સૂક્ષ્મામ્બરધરામેકાં પદ્મોદરસમપ્રભામ્। `સ્નાતગાત્રાં ધૌતવસ્ત્રાં ગઙ્ગાતીરરુહે વને
સૂક્ષ્મ વસ્ત્ર પહેરેલી, એનું રંગ કમળના ગર્ભ જેવું તેજવાળું હતું. તાજું સ્નાન કરેલું શરીર, ધોઈને પહેરેલા કપડાં, એ ગંગા કિનારે જંગલમાં ઊભી હતી.
પ્રકીર્ણકેશીં પાણિભ્યાં સંસ્પૃશન્તીં શિરોરુહાન્। રૂપેણ વયસા કાન્ત્યા શરીરાવયવૈસ્તથા
એના વાળ ખુલ્લા હતા, અને એ પોતાના હાથથી વાળ સ્પર્શતી હતી. સુંદરતા, યુવાની, આકર્ષણ અને શરીરના દરેક અંગમાં એ અનન્ય હતી.
હાવભાવવિલાસૈશ્ચ લોચનાઞ્ચલવિક્રિયૈઃ। શ્રોણીભારેણ મધ્યેન સ્તનાભ્યામુરસા દૃશા
એના હાવભાવ, અભિવ્યક્તિ, રમૂજી નજરો, આંખોની ચપળતા, ભરાવદાર કટિ, પાતળી કમર, ઉન્નત સ્તનો, છાતી અને નજરથી—
કવરીભરેણ પાદાભ્યામિઙ્ગિતેન સ્મિતેન ચ। કોકિલાલાપસંલ્લાપૈર્ન્યક્કુર્વન્તીં ત્રિલોકગામ્
ઘણા વાળ, સુંદર પગ, નાજુક ઇશારા અને મીઠા સ્મિતથી; કોયલ જેવી મીઠી વાણી અને મધુર વાતોથી એ ત્રણેય લોકની સુંદરતાને પણ હલાવી દેતી હતી.
વાણીં ચ ગિરિજાં લક્ષ્મીં યોષિતોન્યાઃ સુરાઙ્ગનાઃ। સા ચ શાન્તનુમબ્યાગાદલક્ષ્મીમપકર્ષતી
એની વાણી, બોલ, સૌંદર્ય, કળા અને આકર્ષણ સરસ્વતી, પાર્વતી, લક્ષ્મી અને અન્ય દેવાંગનાઓને પણ ઓછું પાડતા હતા; એ શાંત સ્વરૂપે આવી, સર્વ દુર્ભાગ્યને દૂર કરતી હતી.
તાં દૃષ્ટ્વા હૃષ્ટરોમાઽભૂદ્વિસ્મિતો રૂપસંપદા। પિબન્નિવ ચ નેત્રાભ્યાં નાતૃપ્યત નરાધિપઃ
એને જોઈને રાજાના રોમકૂંપો ઊભા થઈ ગયા; એના રૂપ અને તેજથી આશ્ચર્યચકિત થઈ, રાજા આંખે જોઈને પણ તૃપ્ત થતો ન હતો.
સા ચ દૃષ્ટ્વૈવ રાજાનં વિચરન્તં મહાદ્યુતિમ્। સ્નેહાદાગતસૌહાર્દા નાતૃપ્યત વિલાસિની
અને એ સ્ત્રીએ પણ રાજાને ત્યાં ફરતો જોઈ, એના પ્રભાથી આકર્ષાઈ, મનમાં સ્નેહ અને સૌહાર્દ અનુભવ્યું; રમૂજી સ્વભાવથી એ પણ એને જોઈને તૃપ્ત થતી ન હતી.
ગઙ્ગા કામેન રાજાનં પ્રેક્ષમાણા વિલાસિની। ચઞ્ચૂર્યતાગ્રતસ્તસ્ય કિન્નરીવાપ્સરોપમા
ગંગાએ ઇચ્છાથી ભરાઈને રાજાને રમૂજી નજરોથી જોઈ, એની આંખો સતત ચમકતી હતી; એ કિનારી કે અપ્સરા જેવી મનમોહક લાગી.
દૃષ્ટ્વા પ્રહૃષ્ટરૂપોઽભૂદ્દર્શનાદેવ શાન્તનુઃ। રૂપેણાતીત્ય તિષ્ઠન્તીં સર્વા રાજન્યયોષિતઃ
માત્ર એના દર્શનથી શાંતનુ આનંદિત દેખાવા લાગ્યા; એ સૌંદર્યમાં તમામ રાજવી સ્ત્રીઓથી પણ આગળ હતી.
તામુવાચ તતો રાજા સાન્ત્વયઞ્શ્લક્ષ્ણયા ગિરા। દેવી વા દાનવી વા ત્વં ગન્ધર્વી ચાથવાઽપ્સરાઃ
પછી રાજાએ એ સ્ત્રીને મીઠા અને શાંત વચનથી પૂછ્યું: 'તમે દેવી છો, દાનવી છો, ગંધર્વી કે અપ્સરા છો?'
યક્ષી વા પન્નગી વાઽપિ માનુષી વા સુમધ્યમે। `યાઽસિ કાઽસિ સુરપ્રખ્યે મહિષી મે ભવાનઘે
'કે તમે યક્ષી, નાગકન્યા કે મનુષ્ય સ્ત્રી છો, સુંદર કટિવાળી? તમે જે પણ હો, દેવતુલ્ય, મારા માટે રાણી બનો, નિર્દોષે.'
ત્વાં ગતા હિ મમ પ્રામા વસુ યન્મેઽસ્તિ કિંચન।' યાચે ત્વાં સુરગર્ભાભે ભાર્યા મે ભવ શોભને
'મારું મન તો તમારું થઈ ગયું છે; જે કંઈ સંપત્તિ મારી પાસે છે, એ બધું તમારું છે. હે દેવકન્યા, હે સુંદર, હું વિનંતી કરું છું—મારી પત્ની બનો.'
એતચ્છ્રુત્વા વચો રાજ્ઞઃ સસ્મિતં મૃદુ વલ્ગુ ચ। યશસ્વિની ચ સાઽગચ્છચ્છાન્તનોર્ભૂતયે તદા
રાજાના આ મીઠા અને મનોહર વચન સાંભળીને, એ યશસ્વિ સ્ત્રી હસતી, નમ્ર અને સુંદર રીતે શાંતનુની પાસે આવી, એના કલ્યાણ માટે.
સા તુ દૃષ્ટ્વા નૃપશ્રેષ્ઠં ચરન્તં તીરમાશ્રિતમ્। વસૂનાં સમયં સ્મૃત્વાઽથાભ્યગચ્છદનિન્દિતા
એ શ્રેષ્ઠ રાજાને તટ પર ફરતો જોઈને, વસુઓ સાથે થયેલા વચનને યાદ કરી, નિર્દોષ રહીને એ તેની પાસે આવી.
પ્રજાર્થિની રાજપુત્રં શાન્તનું પૃથિવીપતિમ્। પ્રતીપવચનં ચાપિ સંસ્મૃત્યૈવ સ્વયં નૃપમ્
સંતાનની ઇચ્છા ધરાવી, એ પૃથ્વીનાથ શાંતનુ પાસે આવી; અને પ્રતિપના વચન પણ એને યાદ આવ્યા.
કાલોઽયમિતિ મત્વા સા વસૂનાં શાપચોદિતા। ઉવાચ ચૈવ રાજ્ઞઃ સા હ્લાદયન્તી મનો ગિરા
હવે યોગ્ય સમય છે એમ વિચારીને, વસુઓના શાપથી પ્રેરાઈ, એ રાજાને એવી વાણીથી વાત કરી કે જેના કારણે રાજાનું મન આનંદિત થઈ ગયું.
ભવિષ્યામિ મહીપાલ મહિષી તે વશાનુગા। ન તુ ત્વં વા દ્વિતીયો વા જ્ઞાતુમિચ્છેત્કથંચન
હે રાજા, હું તમારી રાણી બનીને, તમારી ઈચ્છા પ્રમાણે ચાલશ. પણ તમે કે બીજું કોઈપણ મારા કામ વિશે કદી પૂછવું નહીં.
યત્તુ કુર્યામહં રાજઞ્શુભં વા યદિ વાઽશુભમ્। ન તદ્વારયિતવ્યાઽસ્મિ ન વક્તવ્યા તથાઽપ્રિયમ્
હું જે કરું, તે શુભ હોય કે અશુભ, તમે મને રોકશો નહીં અને મને ક્યારેય કડવા શબ્દો પણ નહીં કહો.
એવં હિ વર્તમાનેઽહં ત્વયિ વત્સ્યામિ પાર્થિવ। વારિતા વિપ્રિયં ચોક્તા ત્યજેયં ત્વામસંશયમ્
હું તમારી સાથે રહીશ, પણ જો તમે મને રોકશો અથવા દુઃખદ શબ્દ કહેશો, તો હું નિઃસંદેહે તમને છોડી દઈશ.
એષ મે સમયો રાજન્ભજ માં ત્વં યથેપ્સિતમ્। અનુનીતાઽસ્મિ તે પિત્રા ભર્તા મે ત્વં ભવ પ્રભો
હે રાજા, આ મારી શરત છે. તમે મને તમારી ઈચ્છા પ્રમાણે સ્વીકારો. તમારા પિતાએ મને વિનંતી કરી છે, હવે તમે મારા પતિ બનો.
તથેતિ સા યદા તૂક્તા તદા ભરતસત્તમ। પ્રહર્ષમતુલં લેભે પ્રાપ્ય તં પાર્થિવોત્તમમ્
જ્યારે તેણે આવું કહ્યું, ત્યારે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, એ રાજાને એ શ્રેષ્ઠ સ્ત્રી મળતાં અતિ આનંદ થયો.
પ્રતિજ્ઞાય તુ તત્તસ્યાસ્તથેતિ મનુજાધિપઃ। રથમારોપ્ય તાં દેવીં જગામ સ તયા સહ
પછી મનુષ્યોના રાજાએ 'જેમ તું કહે છે તેમ જ' એવી પ્રતિજ્ઞા કરી, એ દેવીને રથમાં બેસાડી અને સાથે લઈ ગયો.
સા ચ શાન્તનુમભ્યાગાત્સાક્ષાલ્લક્ષ્મીરિવાપરા। આસાદ્ય શાન્તનુસ્તાં ચ બુભુજે કામતો વશી
એ દેવી ગંગા, સ્વયં લક્ષ્મી જેવી, શાંતનુ પાસે આવી. શાંતનુએ પણ પોતાની ઈચ્છા પ્રમાણે તેને આનંદ આપ્યો.
ન પ્રષ્ટવ્યેતિ મન્વાનો ન સ તાં કિંચિદૂચિવાન્। સ તસ્યાઃ શીલવૃત્તેન રૂપૌદાર્યગુણેન ચ
એની શરત યાદ રાખીને, શાંતનુએ ક્યારેય એને કંઈ પૂછ્યું નહીં. એના સારા સ્વભાવ, રૂપ અને મહાન ગુણોથી રાજા ખુશ રહ્યો.
ઉપચારેણ ચ રહસ્તુતોષ જગતીપતિઃ। સ રાજા પરમપ્રીતઃ પરમસ્ત્રીપ્રલાલિતઃ
એના પ્રેમાળ વ્યવહાર અને એકાંતના લાડથી એ ધરતીના સ્વામી રાજા ખૂબ જ પ્રસન્ન રહ્યો અને એ સ્ત્રીના પ્રેમમાં લાડાયો.
દિવ્યરૂપા હિ સા દેવી ગઙ્ગા ત્રિપથગામિની। માનુષં વિગ્રહં કૃત્વા શ્રીમન્તં વરવર્ણિની
એ ત્રિપથગામી ગંગા દેવી, દિવ્ય રૂપવાળી, સુંદર અને તેજસ્વી, માનવ સ્વરૂપ ધારણ કરીને પ્રગટ થઈ.
ભાગ્યોપનતકામસ્ય ભાર્યા ચોપનતાઽભવત્। શન્તનોર્નૃપસિંહસ્ય દેવરાજસમદ્યુતેઃ
ભાગ્ય અને ઈચ્છાથી એ શાંતનુ રાજાની પત્ની બની, જે દેવરાજ સમાન તેજવાળો અને રાજાઓમાં સિંહ હતો.
સંભોગસ્નેહચાતુર્યૈર્હાવલાસ્યૈર્મનોહરૈઃ। રાજાનં રમયામાસ યથા રજ્યેત સ પ્રભુઃ
એણે પ્રેમ, લાગણી, કૌશલ્ય અને મોહક સ્મિતથી રાજાને એવો આનંદ આપ્યો કે રાજા પણ સંપૂર્ણ સંતોષ પામ્યો.
સંવત્સરાનૃતૂન્માસાન્બુબુધે ન બહૂન્ગતાન્। રમમાણસ્તયા સાર્ધં યથાકામં નરેશ્વરઃ
એ રાજાએ તેની સાથે મનભર આનંદ માણ્યો અને વર્ષ, ઋતુ કે મહિના કેવી રીતે વીતી ગયા એ જાણ્યું પણ નહીં.
દિવિષ્ઠાન્માનુષાંશ્ચૈવ ભોગાન્ભુઙ્ક્તે સ વૈ નૃપઃ।' આસાદ્ય શાન્તનુઃ શ્રીમાન્મુમુદે યોષિતાં વરામ્
એ તેજસ્વી શાંતનુએ એવી શ્રેષ્ઠ સ્ત્રી પામી, પછી દેવતાના અને માનવના સુખ ભોગવ્યા.