ધૃષ્ટદ્યુમ્નં તતો વિદ્ધ્વા વિરાટં ચ શરૈસ્ત્રિભિઃ । દ્રુપદસ્ય ચ નારાચં પ્રેષયામાસ ભારત
પછી ભીષ્મે ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અને વિરાટને ત્રણ-ત્રણ બાણો મારી ઘાયલ કર્યા અને દ્રુપદ તરફ વિશાળ બાણ છોડ્યો, ભરતવંશી.
તેન વિદ્ધા મહેષ્વાસા ભીષ્મેણામિત્રકર્શિના । ચુક્રુધુઃ સમરે રાજન્પાદસ્પૃષ્ટા ઇવોરગાઃ
ભીષ્મ જેવા દુશ્મનને હરાવનારા મહાન ધનુર્ધરથી ઘાયલ થઈ, રાજન, તેઓ યુદ્ધમાં સર્પ જેમ પગે તોડાય ત્યારે ગુસ્સે થાય તેમ ભડકી ઉઠ્યા.
શિખણ્ડી તં ચ વિવ્યાધ ભરતાનાં પિતામહમ્ । સ્ત્રીમયં મનસા ધ્યાત્વા નાસ્મૈ પ્રાહરદચ્યુતઃ
શિખંડિએ ભરતવંશના પિતામહ પર બાણ ચલાવ્યા, પણ ભીષ્મે મનમાં તેને સ્ત્રી સમજીને, અચલ મનથી, તેના પર પ્રહાર કર્યો નહીં.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્તુ સમરે ક્રોધેનાગ્નિરિવ જ્વલન્ । પિતામહં ત્રિભિર્બાણૈર્બાહ્વોરુરસિ ચાર્પયત્
પણ ધૃષ્ટદ્યુમ્ન તો ગુસ્સાથી અગ્નિ જેવો ધધકતો હતો; તેણે યુદ્ધમાં પિતામહના હાથ અને છાતી પર ત્રણ બાણો મારી ઘાયલ કર્યો.
દ્રુપદઃ પઞ્ચવિંશત્યા વિરાટો દશમિઃ શરૈઃ। શિખણ્ડી પઞ્ચવિંશત્યા ભીષ્મં વિવ્યાધ સાયકૈઃ
દ્રુપદે ભીષ્મ પર પચ્ચીસ બાણો ચલાવ્યા, વિરાટે દસ, અને શિખંડિએ પણ પચ્ચીસ બાણો ભીષ્મને ઘાયલ કરવા માટે છોડ્યા.
સોઽતિવિદ્ધો મહારાજ શોણિતૌઘપરિપ્લુતઃ। વસન્તે પુષ્પશબલો રક્તાશોક ઇવાબભૌ
આ રીતે અતિશય ઘાયલ થઈને, મહારાજ, લોહીના ધોધમાં લથપથ ભીષ્મ વસંતમાં ફૂલેલા લાલ અશોકના વૃક્ષ જેવો ચમકી ઉઠ્યો.
તાન્પ્રત્યવિધ્યદ્ગાઙ્ગેયસ્ત્રિભિસ્ત્રિભિરજિહ્મગૈઃ । દ્રુપદસ્ય ચ ભલ્લેન ધનુશ્ચિચ્છેદ મારિષ
ગંગાપુત્ર ભીષ્મે તેમને ત્રણ-ત્રણ સીધા બાણો માર્યા અને દ્રુપદનું ધનુષ્ય વિશાળ બાણથી કાપી નાખ્યું, મારિષ.
સોઽન્યત્કાર્મુકમાદાય ભીષ્મં વિવ્યાધ પઞ્ચભિઃ । સારથિં ચ ત્રિભિર્બાણૈઃ સુશિતૈ રણમૂર્ધનિ
પછી દ્રુપદે બીજું ધનુષ્ય લઈને, ભીષ્મ પર પાંચ બાણો અને તેના સારથી પર યુદ્ધમધ્યે ત્રણ તીક્ષ્ણ બાણો ચલાવ્યા.
તથા ભીમો મહારાજ દ્રૌપદ્યાઃ પઞ્ચ ચાત્મજાઃ । કેકયા ભ્રાતરઃ પઞ્ચ સાત્યકિશ્ચૈવ સાત્વતઃ
એવી રીતે, રાજા, ભીમ, દ્રૌપદીના પાંચ પુત્રો, કેકય દેશના પાંચ ભાઈઓ અને સાત્વત વંશના સાત્યકી પણ,
અભ્યદ્રવન્ત ગાઙ્ગેયં યુધિષ્ઠિરસમાજ્ઞયા । પ્રતિ રક્ષણકાર્યાર્થં ધૃષ્ટદ્યુમ્નમુખાન્રણે
યુધિષ્ઠિરના આદેશથી, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અને તેના મુખ્ય યોદ્ધાઓની રક્ષા કરવા માટે, ગંગાપુત્ર ભીષ્મ સામે યુદ્ધમાં તૂટી પડ્યા.
તથૈવ તાવકાઃ સર્વે ભીષ્મરક્ષાર્થમુદ્યતાઃ । પ્રત્યુદ્યયુઃ પાણ્ડુસેનાં સહસૈન્યા નરાધિપ
એ જ રીતે, ભીષ્મની રક્ષા માટે તારા બધા લોકો પણ પોતાની સેનાઓ સાથે પાંડવોની સેના સામે આગળ વધ્યા, હે રાજાધિરાજ.
તત્રાસીત્સુમહદ્યુદ્ધં તવ તેષાં ચ સંકુલમ્ । નરાશ્વરથનાગાનાં યમરાષ્ટ્રવિવર્ધનમ્
ત્યાં તારા અને તેમના વચ્ચે ભયંકર અને ગૂંચવણભર્યું યુદ્ધ થયું, જેમાં માણસો, ઘોડા, રથ અને હાથીઓ અથડાયા અને યમરાજના રાજ્યમાં વધારો થયો.
રથી રથિનમાસાદ્ય પ્રાહિણોદ્યમસાદનમ્। તથેતરાન્સમાસાદ્ય નરનાગાશ્વસાદિનઃ
રથસ્વારોએ રથસ્વારોને મળીને એકબીજાને વિનાશ તરફ ધકેલ્યા; એ જ રીતે, પદાતીઓ, હાથીઓ અને ઘોડેસ્વારો પણ પોતાના સમકક્ષો સામે ટકરાયા.
અનયન્પરલોકાય શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ । શરૈશ્ચ વિવિધૈર્ઘોરૈસ્તત્રતત્ર વિશાંપતે
તેઓએ તીક્ષ્ણ અગ્રવાળા બાણોથી દુશ્મનોને પરલોકે મોકલ્યા; અને વિવિધ ભયાનક બાણોથી સર્વત્ર ઘાત કર્યા, હે લોકોના સ્વામી.
રથાસ્તુ રથિભિર્હીના હતસારથયસ્તથા । વિપ્રદ્રુતાશ્વાઃ સમરે દિશો જગ્મુઃ સમન્તતઃ
જે રથો પોતાના યોદ્ધાઓ અને રથચાલકો વિના રહી ગયા હતા, તેમના ઘોડા યુદ્ધમાં ચારે બાજુ ભાગી ગયા અને રણભૂમિ પર વિખેરાઈ ગયા.
મૃદ્ગન્તસ્તે નરાન્રાજન્હયાંશ્ચ સુબહૂન્રણે। વાતાયમાના દૃશ્યન્તે ગન્ધર્વનગરોપમાઃ
રાજા, યુદ્ધમાં ઘણા માણસો અને ઘોડા પીસાઈ ગયા અને વાવાઝોડા જેવી દૃશ્યે ઉડી જતા જણાતા, જાણે ગંધર્વોના ઉડતા નગરો હોય.
રથિનશ્ચ રથૈર્હીના વર્મિણસ્તેજસા યુતાઃ। કુણ્ડલોષ્ણીષિણઃ સર્વે નિષ્કાઙ્ગદવિભૂષણાઃ
રથ વિહોણા થયેલા રથયોદ્ધાઓ પણ કવચ પહેરીને, તેજસ્વી અને કુંડલ, પાગ અને સોનાના કાંડા પહેરીને ચમકી ઉઠ્યા.
દેવપુત્રસમાઃ સર્વે શૌર્યે શક્રસમા યુધિ। ઋદ્ધ્યા વૈશ્રવણાં ચાતિ નયેન ચ બૃહસ્પતિમ્
તેઓ બધા પરાક્રમમાં દેવપુત્રો જેવા, યુદ્ધમાં ઇન્દ્ર સમાન, ધનમાં કુબેરથી પણ વધારે અને બુદ્ધિમાં બૃહસ્પતિ જેવાં જણાતા.
સર્વલોકેશ્વરાઃ શૂરાસ્તત્રતત્ર વિશાંપતે। વિપ્રદ્રુતા વ્યદૃશ્યન્ત પ્રાકૃતા ઇવ માનવાઃ
હે લોકોના સ્વામી, એ સર્વલોકના સ્વામી અને શૂરવીર અહીં-ત્યાં ભાગતા દેખાયા, જાણે સામાન્ય માણસો હોય એમ.
દન્તિનશ્ચ નરશ્રેષ્ઠ હીનાઃ પરમસાદિભિઃ । મૃદ્ગન્તઃ સ્વાન્યનીકાનિ નિપેતુઃ સર્વશબ્દગાઃ
અને શ્રેષ્ઠ માણસો, હાથીસ્વારો, પોતાના શક્તિશાળી હાથીઓ વિના રહી ગયા અને પોતાના જ પાંખો પીસી પડ્યા, અને બધાએ મોટો અવાજ કર્યો.
ચર્મભિશ્ચામરૈશ્ચિત્રૈઃ પતાકાભિશ્ચ મારિષ । છત્રૈઃ સિતૈર્હેમદણ્ડૈશ્ચામરૈશ્ચ સમન્તતઃ
શીલ્ડ, રંગીન પંખા, ધ્વજાઓ, સફેદ છત્રો સોનાની ડંડીઓ સાથે અને ચારે તરફ પંખા વડે,
વિશીર્ણૈર્વિપ્રધાવન્તો દૃશ્યન્તે સ્મ દિશો દશ। નવમેઘપ્રતીકાશા જલદોપમનિઃસ્વનાઃ
તેઓ તૂટેલા ધ્વજ સાથે દસેય દિશામાં ભાગતા દેખાયા, કાળા વાદળ જેવા જણાતા અને તેમના અવાજ વીજળીના ગર્જનાની જેમ હતો.
તથૈવ દન્તિભિર્હીના ગજારોહા વિશાંપતે। પ્રધાવન્તોઽન્વદૃશ્યન્ત તવ તેષાં ચ સંકુલે
એ જ રીતે, હે લોકોના સ્વામી, હાથી વિના રહી ગયેલા હાથીસ્વારો પણ તારા અને તેમના ગૂંચવણભર્યા યુદ્ધમાં દોડતા દેખાયા.
નાનાદેશસમુત્થાંશ્ચ તુરગાન્હેમભીષિતાન્ । વાતાયમાનાનદ્રાક્ષં શતશોઽથ સહસ્રશઃ
હુંએ જુદા-જુદા પ્રદેશોમાંથી આવેલા સોનાથી શોભિત એવા સૈંકડો-હજારો ઘોડા વાવાઝોડા જેવી દોડતા જોયા.
અશ્વારોહાન્હતૈરશ્વૈર્ગૃહીતાસન્સમન્તતઃ । દ્રવમાણાનપશ્યામ દ્રાવ્યમાણાંશ્ચ સંયુગે
અમે જોયું કે, ઘોડેસ્વારોના ઘોડા માર્યા ગયા અને તેઓ ચારે બાજુથી પકડાઈ રહ્યા હતા; કેટલાંક યુદ્ધમાં ભાગી રહ્યા હતા અને કેટલાંક હંફાવી રહ્યા હતા.
ગજો ગજં સમાસાદ્ય દ્રવમાણં મહાહવે । યયૌ પ્રમૃદ્ય તરસા પાદાતાન્વાજિનસ્તથા । તથૈવ ચ રથાન્રાજન્પ્રમમર્દ રણે ગજઃ
મહાયુદ્ધમાં, એક હાથી બીજા ભાગતા હાથીને પકડીને જોરથી પીસી નાખતો; એ જ રીતે, ઘોડેસ્વારો પદાતીઓને પીસી નાખતા અને હાથીઓ પણ રણમાં રથોને પીસી નાખતા, હે રાજા.
રથાશ્ચૈવ સમાસાદ્ય પતિતાંસ્તુરગાન્ભુવિ। વ્યમૃદ્ગન્સમરે રાજંસ્તુરગાંશ્ચ નરાન્રમે
રથોએ જમીન પર પડેલા ઘોડાઓને ટકરાઈને યુદ્ધમાં કચડી નાખ્યા, રાજા, અને એ જ રીતે ઘોડા અને માણસોને પણ પામળી નાખ્યા.
એવં તે બહુધા રાજન્પ્રત્યમૃદ્ગન્પરસ્પરમ્। `દૃશ્યન્તેસ્મ મહાબાહો તત્રતત્ર મહાબલાઃ
એ રીતે, રાજા, શક્તિશાળી યુધ્ધાઓએ એકબીજાને અનેક રીતે પામળી નાખ્યા; અહીં-ત્યાં મહાબળીઓ પોતાની શક્તિ બતાવતા જોવા મળતા.
તસ્મિન્રૌદ્રે તથા યુદ્ધે વર્તમાને મહાભયે। પ્રાવર્તત નદી ઘોરા શોમિતાન્ત્રતરઙ્ગિણી
એ ભયાનક યુદ્ધમાં, ભયના માહોલ વચ્ચે, લોહી અને માંસની લહેરોવાળી ભયાનક નદી વહેવા લાગી.
અસ્થિસઙ્ઘાતસંબાધા કેશશૈવલાદ્વલા । રથહ્રદા શરાવર્તા હયમીના દુરાસદા
એ નદી હાડકાંના ઢગલાંથી ભરાઈ ગઈ હતી, વાળ પાણીમાં વનસ્પતિ જેવાં ગૂંચવાઈ ગયા હતા, રથના તળાવ, બાણના ઘૂમરાળા, અને ઘોડા માછલીઓ જેવાં હતાં, જેને નજીક જવું અશક્ય હતું.