સાદિનાં શસ્ત્રવૃષ્ટિં ચ વ્યધમદ્ગદયા તતઃ।' વાયુવેગસમાયુક્તો વ્યચરત્પાણ્ડવો યુધિ
પાંડવએ પોતાની ગદા વડે યુદ્ધમાં વીરોએ વરસાવેલા શસ્ત્રોના વરસાદને વિખેરી નાખ્યો અને પવન જેવી ઝડપથી મેદાનમાં દોડતો રહ્યો.
વિષાણોલ્લિખિતૈર્ગાત્રૌર્વિષાણાભિહતો ભૃશમ્। વિષાણે દન્તિનં ગૃહ્ય નિર્વિષાણમથાકરોત્
હાથીના દાંતોથી વારંવાર ઘાયલ થવાથી તેના શરીર પર ઘા પડ્યા હતા, ત્યારે તેણે હાથીનો દાંત પકડીને તેને દાંતવિહોણો કરી નાખ્યો.
વિષાણેન ચ તેનૈવ કુમ્ભોઽભ્યાહત્ય દન્તિનમ્ । પાતયામાસ સમરે દણ્ડહસ્ત ઇવાન્તકઃ
પછી એ જ દાંતથી તેણે હાથીના માથા પર ઘા કર્યો અને યુદ્ધમાં તેને જમીન પર પાડી દીધો, જાણે મૃત્યુદેવ પોતાના દંડ વડે કોઈને ધરાશાયી કરે.
શોણિતાક્તાં ગદાં બિભ્રન્મેદોભઞ્જાકૃતચ્છવિઃ । કૃતાભ્યઙ્ગઃ શોણિતેન રુદ્રવત્પ્રત્યદૃશ્યત
લોહીથી લથપથ અને ચરબીથી મલિન થયેલી ગદા હાથમાં લઈને, લોહીથી સ્નાન કરેલો તે વીર રુદ્રદેવ જેવો દેખાતો હતો.
એવં કે વધ્યમાનાશ્ચ હતશેષા મહાગજાઃ । પ્રાદ્રવન્ત દિશો રાજન્વિમૃદ્ગન્તઃ સ્વકં બલમ્
આ રીતે મહાહાથીઓ મારાતા જતા, તો બચેલા હાથીઓ પોતાના જ સૈન્યને ચીધીને, રાજન, ચારેય દિશામાં ભાગી ગયા.
દ્રવદ્ભિસ્તૈર્મહાનાગૈઃ સમન્તાદ્ભરતર્ષભ। દુર્યોધનબલં સર્વં પુનરાસીત્પરાઙ્ભુખમ્
મહાનાગો બધે ભાગી રહ્યા, તો, ભરતવંશી, દુર્યોધનનું આખું સૈન્ય ફરી એકવાર પીઠ ફેરવીને ભાગી પડ્યું.
મધ્યંદિનો મહારાજ સંગ્રામઃ સમપદ્યત। લોકક્ષયકરો રૌદ્રો ભીષ્મસ્ય સહ સોમકૈઃ
મધ્યાહ્ને, મહારાજ, યુદ્ધ ભયાનક બની ગયું, જગતને વિનાશ કરનારું અને ભીષ્મ તથા સોમકાઓ વચ્ચે ભયાવહ સંઘર્ષ થયો.
ગાઙ્ગેયો રથિનાં શ્રેષ્ઠઃ પાણ્ડવાનામનીકિનીમ્ । વ્યધમન્નિશિતૈર્બાણૈઃ શતશોઽથ સહસ્રશઃ
ગંગાપુત્ર ભીષ્મ, શ્રેષ્ઠ રથીઓમાંના, પાંડવોની સેના પર શતોએ અને હજારો તીક્ષ્ણ બાણો વરસાવીને તેને વિખેરી નાખી.
સંમમર્દ ચ તત્સૈન્યં પિતા દેવવ્રતસ્તવ। મર્દયેચ્ચ યથા રાજન્સિંહઃ પ્રાપ્ય મૃગવ્રજમ્
તમારા પિતા દેવવ્રતએ એ સૈન્યને દબાવી નાખ્યું, રાજન, જેમ સિંહ હરણોના ઝુંડને ચીધી નાખે તેમ.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નઃ શિખણ્ડી ચ વિરાટો દ્રુપદસ્તથા। ભીષ્મમાસાદ્ય સમરે શરૈર્જઘ્નુર્મહારથમ્
ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, શિખંડિ, વિરાટ અને દ્રુપદ—all ભીષ્મ સામે યુદ્ધમાં આવ્યા અને મહારથી ભીષ્મ પર બાણો વરસાવ્યા.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નં તતો વિદ્ધ્વા વિરાટં ચ શરૈસ્ત્રિભિઃ । દ્રુપદસ્ય ચ નારાચં પ્રેષયામાસ ભારત
પછી ભીષ્મે ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અને વિરાટને ત્રણ-ત્રણ બાણો મારી ઘાયલ કર્યા અને દ્રુપદ તરફ વિશાળ બાણ છોડ્યો, ભરતવંશી.
તેન વિદ્ધા મહેષ્વાસા ભીષ્મેણામિત્રકર્શિના । ચુક્રુધુઃ સમરે રાજન્પાદસ્પૃષ્ટા ઇવોરગાઃ
ભીષ્મ જેવા દુશ્મનને હરાવનારા મહાન ધનુર્ધરથી ઘાયલ થઈ, રાજન, તેઓ યુદ્ધમાં સર્પ જેમ પગે તોડાય ત્યારે ગુસ્સે થાય તેમ ભડકી ઉઠ્યા.
શિખણ્ડી તં ચ વિવ્યાધ ભરતાનાં પિતામહમ્ । સ્ત્રીમયં મનસા ધ્યાત્વા નાસ્મૈ પ્રાહરદચ્યુતઃ
શિખંડિએ ભરતવંશના પિતામહ પર બાણ ચલાવ્યા, પણ ભીષ્મે મનમાં તેને સ્ત્રી સમજીને, અચલ મનથી, તેના પર પ્રહાર કર્યો નહીં.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્તુ સમરે ક્રોધેનાગ્નિરિવ જ્વલન્ । પિતામહં ત્રિભિર્બાણૈર્બાહ્વોરુરસિ ચાર્પયત્
પણ ધૃષ્ટદ્યુમ્ન તો ગુસ્સાથી અગ્નિ જેવો ધધકતો હતો; તેણે યુદ્ધમાં પિતામહના હાથ અને છાતી પર ત્રણ બાણો મારી ઘાયલ કર્યો.
દ્રુપદઃ પઞ્ચવિંશત્યા વિરાટો દશમિઃ શરૈઃ। શિખણ્ડી પઞ્ચવિંશત્યા ભીષ્મં વિવ્યાધ સાયકૈઃ
દ્રુપદે ભીષ્મ પર પચ્ચીસ બાણો ચલાવ્યા, વિરાટે દસ, અને શિખંડિએ પણ પચ્ચીસ બાણો ભીષ્મને ઘાયલ કરવા માટે છોડ્યા.
સોઽતિવિદ્ધો મહારાજ શોણિતૌઘપરિપ્લુતઃ। વસન્તે પુષ્પશબલો રક્તાશોક ઇવાબભૌ
આ રીતે અતિશય ઘાયલ થઈને, મહારાજ, લોહીના ધોધમાં લથપથ ભીષ્મ વસંતમાં ફૂલેલા લાલ અશોકના વૃક્ષ જેવો ચમકી ઉઠ્યો.
તાન્પ્રત્યવિધ્યદ્ગાઙ્ગેયસ્ત્રિભિસ્ત્રિભિરજિહ્મગૈઃ । દ્રુપદસ્ય ચ ભલ્લેન ધનુશ્ચિચ્છેદ મારિષ
ગંગાપુત્ર ભીષ્મે તેમને ત્રણ-ત્રણ સીધા બાણો માર્યા અને દ્રુપદનું ધનુષ્ય વિશાળ બાણથી કાપી નાખ્યું, મારિષ.
સોઽન્યત્કાર્મુકમાદાય ભીષ્મં વિવ્યાધ પઞ્ચભિઃ । સારથિં ચ ત્રિભિર્બાણૈઃ સુશિતૈ રણમૂર્ધનિ
પછી દ્રુપદે બીજું ધનુષ્ય લઈને, ભીષ્મ પર પાંચ બાણો અને તેના સારથી પર યુદ્ધમધ્યે ત્રણ તીક્ષ્ણ બાણો ચલાવ્યા.
તથા ભીમો મહારાજ દ્રૌપદ્યાઃ પઞ્ચ ચાત્મજાઃ । કેકયા ભ્રાતરઃ પઞ્ચ સાત્યકિશ્ચૈવ સાત્વતઃ
એવી રીતે, રાજા, ભીમ, દ્રૌપદીના પાંચ પુત્રો, કેકય દેશના પાંચ ભાઈઓ અને સાત્વત વંશના સાત્યકી પણ,
અભ્યદ્રવન્ત ગાઙ્ગેયં યુધિષ્ઠિરસમાજ્ઞયા । પ્રતિ રક્ષણકાર્યાર્થં ધૃષ્ટદ્યુમ્નમુખાન્રણે
યુધિષ્ઠિરના આદેશથી, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અને તેના મુખ્ય યોદ્ધાઓની રક્ષા કરવા માટે, ગંગાપુત્ર ભીષ્મ સામે યુદ્ધમાં તૂટી પડ્યા.
તથૈવ તાવકાઃ સર્વે ભીષ્મરક્ષાર્થમુદ્યતાઃ । પ્રત્યુદ્યયુઃ પાણ્ડુસેનાં સહસૈન્યા નરાધિપ
એ જ રીતે, ભીષ્મની રક્ષા માટે તારા બધા લોકો પણ પોતાની સેનાઓ સાથે પાંડવોની સેના સામે આગળ વધ્યા, હે રાજાધિરાજ.
તત્રાસીત્સુમહદ્યુદ્ધં તવ તેષાં ચ સંકુલમ્ । નરાશ્વરથનાગાનાં યમરાષ્ટ્રવિવર્ધનમ્
ત્યાં તારા અને તેમના વચ્ચે ભયંકર અને ગૂંચવણભર્યું યુદ્ધ થયું, જેમાં માણસો, ઘોડા, રથ અને હાથીઓ અથડાયા અને યમરાજના રાજ્યમાં વધારો થયો.
રથી રથિનમાસાદ્ય પ્રાહિણોદ્યમસાદનમ્। તથેતરાન્સમાસાદ્ય નરનાગાશ્વસાદિનઃ
રથસ્વારોએ રથસ્વારોને મળીને એકબીજાને વિનાશ તરફ ધકેલ્યા; એ જ રીતે, પદાતીઓ, હાથીઓ અને ઘોડેસ્વારો પણ પોતાના સમકક્ષો સામે ટકરાયા.
અનયન્પરલોકાય શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ । શરૈશ્ચ વિવિધૈર્ઘોરૈસ્તત્રતત્ર વિશાંપતે
તેઓએ તીક્ષ્ણ અગ્રવાળા બાણોથી દુશ્મનોને પરલોકે મોકલ્યા; અને વિવિધ ભયાનક બાણોથી સર્વત્ર ઘાત કર્યા, હે લોકોના સ્વામી.
રથાસ્તુ રથિભિર્હીના હતસારથયસ્તથા । વિપ્રદ્રુતાશ્વાઃ સમરે દિશો જગ્મુઃ સમન્તતઃ
જે રથો પોતાના યોદ્ધાઓ અને રથચાલકો વિના રહી ગયા હતા, તેમના ઘોડા યુદ્ધમાં ચારે બાજુ ભાગી ગયા અને રણભૂમિ પર વિખેરાઈ ગયા.
મૃદ્ગન્તસ્તે નરાન્રાજન્હયાંશ્ચ સુબહૂન્રણે। વાતાયમાના દૃશ્યન્તે ગન્ધર્વનગરોપમાઃ
રાજા, યુદ્ધમાં ઘણા માણસો અને ઘોડા પીસાઈ ગયા અને વાવાઝોડા જેવી દૃશ્યે ઉડી જતા જણાતા, જાણે ગંધર્વોના ઉડતા નગરો હોય.
રથિનશ્ચ રથૈર્હીના વર્મિણસ્તેજસા યુતાઃ। કુણ્ડલોષ્ણીષિણઃ સર્વે નિષ્કાઙ્ગદવિભૂષણાઃ
રથ વિહોણા થયેલા રથયોદ્ધાઓ પણ કવચ પહેરીને, તેજસ્વી અને કુંડલ, પાગ અને સોનાના કાંડા પહેરીને ચમકી ઉઠ્યા.
દેવપુત્રસમાઃ સર્વે શૌર્યે શક્રસમા યુધિ। ઋદ્ધ્યા વૈશ્રવણાં ચાતિ નયેન ચ બૃહસ્પતિમ્
તેઓ બધા પરાક્રમમાં દેવપુત્રો જેવા, યુદ્ધમાં ઇન્દ્ર સમાન, ધનમાં કુબેરથી પણ વધારે અને બુદ્ધિમાં બૃહસ્પતિ જેવાં જણાતા.
સર્વલોકેશ્વરાઃ શૂરાસ્તત્રતત્ર વિશાંપતે। વિપ્રદ્રુતા વ્યદૃશ્યન્ત પ્રાકૃતા ઇવ માનવાઃ
હે લોકોના સ્વામી, એ સર્વલોકના સ્વામી અને શૂરવીર અહીં-ત્યાં ભાગતા દેખાયા, જાણે સામાન્ય માણસો હોય એમ.
દન્તિનશ્ચ નરશ્રેષ્ઠ હીનાઃ પરમસાદિભિઃ । મૃદ્ગન્તઃ સ્વાન્યનીકાનિ નિપેતુઃ સર્વશબ્દગાઃ
અને શ્રેષ્ઠ માણસો, હાથીસ્વારો, પોતાના શક્તિશાળી હાથીઓ વિના રહી ગયા અને પોતાના જ પાંખો પીસી પડ્યા, અને બધાએ મોટો અવાજ કર્યો.