ભીમસેનસ્તુ રાજાનં બાહ્લીકં પ્રપિતામહમ્ । વિદ્ધ્વા નદન્મહાનાદં શાર્દૂલ ઇવ કાનને
ભીમસેને બાહ્લીક રાજા, જે પ્રપિતામહ હતો, તેને તીરો માર્યા અને જંગલમાં વાઘ જેવો ભયાનક દહાડ કર્યો.
આર્જુનિશ્ચિત્રસેનેન વિદ્ધો બહુભિરશુગૈઃ । અતિષ્ઠદાહવે શૂરઃ કિરન્બાણાન્સહસ્રશઃ। ચિત્રસેનં ત્રિભિર્બાણૈર્વિવ્યાધ સમરે ભૃશમ્
અર્જુનને ચિત્રસેનાએ અનેક તીખા તીરો મારી ઘાયલ કર્યો, છતાં અર્જુન શૂરવીર બની યુદ્ધમાં હજારો તીરો વરસાવતો ઊભો રહ્યો; તેણે યુદ્ધમાં ચિત્રસેનાને ત્રણ તીરો મારીને ભારે ઘાયલ કર્યો.
સમાગતૌ તૌ તુ રણે મહામાત્રૌ વ્યરોચતામ્। યથા દિવિ મહાઘોરૌ રાજન્બુધશનૈશ્ચરૌ
યુદ્ધભૂમિમાં એ બે મહાન યુદ્ધવીરો આમને-સામને આવ્યા ત્યારે, રાજા, તેઓ આકાશમાં ભયાનક બુધ અને શનિ ગ્રહો મળે તેમ તેજસ્વી લાગ્યા.
તસ્યાશ્વાંશ્ચતુરો હત્વા સૂતં ચ નવભિઃ શરૈઃ। નનાદ બલવાન્નાદં સૌભદ્રઃ પરવીરહા
પછી પરાક્રમી સૌભદ્રએ નવ બાણોથી એના ચાર ઘોડા અને સારથીને મારી નાખ્યા અને દુશ્મનોના વિનાશક તરીકે જોરદાર ગર્જના કરી.
હતાશ્વાત્તુ રથાત્તૂર્ણં સોઽવપ્લુત્ય મહારથઃ । આરુરોહ રથં તૂર્ણં દુર્મુખસ્ય વિશાંપતે
ઘોડા મરી ગયા પછી એ મહારથી તરત જ પોતાના રથમાંથી કૂદી પડ્યો અને ઝડપથી દુર્મુખના રથ પર ચડી ગયો, હે રાજા.
દ્રોણશ્ચ દ્રુપદં ભિત્ત્વા શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ। સારથિં ચાસ્ય વિવ્યાધ ત્વરમાણઃ પરાક્રમી
દ્રોણે વાંકડા પાંખવાળા બાણોથી દ્રુપદને ઘાયલ કર્યો અને ઝડપથી તેની સારથીને પણ ઘાયલ કર્યો.
પીડ્યમાનસ્તતો રાજા દ્રુપદો વાહિનીમુખે। અપાયાજ્જવનૈરશ્વૈઃ પૂર્વવૈરમનુસ્મરન્
પછી રાજા દ્રુપદ, સૈન્યના મોખરે મુશ્કેલીમાં આવી, જૂના વેર યાદ કરીને, ઝડપી ઘોડાઓએ દૂર દોડ્યો.
ભીમસેનસ્તુ રાજાનં મુહૂર્તાદિવ બાહ્લિકમ્ । વ્યશ્વસૂતરથં ચક્રે સર્વસૈન્યસ્ય પશ્યતઃ
પણ ભીમસેને એક પળમાં જ બાહ્લિક રાજાને ઘોડા, સારથી અને રથ વિના કરી દીધા, બધું સૈન્ય જોઈ રહ્યું હતું.
સસંભ્રમો મહારાજ સંશયં પરમં ગતઃ
હે મહારાજ, ત્યાં ભારે ગભરાટ ફેલાયો અને તે અત્યંત સંકટમાં ફસાઈ ગયો.
અવપ્લુત્ય તતો વાહાદ્બાહ્લીકઃ પુરુષોત્તમઃ। આરુરહ રથં તૂર્ણં લક્ષ્મણસ્ય મહારણે
પછી પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ બાહ્લિકે પોતાના વાહનમાંથી કૂદી પડ્યો અને મહાયુદ્ધમાં ઝડપથી લક્ષ્મણના રથ પર ચડી ગયો.
સાત્યકિઃ કૃતવર્માણં વારયિત્વા મહારણે । શરૈર્બહુવિધૈ રાજન્નાસસાદ પિતામહમ્
સાત્યકીએ અનેક પ્રકારના બાણોથી મહાયુદ્ધમાં કૃતવર્માને રોકી દીધો અને પછી, હે રાજા, પિતામહ પાસે પહોંચ્યો.
સ વિદ્ધ્વા ભારતં ષષ્ટ્યા નિશિતૈ રોમવાહિભિઃ। નૃત્યન્નિવ રથોપસ્થે વિધુન્વાનો મહદ્ધનુઃ
એણે ભીષ્મને સાઠ તીખા, રોમાંચક બાણોથી ઘાયલ કર્યો અને પોતાનું મોટું ધનુષ્ય હલાવતાં, રથ પર નૃત્ય કરે તેમ લાગ્યો.
તસ્યાયસીં મહાશક્તિં ચિક્ષેપાથ પિતામહઃ । હેમચિત્રાં મહાવેગાં નાગકન્યોપમાં શુભામ્
પછી પિતામહે એના પર સુવર્ણથી શોભિત, ભારે ઝડપથી ચાલતી, સુંદર અને નાગકન્યાને સમાન મોટી લોખંડની ભાલ ફેંકી.
તામાપતન્તીં સહસા મૃત્યુકલ્પાં સુદુર્જયામ્। વ્યંસયામાસ વાર્ષ્ણેયો લાઘવેન મહાયશાઃ
એ ભાલ અચાનક મરણ જેવી ભયાનક અને અપરાજેય હતી, પણ પ્રસિદ્ધ વૃષ્ણીએ પોતાની કુશળતાથી તેને તોડી નાંખી.
અનાસાદ્ય તુ વાર્ષ્ણેયં શક્તિઃ પરમદારુણા । ન્યપતદ્ધરણીપૃષ્ઠે મહોલ્કેવ મહાપ્રભા
એ ભયાનક ભાલ વૃષ્ણિને ન પોહચી શકી અને પૃથ્વી પર પડી, મોટી જ્યોત્સ્નાવાળી ઉલ્કા જેવી ચમકી.
વાર્ષ્ણેયસ્તુ તતો રાજન્સ્વાં શક્તિં કનકપ્રભામ્ । વેગવદ્ગૃહ્ય ચિક્ષેપ પિતામહરથં પ્રતિ
પછી, હે રાજા, વૃષ્ણીએ પોતાનું સોનાની કાંતિ ધરાવતું ભાલ જોરથી પકડીને પિતામહના રથ તરફ ફેંક્યું.
વાર્ષ્ણેયભુજવેગેન પ્રણુન્ના સા મહાહવે । અભિદુદ્રાવ વેગેન કાલરાત્રિર્યથા નરમ્
વૃષ્ણિના હાથના બળથી એ ભાલ મહાયુદ્ધમાં તીવ્ર ગતિએ દોડી, વિનાશની રાત્રિ માણસ તરફ દોડી આવે તેમ આગળ વધી.
તામાપતન્તીં સહસા દ્વિધા ચિચ્છેદ ભારતઃ । ક્ષુરપ્રાભ્યાં સુતીક્ષ્ણાભ્યાંસા વ્યશીર્યત મેદિનીમ્
ભીષ્મે એ ભાલને ઝડપથી બે અત્યંત તીખા કાપવાના બાણોથી બે ભાગ કરી નાખી, અને એના ટુકડા ધરતી પર પડ્યા.
છિત્ત્વા શક્તિં તુ ગાઙ્ગયઃ સાત્યકિં નવભિઃ શરૈઃ । આજઘાનોરસિ ક્રુદ્ધઃ પ્રહસઞ્છત્રુકર્શનઃ
પછી ગંગાપુત્રે એ ભાલ કાપીને, નવ બાણોથી સાત્યકીને ઉર પર ગુસ્સાથી ઘાયલ કર્યો અને દુશ્મનને હેરાન કરતાં હસ્યો.
તતઃ સરથનાગાશ્વાઃ પાણ્ડવાઃ પાણ્ડુપૂર્વજ। પરિવબ્રૂ રણે ભીષ્મં માધવત્રાણકારણાત્
પછી પાંડવો, પોતાના રથ, હાથી અને ઘોડાઓ સાથે, અને યુધિષ્ઠિર આગળ રહી, માધવની રક્ષા માટે યુદ્ધમાં ભીષ્મને ઘેરી લીધા.
તતઃ પ્રવવૃતે યુદ્ધં તુમુલં રોમહર્ષણમ્ । પાણ્ડવાનાં કુરૂણાં ચ સમરે વિજયૈષિણામ્
પછી પાંડવો અને કૌરવો વચ્ચે વિજય માટે જોરદાર અને રોમાંચક યુદ્ધ શરૂ થયું.
દૃષ્ટ્વા ભીષ્મં રણે યુદ્ધં પાણ્ડવૈરભિસંવૃતમ્। યથા મેઘૈર્મહારાજ તપાન્તે દિવિ ભાસ્કરમ્
ભીષ્મપિતામહ યુદ્ધમાં પાંડવો દ્વારા ઘેરાયેલા હતા, એ રીતે જેમ ઉનાળાના અંતે આકાશમાં સૂર્યને વાદળો ઢાંકી લે છે.
દુર્યોધનો મહારાજ દુઃશાસનમભાષત। એષ શૂરો મહેષ્વાસો ભીષ્મઃ શૂરનિષૂદનઃ
દુર્યોધને દુશાસનને કહ્યું: 'આ છે ભીષ્મ, મહાન ધનુર્ધર અને વિરોનો વિનાશક.'
છાદિતઃ પાણ્ડવૈઃ શૂરૈઃ સમન્તાદ્ભરતર્ષભ । તસ્ય કાર્યં ત્વયા વીર રક્ષણં સુમહાત્મનઃ
પાંડવોએ ચારેય બાજુથી ભીષ્મને ઘેરી લીધા છે; હે વીર, હવે એ મહાન આત્માને તું જ રક્ષા કરવી છે.
રક્ષ્યમાણો હિ સમરે ભીષ્મોઽસ્માકં પિતામહઃ । નિહન્યાત્સમરે યત્તાન્પાઞ્ચાલાન્પાણ્ડવૈઃ સહ
યુદ્ધમાં જો આપણા પિતામહ ભીષ્મની યોગ્ય રીતે રક્ષા થશે, તો એ પાંડવો અને પંચાલો બંનેને નિશ્ચિતપણે પરાજય આપશે.
તત્ર કાર્યતમં મન્યે ભીષ્મસ્યૈવાભિરક્ષણમ્ । ગોપ્તા હ્યેષ મહેષ્વાસો ભીષ્મોઽસ્માકં મહાવ્રતઃ
અહીં સૌથી મહત્વનું કામ ભીષ્મની જ રક્ષા કરવાનો છે, કારણ કે આ મહાન ધનુર્ધર અને મહાવ્રતી પિતામહ આપણો સાચો રક્ષક છે.
સ ભવાન્સર્વસૈન્યેન પરિવાર્ય પિતામહમ્ । સમરે કર્મ કુર્વાણં દુષ્કરં પરિરક્ષતુ
તેથી તું આખી સેના સાથે પિતામહને ઘેરીને, યુદ્ધમાં એના દુષ્કર કાર્યો કરતી વખતે એની રક્ષા કર.
સ એવમુક્તઃ સમરે પુત્રો દુઃશાસનસ્તવ। પરિવાર્ય સ્થિતો ભીષ્મં સૈન્યેન મહતા વૃતઃ
યુદ્ધમાં આવું કહેવામાં આવતા, તારો પુત્ર દુશાસન ભીષ્મને મોટી સેના સાથે ઘેરીને ઊભો રહ્યો.
તતઃ શતસહસ્રાણાં હયાનાં સુબલાત્મજઃ । વિમલપ્રાસહસ્તાનામૃષ્ટિતોમરધારિણામ્
પછી સુબલપુત્રે લાખ ઘોડાઓને, જેમના હાથમાં ચમકતા ભાલા અને તેજસ્વી તોમરા હતા, આગળ વધાર્યા.
દર્પિતાનાં સુવેગાનાં બલસ્થાનાં પતાકિનામ્ । શિક્ષિતૈર્યુદ્ધકુશલૈરુપેતાનાં નરોત્તમૈઃ
આ બધા ઘોડા ગર્વીલા, ઝડપી, શક્તિશાળી અને ધ્વજાવાળા હતા, અને યુદ્ધકૌશલ્યમાં પારંગત શ્રેષ્ઠ યોદ્ધાઓએ એમાં આરોહણ કર્યું હતું.