સાત્યકિઃ કૃતવર્માણં વારયિત્વા મહારણે । શરૈર્બહુવિધૈ રાજન્નાસસાદ પિતામહમ્
સાત્યકીએ અનેક પ્રકારના બાણોથી મહાયુદ્ધમાં કૃતવર્માને રોકી દીધો અને પછી, હે રાજા, પિતામહ પાસે પહોંચ્યો.
સ વિદ્ધ્વા ભારતં ષષ્ટ્યા નિશિતૈ રોમવાહિભિઃ। નૃત્યન્નિવ રથોપસ્થે વિધુન્વાનો મહદ્ધનુઃ
એણે ભીષ્મને સાઠ તીખા, રોમાંચક બાણોથી ઘાયલ કર્યો અને પોતાનું મોટું ધનુષ્ય હલાવતાં, રથ પર નૃત્ય કરે તેમ લાગ્યો.
તસ્યાયસીં મહાશક્તિં ચિક્ષેપાથ પિતામહઃ । હેમચિત્રાં મહાવેગાં નાગકન્યોપમાં શુભામ્
પછી પિતામહે એના પર સુવર્ણથી શોભિત, ભારે ઝડપથી ચાલતી, સુંદર અને નાગકન્યાને સમાન મોટી લોખંડની ભાલ ફેંકી.
તામાપતન્તીં સહસા મૃત્યુકલ્પાં સુદુર્જયામ્। વ્યંસયામાસ વાર્ષ્ણેયો લાઘવેન મહાયશાઃ
એ ભાલ અચાનક મરણ જેવી ભયાનક અને અપરાજેય હતી, પણ પ્રસિદ્ધ વૃષ્ણીએ પોતાની કુશળતાથી તેને તોડી નાંખી.
અનાસાદ્ય તુ વાર્ષ્ણેયં શક્તિઃ પરમદારુણા । ન્યપતદ્ધરણીપૃષ્ઠે મહોલ્કેવ મહાપ્રભા
એ ભયાનક ભાલ વૃષ્ણિને ન પોહચી શકી અને પૃથ્વી પર પડી, મોટી જ્યોત્સ્નાવાળી ઉલ્કા જેવી ચમકી.
વાર્ષ્ણેયસ્તુ તતો રાજન્સ્વાં શક્તિં કનકપ્રભામ્ । વેગવદ્ગૃહ્ય ચિક્ષેપ પિતામહરથં પ્રતિ
પછી, હે રાજા, વૃષ્ણીએ પોતાનું સોનાની કાંતિ ધરાવતું ભાલ જોરથી પકડીને પિતામહના રથ તરફ ફેંક્યું.
વાર્ષ્ણેયભુજવેગેન પ્રણુન્ના સા મહાહવે । અભિદુદ્રાવ વેગેન કાલરાત્રિર્યથા નરમ્
વૃષ્ણિના હાથના બળથી એ ભાલ મહાયુદ્ધમાં તીવ્ર ગતિએ દોડી, વિનાશની રાત્રિ માણસ તરફ દોડી આવે તેમ આગળ વધી.
તામાપતન્તીં સહસા દ્વિધા ચિચ્છેદ ભારતઃ । ક્ષુરપ્રાભ્યાં સુતીક્ષ્ણાભ્યાંસા વ્યશીર્યત મેદિનીમ્
ભીષ્મે એ ભાલને ઝડપથી બે અત્યંત તીખા કાપવાના બાણોથી બે ભાગ કરી નાખી, અને એના ટુકડા ધરતી પર પડ્યા.
છિત્ત્વા શક્તિં તુ ગાઙ્ગયઃ સાત્યકિં નવભિઃ શરૈઃ । આજઘાનોરસિ ક્રુદ્ધઃ પ્રહસઞ્છત્રુકર્શનઃ
પછી ગંગાપુત્રે એ ભાલ કાપીને, નવ બાણોથી સાત્યકીને ઉર પર ગુસ્સાથી ઘાયલ કર્યો અને દુશ્મનને હેરાન કરતાં હસ્યો.
તતઃ સરથનાગાશ્વાઃ પાણ્ડવાઃ પાણ્ડુપૂર્વજ। પરિવબ્રૂ રણે ભીષ્મં માધવત્રાણકારણાત્
પછી પાંડવો, પોતાના રથ, હાથી અને ઘોડાઓ સાથે, અને યુધિષ્ઠિર આગળ રહી, માધવની રક્ષા માટે યુદ્ધમાં ભીષ્મને ઘેરી લીધા.
તતઃ પ્રવવૃતે યુદ્ધં તુમુલં રોમહર્ષણમ્ । પાણ્ડવાનાં કુરૂણાં ચ સમરે વિજયૈષિણામ્
પછી પાંડવો અને કૌરવો વચ્ચે વિજય માટે જોરદાર અને રોમાંચક યુદ્ધ શરૂ થયું.
દૃષ્ટ્વા ભીષ્મં રણે યુદ્ધં પાણ્ડવૈરભિસંવૃતમ્। યથા મેઘૈર્મહારાજ તપાન્તે દિવિ ભાસ્કરમ્
ભીષ્મપિતામહ યુદ્ધમાં પાંડવો દ્વારા ઘેરાયેલા હતા, એ રીતે જેમ ઉનાળાના અંતે આકાશમાં સૂર્યને વાદળો ઢાંકી લે છે.
દુર્યોધનો મહારાજ દુઃશાસનમભાષત। એષ શૂરો મહેષ્વાસો ભીષ્મઃ શૂરનિષૂદનઃ
દુર્યોધને દુશાસનને કહ્યું: 'આ છે ભીષ્મ, મહાન ધનુર્ધર અને વિરોનો વિનાશક.'
છાદિતઃ પાણ્ડવૈઃ શૂરૈઃ સમન્તાદ્ભરતર્ષભ । તસ્ય કાર્યં ત્વયા વીર રક્ષણં સુમહાત્મનઃ
પાંડવોએ ચારેય બાજુથી ભીષ્મને ઘેરી લીધા છે; હે વીર, હવે એ મહાન આત્માને તું જ રક્ષા કરવી છે.
રક્ષ્યમાણો હિ સમરે ભીષ્મોઽસ્માકં પિતામહઃ । નિહન્યાત્સમરે યત્તાન્પાઞ્ચાલાન્પાણ્ડવૈઃ સહ
યુદ્ધમાં જો આપણા પિતામહ ભીષ્મની યોગ્ય રીતે રક્ષા થશે, તો એ પાંડવો અને પંચાલો બંનેને નિશ્ચિતપણે પરાજય આપશે.
તત્ર કાર્યતમં મન્યે ભીષ્મસ્યૈવાભિરક્ષણમ્ । ગોપ્તા હ્યેષ મહેષ્વાસો ભીષ્મોઽસ્માકં મહાવ્રતઃ
અહીં સૌથી મહત્વનું કામ ભીષ્મની જ રક્ષા કરવાનો છે, કારણ કે આ મહાન ધનુર્ધર અને મહાવ્રતી પિતામહ આપણો સાચો રક્ષક છે.
સ ભવાન્સર્વસૈન્યેન પરિવાર્ય પિતામહમ્ । સમરે કર્મ કુર્વાણં દુષ્કરં પરિરક્ષતુ
તેથી તું આખી સેના સાથે પિતામહને ઘેરીને, યુદ્ધમાં એના દુષ્કર કાર્યો કરતી વખતે એની રક્ષા કર.
સ એવમુક્તઃ સમરે પુત્રો દુઃશાસનસ્તવ। પરિવાર્ય સ્થિતો ભીષ્મં સૈન્યેન મહતા વૃતઃ
યુદ્ધમાં આવું કહેવામાં આવતા, તારો પુત્ર દુશાસન ભીષ્મને મોટી સેના સાથે ઘેરીને ઊભો રહ્યો.
તતઃ શતસહસ્રાણાં હયાનાં સુબલાત્મજઃ । વિમલપ્રાસહસ્તાનામૃષ્ટિતોમરધારિણામ્
પછી સુબલપુત્રે લાખ ઘોડાઓને, જેમના હાથમાં ચમકતા ભાલા અને તેજસ્વી તોમરા હતા, આગળ વધાર્યા.
દર્પિતાનાં સુવેગાનાં બલસ્થાનાં પતાકિનામ્ । શિક્ષિતૈર્યુદ્ધકુશલૈરુપેતાનાં નરોત્તમૈઃ
આ બધા ઘોડા ગર્વીલા, ઝડપી, શક્તિશાળી અને ધ્વજાવાળા હતા, અને યુદ્ધકૌશલ્યમાં પારંગત શ્રેષ્ઠ યોદ્ધાઓએ એમાં આરોહણ કર્યું હતું.
નકુલં સહદેવં ચ ધર્મરાજં ચ પાણ્ડવમ્ । ન્યવારયન્નરશ્રેષ્ઠાન્પરિવાર્ય સમન્તતઃ
એમણે નકુલ, સહદેવ અને ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરને ચારેય બાજુથી ઘેરીને રોકી દીધા.
તતો દુર્યોધનો રાજા શૂરાણાં હયસાદિનામ્ । અયુતં પ્રેષયામાસ પાણ્ડવાનાં નિવારણે
પછી રાજા દુર્યોધને દસ હજાર વીર ઘોડાસ્વાર પાંડવોને રોકવા મોકલ્યા.
તૈઃ પ્રવિષ્ટૈર્મહાવેગૈર્ગરુત્મદ્ભિરિવાહવે। ખુરાહતા ધરા રાજંશ્ચકમ્પે ચ નનાદ ચ
જ્યારે એ ઝડપી યોદ્ધાઓ યુદ્ધમાં પ્રવેશ્યા, ત્યારે એમના ઘોડાઓના ખુરોથી ધરા ધ્રૂજી ઉઠી અને ગર્જના કરવા લાગી.
ખુરશબ્દશ્ચ સુમહાન્વાજિનાં શુશ્રુવે તદા। મહાવંશવનસ્યેવ દહ્યમાનસ્ય પર્વતે
એ સમયે ઘોડાઓના ખુરોની ભયાનક ધ્વનિ એવી સંભળાઈ, જેમ પહાડ પર મોટા વાંસના જંગલમાં આગ લાગવાથી થતી ગડગડાટ.
ઉત્પતદ્ભિશ્ચ તૈસ્તત્ર સમુદ્ધૂતં મહદ્રજઃ। દિવાકરરથં પ્રાપ્ય ચ્છાદયામાસ ભાસ્કરમ્
અને જ્યારે એ બધા આગળ ધસી આવ્યા, ત્યારે મોટું ધૂળનું વાદળ ઊભું થયું, જે સૂર્યના રથ સુધી પહોંચી સૂર્યને ઢાંકી ગયું.
વેગવદ્ભિર્હયૈસ્તૈસ્તુ ક્ષોભિતા પાણ્ડવીક ચમૂઃ। નિપતદ્ભિર્મહાવેગૈર્હંસૈરિવ મહત્સરઃ
આ ઝડપી ઘોડાઓએ પાંડવોની સેના ગભરાવી નાખી, જેમ મોટા સરોવરમાં હંસો ઝડપથી ઊતરતા પાણીમાં ઉથલપાથલ થાય.
હેષતાં ચૈવ શબ્દેન ન પ્રાજ્ઞાયત કિંચન । `અન્તર્દધે મહાઞ્શબ્દસ્તેન શબ્દેન મોહિતઃ
અને ઘોડાઓની હણહણાટથી કંઈ જ દેખાતું નહોતું; એ ભયાનક અવાજ બધું જ ઢાંકી નાખતો હતો.
તતો યુધિષ્ઠિરો રાજા માદ્રીપુત્રૌ ચ પાણ્ડવૌ। પ્રત્યઘ્નંસ્તરસા વેગં સમરે હયસાદિનામ્
પછી રાજા યુધિષ્ઠિર અને માતૃભાઈઓ નકુલ-સહદેવે યુદ્ધમાં ઘોડાસ્વારોના આકરા આક્રમણને જોરથી રોકી દીધું.
ઉદ્વૃત્તસ્ય મહારાજ પ્રાવૃટ્કાલેઽતિપૂર્યતઃ। પૌર્ણમાસ્યામમ્બુવેગં યથા વેલા મહોદધેઃ
હે મહારાજા, જેમ વરસાદના સમયમાં પૂર્ણિમાની રાતે મહાસાગરનું પાણી કિનારે આવીને ઉછળી જાય છે, એ જ રીતે એ શક્તિ પણ જોરશોરથી વહેવા લાગી.
તતસ્તે રથિનો રાજઞ્શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ। ન્યકૃન્તન્નુત્તમાઙ્ગાનિ શરેણ હયસાદિનામ્
પછી, હે રાજા, રથ પર બેઠેલા યુદ્ધવીરો વાંકાવાળાં તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘોડેસવારો અને બીજા યોદ્ધાઓના માથાં કાપી નાખતા હતા.