યત્પુરા ન નિગૃહ્ણાસિ વાર્યમાણો મહાત્મભિઃ । વૈચિત્રવીર્ય તસ્યેદં ફલં પશ્ય સુદારુણમ્
જે તું પહેલા મહાન આત્માઓએ રોકવા કહ્યું છતાં રોક્યું નહીં, વૈચિત્રવીર્ય, એનું આ ભયાનક પરિણામ હવે જોઈ લે.
ન હિ પાણ્ડુસુતા રાજન્સસૈન્યાઃ સપદાનુગાઃ । રક્ષન્તિ સમરે પ્રાણાન્કૌરવા વાપિ સંયુગે
પાંડુપુત્રો કે કૌરવો, પોતાના સૈન્ય અને અનુયાયીઓ સાથે, યુદ્ધમાં પોતાનું જીવન બચાવતા નથી, રાજા.
એતસ્માત્કારણાદ્ધોરો વર્તતે સ્વજનક્ષયઃ । દૈવાદ્વા પુરુષવ્યાઘ્ર તવ ચાપનયાન્નૃપ
આ કારણથી જ, પુરુષશ્રેષ્ઠ, ભયાનક સ્વજનોનો વિનાશ થઈ રહ્યો છે, ભલે તે દૈવથી હોય કે તારી ખોટી કરણીથી, રાજા.
અર્જુનસ્તાન્નરવ્યાઘ્રઃ સુશર્માનુચરાન્નૃપાન્ । અનયત્પ્રેતરાજસ્ય સદનં સાયકૈઃ શિતૈઃ
અર્જુને, મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ, સુશર્માના અનુયાયી રાજાઓને તીક્ષ્ણ બાણોથી યમરાજના ઘર પહોંચાડી દીધા.
સુશર્માપિ તતો બાણૈઃ પાર્થં વિવ્યાધ સંયુગે। વાસુદેવં ચ સપ્તત્યા પાર્થં ચ નવભિઃ પુનઃ
પછી સુશર્માએ યુદ્ધમાં પાર્થે તીરો માર્યા; વાસુદેવને સિત્તેર તીરો મારી, અને ફરીથી પાર્થેને નવ તીરો માર્યા.
તં નિવાર્ય શરૌઘેણ સક્રુસૂનુર્મહારથઃ । સુશર્મણો રણે યોધાન્પ્રાહિણોદ્યમસાદનમ્
કુંતીપુત્ર મહારથીએ તીરોની વરસાદથી તેને અટકાવી, સુશર્માના યોદ્ધાઓને યુદ્ધમાં હરાવી દીધા.
તે વધ્યમાનાઃ પાર્થેન કાલેનેવ યુગક્ષયે। વ્યદ્રવન્ત રણે રાજન્ભયે જાતે મહારથાઃ
પાર્થેના હાથેથી, જાણે યુગના અંતે સમયના પ્રહારે, મોટા યોદ્ધાઓ યુદ્ધભૂમિ પર ભયથી ભાગી પડ્યા, રાજન.
ઉત્સૃજ્ય તુરગાન્કેચિદ્રથાન્કેચિચ્ચ મારિષ। ગજાનન્યે સમુત્સૃજ્ય પ્રાદ્રવન્ત દિશો દશ
કેટલાંકએ પોતાના ઘોડા છોડી દીધા, કેટલાંકએ રથ છોડી દીધા, મરીષ; બીજાઓએ હાથીઓ છોડી દઈ દસ દિશામાં દોડી ગયા.
અપરે તુ તદાદાય વાજિનાગરથાન્રણે । ત્વરયા પરયા યુક્તાઃ પ્રાદ્રવન્ત વિશાંપતે
બીજાઓએ તો પોતાના ઘોડા, હાથી અને રથ લઈને યુદ્ધમાં જલદીથી ભાગી ગયા, લોકોના સ્વામી.
પાદાતાશ્ચાપિ શસ્ત્રાણિ સમુત્સૃજ્ય મહારણે । નિરપેક્ષા વ્યધાવન્ત તેનતેન સ્મ ભારત
પદાતિઓએ પણ મહાયુદ્ધમાં પોતાના શસ્ત્રો ફેંકી દીધા અને નિર્ભય થઈને અહીં-ત્યાં દોડવા લાગ્યા, ભારત.
વાર્યમાણાઃ સુબહુશસ્ત્રૈગર્તેન સુશર્મણા । તથાન્યૈઃ પાર્થિવશ્રેષ્ઠૈર્ન વ્યતિષ્ઠન્ત સંયુગે
સુશર્માએ અને અન્ય રાજાઓએ અનેક શસ્ત્રોથી રોકવા છતાં, તેઓ યુદ્ધમાં ઊભા રહી શક્યા નહીં.
તદ્બલં પ્રદ્રુતં દૃષ્ટ્વા પુત્રો દુર્યોધનસ્તવ। પુરસ્કૃત્ય રણે ભીષ્મં સર્વસૈન્યપુરસ્કૃતઃ
તારું સેના ભાગી ગઈ જોઈ, તારો પુત્ર દુર્યોધને ભીષ્મને આગળ રાખી, બધી સેના સાથે યુદ્ધમાં આગળ વધ્યો.
સર્વોદ્યોગેન મહતા ધનઞ્જયમુપાદ્રવત્ । ત્રિગર્તાધિપતેરર્થે જીવિતસ્ય વિશાંપતે
ત્રિગર્તના રાજાને બચાવવા માટે, દુર્યોધને સમગ્ર પ્રયત્નથી ધનંજય સામે ચઢાઈ કરી, લોકોના સ્વામી.
સ એકઃ સમરે તસ્થૌ કિરન્બહુવિધાઞ્શરાન્। ભ્રાતૃભિઃ સહિતઃ સર્વૈઃ શેષા હિ પ્રદ્રુતા નરાઃ
બાકી બધા માણસો ભાગી ગયા હતા, પણ દુર્યોધન પોતાના બધા ભાઈઓ સાથે એકલો જ યુદ્ધભૂમિ પર ઊભો રહી અનેક પ્રકારના તીરો વરસાવતો રહ્યો.
તથૈવ પાણ્ડવા રાજન્સર્વોદ્યોગેન દંશિતાઃ। પ્રયયુઃ ફલ્ગુનાર્થાય યત્ર ભીષ્મો વ્યતિષ્ઠત
એ જ રીતે, રાજન, પાંડવો પણ આખી તાકાતથી ઉત્સાહિત થઈને ફલ્ગુન માટે એ તરફ ગયા, જ્યાં ભીષ્મ ઊભો હતો.
જ્ઞાયમાના રણે વીર્યં ઘોરં ગાણ્ડીવધન્વનઃ। હાહાકારકૃતોત્સાહા ભીષ્મં જગ્મુઃ સમન્તતઃ
યુદ્ધમાં ગાંડીવધારીના ભયાનક પરાક્રમને ઓળખીને, તેઓ 'હાહા'ના ઉલ્લાસથી ભીષ્મને ચારે બાજુથી ઘેરી લીધા.
તતસ્તાલધ્વજઃ શૂરઃ પાણ્ડવાનાં વરૂથિનીમ્। છાદયામાસ સમરે શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ
પછી તાડના ધ્વજવાળા શૂરવીરે પાંડવોની સેના પર યુદ્ધમાં સારી રીતે બનાવેલા તીરોની વરસાદ કરી ઢાંકી દીધી.
એકીભૂતાસ્તતઃ સર્વે કુરવઃ સહ પાણ્ડવૈઃ । અયુધ્યન્ત મહારાજ મધ્યં પ્રાપ્તે દિવાકરે
પછી બધા કૌરવો અને પાંડવો એક થઈને, રાજા, જ્યારે સૂર્ય મધ્યમાં હતો ત્યારે ભયંકર યુદ્ધ કરવા લાગ્યા.
સાત્યકિઃ કૃતવર્માણં વિદ્ધ્વા પઞ્ચભિરાશુગૈઃ । અતિષ્ઠદાહવે શૂરઃ કિરન્બાણાન્સહસ્રશઃ
સાત્યકીએ કૃતવર્માને પાંચ તીખા તીરો મારી, અને પછી શૂરવીર બની યુદ્ધમાં હજારો તીરો વરસાવતો ઊભો રહ્યો.
તથૈવ દ્રુપદો રાજા દ્રોણં વિદ્ધ્વા શિતૈઃ શરૈઃ । પુનર્વિવ્યાધ સપ્તત્યા સારથિં ચાસ્ય પઞ્ચભિઃ
એ જ રીતે, દ્રુપદ રાજાએ દ્રોણને તીખા તીરો મારી, પછી સિત્તેર તીરો ફરીથી માર્યા અને તેના સારથીને પાંચ તીરો માર્યા.
ભીમસેનસ્તુ રાજાનં બાહ્લીકં પ્રપિતામહમ્ । વિદ્ધ્વા નદન્મહાનાદં શાર્દૂલ ઇવ કાનને
ભીમસેને બાહ્લીક રાજા, જે પ્રપિતામહ હતો, તેને તીરો માર્યા અને જંગલમાં વાઘ જેવો ભયાનક દહાડ કર્યો.
આર્જુનિશ્ચિત્રસેનેન વિદ્ધો બહુભિરશુગૈઃ । અતિષ્ઠદાહવે શૂરઃ કિરન્બાણાન્સહસ્રશઃ। ચિત્રસેનં ત્રિભિર્બાણૈર્વિવ્યાધ સમરે ભૃશમ્
અર્જુનને ચિત્રસેનાએ અનેક તીખા તીરો મારી ઘાયલ કર્યો, છતાં અર્જુન શૂરવીર બની યુદ્ધમાં હજારો તીરો વરસાવતો ઊભો રહ્યો; તેણે યુદ્ધમાં ચિત્રસેનાને ત્રણ તીરો મારીને ભારે ઘાયલ કર્યો.
સમાગતૌ તૌ તુ રણે મહામાત્રૌ વ્યરોચતામ્। યથા દિવિ મહાઘોરૌ રાજન્બુધશનૈશ્ચરૌ
યુદ્ધભૂમિમાં એ બે મહાન યુદ્ધવીરો આમને-સામને આવ્યા ત્યારે, રાજા, તેઓ આકાશમાં ભયાનક બુધ અને શનિ ગ્રહો મળે તેમ તેજસ્વી લાગ્યા.
તસ્યાશ્વાંશ્ચતુરો હત્વા સૂતં ચ નવભિઃ શરૈઃ। નનાદ બલવાન્નાદં સૌભદ્રઃ પરવીરહા
પછી પરાક્રમી સૌભદ્રએ નવ બાણોથી એના ચાર ઘોડા અને સારથીને મારી નાખ્યા અને દુશ્મનોના વિનાશક તરીકે જોરદાર ગર્જના કરી.
હતાશ્વાત્તુ રથાત્તૂર્ણં સોઽવપ્લુત્ય મહારથઃ । આરુરોહ રથં તૂર્ણં દુર્મુખસ્ય વિશાંપતે
ઘોડા મરી ગયા પછી એ મહારથી તરત જ પોતાના રથમાંથી કૂદી પડ્યો અને ઝડપથી દુર્મુખના રથ પર ચડી ગયો, હે રાજા.
દ્રોણશ્ચ દ્રુપદં ભિત્ત્વા શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ। સારથિં ચાસ્ય વિવ્યાધ ત્વરમાણઃ પરાક્રમી
દ્રોણે વાંકડા પાંખવાળા બાણોથી દ્રુપદને ઘાયલ કર્યો અને ઝડપથી તેની સારથીને પણ ઘાયલ કર્યો.
પીડ્યમાનસ્તતો રાજા દ્રુપદો વાહિનીમુખે। અપાયાજ્જવનૈરશ્વૈઃ પૂર્વવૈરમનુસ્મરન્
પછી રાજા દ્રુપદ, સૈન્યના મોખરે મુશ્કેલીમાં આવી, જૂના વેર યાદ કરીને, ઝડપી ઘોડાઓએ દૂર દોડ્યો.
ભીમસેનસ્તુ રાજાનં મુહૂર્તાદિવ બાહ્લિકમ્ । વ્યશ્વસૂતરથં ચક્રે સર્વસૈન્યસ્ય પશ્યતઃ
પણ ભીમસેને એક પળમાં જ બાહ્લિક રાજાને ઘોડા, સારથી અને રથ વિના કરી દીધા, બધું સૈન્ય જોઈ રહ્યું હતું.
સસંભ્રમો મહારાજ સંશયં પરમં ગતઃ
હે મહારાજ, ત્યાં ભારે ગભરાટ ફેલાયો અને તે અત્યંત સંકટમાં ફસાઈ ગયો.
અવપ્લુત્ય તતો વાહાદ્બાહ્લીકઃ પુરુષોત્તમઃ। આરુરહ રથં તૂર્ણં લક્ષ્મણસ્ય મહારણે
પછી પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ બાહ્લિકે પોતાના વાહનમાંથી કૂદી પડ્યો અને મહાયુદ્ધમાં ઝડપથી લક્ષ્મણના રથ પર ચડી ગયો.