ન ક્ષત્રિયા રણે રાજન્વર્જયન્તિ પરસ્પરમ્ । નિર્મર્યાદં હિ યુધ્યન્તે પિતૃભિર્ભ્રાતૃભિઃ સહ
રાજા, ક્ષત્રિય યુદ્ધમાં એકબીજાને ટાળતા નથી; તેઓ તો કોઈ મર્યાદા રાખ્યા વિના પિતા અને ભાઈઓ સામે પણ લડે છે.
રણે ભારત પાર્થેન દ્રોણો વિદ્ધસ્ત્રિભિઃ શરૈઃ । નાચિન્તયચ્ચ તાન્બાણાન્પાર્થચાપચ્યુતાન્યુધિ
યુદ્ધમાં, ભરત, પાર્થે દ્રોણને ત્રણ બાણોથી ઘાયલ કર્યો, પણ દ્રોણે પાર્થના ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા એ બાણોની ચિંતા જ ન કરી.
શરવૃષ્ટ્યા પુનઃ પાર્થશ્છાદયામાસ તં રણે । સ પ્રજજ્વાલ રોષેણ ગહનેઽગ્નિરિવોર્જિતઃ
પછી પાર્થે ફરી યુદ્ધમાં દ્રોણને બાણોની વરસાદથી ઢાંકી દીધો; દ્રોણ તો ગુસ્સાથી ઘન ઘોર જંગલમાં અગ્નિ જેમ ધધક્યો.
તતોઽર્જુનં રણે દ્રોણઃ શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ । છાદયામાસ રાજેન્દ્ર નચિરાદેવ ભારત
પછી, રાજેન્દ્ર, દ્રોણે વાંકડા મુખવાળા બાણોથી યુદ્ધમાં અર્જુનને ઢાંકી નાખ્યો, અને ભરત, એ બહુ સમય ન લાગ્યો.
તતો દુર્યોધનો રાજા સુશર્માણમચોદયત્ । દ્રોણસ્ય સમરે રાજન્પાર્ષ્ણિગ્રહણકારણાત્
પછી રાજા દુર્યોધને યુદ્ધમાં સુશર્મણને ઉશ્કેર્યો, રાજા, દ્રોણને પીઠ પાછળથી ઘેરવા માટે.
ત્રિગર્તરાડપિ ક્રુદ્ધો ભૃશમાયમ્ય કાર્મુકમ્ । છાદયામાસ સમરે પાર્થં બાણૈરયોમુખૈઃ
ત્રિગર્તના રાજા પણ ખૂબ ગુસ્સામાં આવી, ધનુષ્ય ખેંચી, યુદ્ધમાં આયર્નના મુખવાળા બાણોથી પાર્થને ઢાંકી નાખ્યો.
તાભ્યાં મુક્તાઃ શરા રાજન્નન્તરિક્ષે વિરેજિરે । હંસા ઇવ મહારાજ શરત્કાલે નભસ્તલે
એ બંનેના છોડેલા બાણો, રાજા, આકાશમાં શરદ ઋતુના આકાશમાં હંસો જેમ ચમકી ઉઠ્યા.
તે શરાઃ પ્રાપ્ય કૌન્તેયં સમન્તાદ્વિવિશુઃ પ્રભો । ફલભારનતં યદ્વત્સ્વાદુવૃક્ષં વિહંગમાઃ
એ બાણો ચારેય તરફથી કૌંતેયને પહોંચી, અને એમાં પ્રવેશી ગયા, પ્રભુ, જેમ પક્ષીઓ ફળથી ભરેલા મીઠા વૃક્ષમાં પ્રવેશે છે.
અર્જુનસ્તુ રણે નાદં વિનદ્ય રથિનાં વરઃ। ત્રિગર્તરાજં સમરે સપુત્રં વિવ્યધે શરૈઃ
પણ અર્જુન, રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ, યુદ્ધમાં ગર્જના કરી, અને ત્રિગર્તના રાજા તથા તેના પુત્રોને બાણોથી ઘાયલ કર્યા.
તે વધ્યમાનાઃ પાર્થેન કાલેનેવ યુગક્ષયે । પાર્થમેવાભ્યવર્તન્ત મરણે કૃતનિશ્ચયાઃ । મુમુચુઃ શરવૃષ્ટિં ચ પાણ્ડવસ્ય રથં પ્રતિ
પાર્થ દ્વારા મારાતા એ લોકો, જાણે યુગના અંતે સમય દ્વારા મારાતા હોય, તો પણ માત્ર પાર્થ તરફ જ વળ્યા, મૃત્યુ માટે તૈયાર થઈ, અને પાંડવના રથ પર બાણોની વરસાદ વરસાવી.
શરવૃષ્ટિં તતસ્તાં તુ શરવર્ષૈઃ સમન્તતઃ । પ્રતિજગ્રાહ રાજેન્દ્ર તોયવૃષ્ટિમિવાચલઃ
પછી, રાજેન્દ્ર, અર્જુને એ બાણોની વરસાદને ચારેય બાજુથી પોતાના બાણોની ઝમાવટથી રોકી, જાણે પર્વત વરસાદને સહન કરે.
તત્રાદ્ભુતમપશ્યામ બીભત્સોર્હસ્તલાઘવમ્ । વિમુક્તાં બહુભિર્યોધૈઃ શસ્ત્રવૃષ્ટિં દુરાસદામ્
ત્યાં અમને અદ્ભુત દૃશ્ય જોવા મળ્યું: ભીમત્સુના હાથોની ચપળતા, જેમણે અનેક યોદ્ધાઓના છૂટેલા ભયાનક શસ્ત્રવર્ષાને પરતાવ્યા.
યદેકો વારયામાસ મારુતોઽભ્રગણાનિવ । કર્મણા તેન પાર્થસ્ય તુતુષુર્દેવદાનવાઃ
જેમ પવન એકલો જ વાદળોના ટોળાંને વિખેરી નાખે છે, તેમ અર્જુને પણ શત્રુઓને પાછા હાંકી દીધા. પાર્થે આ પરાક્રમથી દેવતાઓ અને દાનવો બંને ખુશ થયા.
અથ ક્રુદ્ધો રણે પાર્થસ્ત્રિગર્તાન્પ્રતિ ભારત। મુમોચાસ્ત્રં મહારાજ વાયવ્યં પૃતનામુખે
પછી યુદ્ધમાં ક્રોધિત થયેલા અર્જુને, હે ભરત, ત્રિગર્તો સામે સેનાના મથાળે વાવડનું મહાશસ્ત્ર છોડ્યું.
પ્રાદુરાસીત્તતો વાયુઃ ક્ષોભયાણો નભસ્તલમ્ । પાતયન્વૈ તરુગણાન્વિનિઘ્નંશ્ચૈવ સૈનિકાન્
એ પછી પવન ઉઠ્યો, આકાશમાં ધૂંધોળો મચાવ્યો, વૃક્ષોના જૂથોને ધરાશાયી કર્યા અને સૈનિકોને પણ મારી નાખ્યા.
તતો દ્રોણોઽભિવીક્ષ્યૈવ વાયવ્યાસ્ત્રં સુદારુણમ્। શૈલમન્યન્મહારાજ ઘોરમસ્ત્રં મુમોચ હ
પછી દ્રોણે એ ભયાનક વાવડ શસ્ત્રને જોઈને, હે રાજા, બીજું ભયાનક અને પહાડ જેવું શસ્ત્ર છોડ્યું.
દ્રોણેન યુધિ નિર્મુક્તે તસ્મિન્નસ્ત્રે નરાધિપ। પ્રશશામ તતો વયુઃ પ્રસન્નાશ્ચ દિશો દશ
યુદ્ધમાં દ્રોણે એ શસ્ત્ર છોડતાં જ પવન શાંત થયો અને દસેય દિશાઓ સ્વચ્છ થઈ ગઈ.
તતઃ પાણ્ડુસુતો વીરસ્ત્રિગર્તસ્ય રથવ્રજાન્ । નિરુત્સાહાન્રણે ચક્રે વિમુખાન્વિપરાક્રમાન્
પછી પાંડુપુત્ર વીર અર્જુને ત્રિગર્તોના રથદળોને યુદ્ધમાં નિરાશ કરી દીધા અને તેઓ પાછા ફરવા મજબૂર થયા.
તતો દુર્યોધનશ્ચૈવ કૃપશ્ચ રથિનાં વરઃ। અશ્વત્થામા તથા શલ્યઃ કામ્ભોજશ્ચ સુદક્ષિણઃ
પછી દુર્યોધન, રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ કૃપ, અશ્વત્થામા, શલ્ય અને કામ્બોજનો સુદક્ષિણ પણ આગળ આવ્યા.
વિન્દાનુવિન્દાવાવન્ત્યૌ બાહ્લિકઃ સહ બાહ્લિકૈઃ । મહતા રથવંશેન પાર્થસ્યાવારયન્દિશઃ
અવન્તિના વિંદ અને અનુવિંદ, બાહ્લિક તથા બાહ્લિકોની મોટી રથસેના સાથે, અર્જુનને ચારે બાજુથી રોકવા લાગ્યા.
તથૈવ ભગદત્તશ્ચ શ્રતાયુશ્ચ મહાબલઃ। ગજાનીકેન ભીમસ્ય તાવવારયતાં દિશઃ
એ જ રીતે ભગદત્ત અને મહાબલી શતાયુએ, ગજસેનાની સાથે ભીમના માર્ગમાં અવરોધ ઊભો કર્યો.
ભૂરિશ્રવાઃ શલશ્ચૈવ સૌબલશ્ચ વિશાંપતે । શરૌઘૈર્વિમલૈસ્તીક્ષ્ણૈર્માદ્રીપુત્રાવવારયન્
ભૂરીશ્વર, શલ અને સૌબલપુત્રે, હે રાજા, તેજસ્વી અને તીખા બાણોના વરસાદથી માદ્રીપુત્રોને અટકાવ્યા.
ભીષ્મસ્તુ સંહતઃ સઙ્ખ્યે ધાર્તરાષ્ટ્રૈઃ સસૈનિકૈઃ । યુધિષ્ઠિરં સમાસાદ્ય સર્વતઃ પર્યવારયત્
પણ ભીષ્મ, ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રો અને તેમની સેના સાથે યુદ્ધમાં જોડાઈ, યુધિષ્ઠિરને ચારે બાજુથી ઘેરી લીધા.
આપતન્તં ગજાનીકં દૃષ્ટ્વા પાર્થો વૃકોદરઃ। લોલિહન્સૃક્કિણી વીરો મૃગરાડિવ કાનને
ગજસેનાને ચઢતો જોઈને, પાર્થે અને વૃકોદરે, એ વીરોએ, જંગલમાં સિંહ જેમ હોઠ ચાટે તેમ ઉત્સાહ દાખવ્યો.
ભીમસ્તુ રથિનાં શ્રેષ્ઠો ગદાં ગૃહ્ય મહાહવે । અવપ્લુત્ય રથાત્તૂર્ણં તવ સૈન્યાન્યભીષયત્
ભીમ, રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ, મહાયુદ્ધમાં ગદા હાથમાં લઈ, ઝડપથી રથમાંથી ઊતર્યો અને તમારી સેનામાં ભય ફેલાવી દીધો.
તમુદ્વીક્ષ્ય ગદાહસ્તં તતસ્તે ગજસાદિનઃ । પરિવવ્રૂ રણે યત્તા ભીમસેનં સમન્તતઃ
ગદાધારી ભીમસેનને જોઈને, એ ગજસેનાપતિઓ યુદ્ધમાં ચારે બાજુથી ભીમસેનને ઘેરીને લડી પડ્યા.
ગજમધ્યમનુપ્રાપ્તઃ પાણ્ડવઃ સ વ્યરાજત। મેઘજાલસ્ય મહતો યથા મધ્યગતો રવિઃ
પાંડવ ભીમસેન ગજસેનાના મધ્યમાં પ્રવેશી ગયા ત્યારે તેઓ મોટાં વાદળના ટોળાં વચ્ચેના સૂર્ય જેવું તેજસ્વી લાગ્યા.
વ્યધમત્સ ગજાનીકં ગદયા પાણ્ડવર્ષભઃ । મહાભ્રજાલમતુલં માતરિશ્વેવ સન્તતમ્
પાંડવોમાં વરિષ્ઠ ભીમસેને પોતાની ગદાથી ગજસેનાને તોડી નાંખ્યા, જેમ પવન વિશાળ વાદળના ટોળાંને વિખેરી નાખે છે.
તે વધ્યમાના બલિના ભીમસેનેન દન્તિનઃ । આર્તનાદં રણે ચક્રુર્ગર્જન્તો જલદા ઇવ
મહાબલી ભીમસેનના હાથોંથી મારાતા એ હાથીઓ યુદ્ધભૂમિમાં દુઃખથી દહાડવા લાગ્યા, જેમ મેઘો ગર્જના કરે.
બહુધા દારિતશ્ચૈવ વિષાણૈસ્તત્ર દન્તિભિઃ । ફુલ્લાશોકનિભઃ પાર્થઃ શુશુભે રણમૂર્ધનિ
ત્યાં, એ હાથીઓના દાંતથી અનેક રીતે ઘાયલ થયેલા અર્જુન યુદ્ધભૂમિમાં ફૂલેલા અશોક વૃક્ષ જેવો શોભી રહ્યો હતો.