શરાણાં ચ સહસ્રેણ પુનરેવ સમુદ્યતઃ । સાત્યકિશ્છાદયામાસ નનાદ ચ મહાબલઃ
પછી સાત્યકી એ ફરી હજાર બાણો તાણ્યા અને તેને ઢાંકી નાખ્યો, જોરથી ગર્જના કરતાં.
દૃષ્ટ્વા પુત્રં ચ તં ગ્રસ્તં રાહુણેવ નિશાકરમ્ । અભ્યદ્રવત શૈનેયં ભારદ્વાજઃ પ્રતાપવાન્
પોતાના પુત્રને રાહુએ ચાંદ્રમાને ગ્રહણ કર્યો હોય તેમ ઘેરાયેલો જોઈ, વીર ભારદ્વાજે શૈન્ય પર આક્રમણ કર્યું.
વિવ્યાધ ચ સુતીક્ષ્ણેન પૃષત્કેન મહામૃધે । પરીપ્સન્ખસુતં રાજન્વાર્ષ્ણેયેનાભિપીડિતમ્
મહાસંગ્રામમાં, પોતાના પુત્રને, જે વૃષ્ણિવીરના હુમલાથી પીડાતો હતો, બચાવવા ઈચ્છી, તેણે તીક્ષ્ણ બાણથી તેને ઘાયલ કર્યો.
સાત્યકિસ્તુ રણે હિત્વા ગુરુપુત્રં મહારથમ્ । દ્રોણં વિવ્યાધ વિંશત્યા સર્વપારશવૈઃ શરૈઃ
સાત્યકી એ રણમાં ગુરુપુત્ર મહારથીને છોડી, દ્રોણને વીસ લોખંડના અગ્રવાળા બાણોથી ઘાયલ કર્યો.
તદન્તરમમેયાત્મા કૌન્તેયઃ શત્રુતાપનઃ । અભ્યદ્રવદ્રણે ક્રુદ્ધો દ્રોણં પ્રતિ મહારથઃ
પછી, અપરમાપ કૌંતેય, દુશ્મનોને દુઃખ આપનાર, ક્રોધથી ભરાઈ, મહાન રથીઓમાંના દ્રોણ તરફ યુદ્ધમાં દોડ્યો.
તતો દ્રોણશ્ચ પાર્થશ્ચ સમેયાતાં મહામૃધે । યથા બુધશ્ચ શુક્રશ્ચ મહારાજ નભસ્તલે
પછી દ્રોણ અને પાર્થ, રાજા, મહાયુદ્ધમાં આમને-સામને આવ્યા, જેમ આકાશમાં બુધ અને શુક્ર મળે છે.
કથં દ્રોણો મહેષ્વાસઃ પાણ્ડવશ્ચ ધનઞ્જયઃ । સમીયતૂ રણે યત્તૌ તાવુભૌ પુરુષર્ષભૌ
મહાન ધનુર્ધારી દ્રોણ અને પાંડવોમાં શ્રેષ્ઠ ધનંજય, એ બંને પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, યુદ્ધમાં કેવી રીતે સામસામે આવ્યા?
પ્રિયો હિ પાણ્ડવો નિત્યં ભારદ્વાજસ્ય ધીમતઃ । આચાર્યશ્ચ રણે નિત્યં પ્રિયઃ પાર્થસ્ય સઞ્જય
કારણ કે વિદ્વાન ભારદ્વાજ પાંડવને હંમેશા પ્રિય રાખે છે, અને યુદ્ધમાં આચાર્ય પણ પાર્થને હંમેશા પ્રિય છે, સંજય.
તાવુભૌ રથિનો સઙ્ખ્યે હૃષ્ટૌ સિંહાવિવોત્કટૌ । કથં સમીયતુર્યત્તૌ ભારદ્વાજધનઞ્જયૌ
એ બંને રથ પર સવાર, યુદ્ધમાં ખુશ અને સિંહ જેવાં ભયાનક, ભારદ્વાજ અને ધનંજય કેવી રીતે સામસામે આવ્યા?
ન દ્રોણઃ સમરે પાર્થં જાનીતે પ્રિયમાત્મનઃ । ક્ષત્રધર્મં પુરસ્કૃત્ય પાર્થો વા ગુરુમાહવે
યુદ્ધમાં દ્રોણે પાર્થને પોતાના પ્રિય તરીકે ઓળખતો નથી, અને પાર્થ પણ યુદ્ધમાં ગુરુને પ્રિય માનતો નથી, કારણ કે બંને માટે ક્ષત્રિય ધર્મ પ્રથમ છે.
ન ક્ષત્રિયા રણે રાજન્વર્જયન્તિ પરસ્પરમ્ । નિર્મર્યાદં હિ યુધ્યન્તે પિતૃભિર્ભ્રાતૃભિઃ સહ
રાજા, ક્ષત્રિય યુદ્ધમાં એકબીજાને ટાળતા નથી; તેઓ તો કોઈ મર્યાદા રાખ્યા વિના પિતા અને ભાઈઓ સામે પણ લડે છે.
રણે ભારત પાર્થેન દ્રોણો વિદ્ધસ્ત્રિભિઃ શરૈઃ । નાચિન્તયચ્ચ તાન્બાણાન્પાર્થચાપચ્યુતાન્યુધિ
યુદ્ધમાં, ભરત, પાર્થે દ્રોણને ત્રણ બાણોથી ઘાયલ કર્યો, પણ દ્રોણે પાર્થના ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા એ બાણોની ચિંતા જ ન કરી.
શરવૃષ્ટ્યા પુનઃ પાર્થશ્છાદયામાસ તં રણે । સ પ્રજજ્વાલ રોષેણ ગહનેઽગ્નિરિવોર્જિતઃ
પછી પાર્થે ફરી યુદ્ધમાં દ્રોણને બાણોની વરસાદથી ઢાંકી દીધો; દ્રોણ તો ગુસ્સાથી ઘન ઘોર જંગલમાં અગ્નિ જેમ ધધક્યો.
તતોઽર્જુનં રણે દ્રોણઃ શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ । છાદયામાસ રાજેન્દ્ર નચિરાદેવ ભારત
પછી, રાજેન્દ્ર, દ્રોણે વાંકડા મુખવાળા બાણોથી યુદ્ધમાં અર્જુનને ઢાંકી નાખ્યો, અને ભરત, એ બહુ સમય ન લાગ્યો.
તતો દુર્યોધનો રાજા સુશર્માણમચોદયત્ । દ્રોણસ્ય સમરે રાજન્પાર્ષ્ણિગ્રહણકારણાત્
પછી રાજા દુર્યોધને યુદ્ધમાં સુશર્મણને ઉશ્કેર્યો, રાજા, દ્રોણને પીઠ પાછળથી ઘેરવા માટે.
ત્રિગર્તરાડપિ ક્રુદ્ધો ભૃશમાયમ્ય કાર્મુકમ્ । છાદયામાસ સમરે પાર્થં બાણૈરયોમુખૈઃ
ત્રિગર્તના રાજા પણ ખૂબ ગુસ્સામાં આવી, ધનુષ્ય ખેંચી, યુદ્ધમાં આયર્નના મુખવાળા બાણોથી પાર્થને ઢાંકી નાખ્યો.
તાભ્યાં મુક્તાઃ શરા રાજન્નન્તરિક્ષે વિરેજિરે । હંસા ઇવ મહારાજ શરત્કાલે નભસ્તલે
એ બંનેના છોડેલા બાણો, રાજા, આકાશમાં શરદ ઋતુના આકાશમાં હંસો જેમ ચમકી ઉઠ્યા.
તે શરાઃ પ્રાપ્ય કૌન્તેયં સમન્તાદ્વિવિશુઃ પ્રભો । ફલભારનતં યદ્વત્સ્વાદુવૃક્ષં વિહંગમાઃ
એ બાણો ચારેય તરફથી કૌંતેયને પહોંચી, અને એમાં પ્રવેશી ગયા, પ્રભુ, જેમ પક્ષીઓ ફળથી ભરેલા મીઠા વૃક્ષમાં પ્રવેશે છે.
અર્જુનસ્તુ રણે નાદં વિનદ્ય રથિનાં વરઃ। ત્રિગર્તરાજં સમરે સપુત્રં વિવ્યધે શરૈઃ
પણ અર્જુન, રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ, યુદ્ધમાં ગર્જના કરી, અને ત્રિગર્તના રાજા તથા તેના પુત્રોને બાણોથી ઘાયલ કર્યા.
તે વધ્યમાનાઃ પાર્થેન કાલેનેવ યુગક્ષયે । પાર્થમેવાભ્યવર્તન્ત મરણે કૃતનિશ્ચયાઃ । મુમુચુઃ શરવૃષ્ટિં ચ પાણ્ડવસ્ય રથં પ્રતિ
પાર્થ દ્વારા મારાતા એ લોકો, જાણે યુગના અંતે સમય દ્વારા મારાતા હોય, તો પણ માત્ર પાર્થ તરફ જ વળ્યા, મૃત્યુ માટે તૈયાર થઈ, અને પાંડવના રથ પર બાણોની વરસાદ વરસાવી.
શરવૃષ્ટિં તતસ્તાં તુ શરવર્ષૈઃ સમન્તતઃ । પ્રતિજગ્રાહ રાજેન્દ્ર તોયવૃષ્ટિમિવાચલઃ
પછી, રાજેન્દ્ર, અર્જુને એ બાણોની વરસાદને ચારેય બાજુથી પોતાના બાણોની ઝમાવટથી રોકી, જાણે પર્વત વરસાદને સહન કરે.
તત્રાદ્ભુતમપશ્યામ બીભત્સોર્હસ્તલાઘવમ્ । વિમુક્તાં બહુભિર્યોધૈઃ શસ્ત્રવૃષ્ટિં દુરાસદામ્
ત્યાં અમને અદ્ભુત દૃશ્ય જોવા મળ્યું: ભીમત્સુના હાથોની ચપળતા, જેમણે અનેક યોદ્ધાઓના છૂટેલા ભયાનક શસ્ત્રવર્ષાને પરતાવ્યા.
યદેકો વારયામાસ મારુતોઽભ્રગણાનિવ । કર્મણા તેન પાર્થસ્ય તુતુષુર્દેવદાનવાઃ
જેમ પવન એકલો જ વાદળોના ટોળાંને વિખેરી નાખે છે, તેમ અર્જુને પણ શત્રુઓને પાછા હાંકી દીધા. પાર્થે આ પરાક્રમથી દેવતાઓ અને દાનવો બંને ખુશ થયા.
અથ ક્રુદ્ધો રણે પાર્થસ્ત્રિગર્તાન્પ્રતિ ભારત। મુમોચાસ્ત્રં મહારાજ વાયવ્યં પૃતનામુખે
પછી યુદ્ધમાં ક્રોધિત થયેલા અર્જુને, હે ભરત, ત્રિગર્તો સામે સેનાના મથાળે વાવડનું મહાશસ્ત્ર છોડ્યું.
પ્રાદુરાસીત્તતો વાયુઃ ક્ષોભયાણો નભસ્તલમ્ । પાતયન્વૈ તરુગણાન્વિનિઘ્નંશ્ચૈવ સૈનિકાન્
એ પછી પવન ઉઠ્યો, આકાશમાં ધૂંધોળો મચાવ્યો, વૃક્ષોના જૂથોને ધરાશાયી કર્યા અને સૈનિકોને પણ મારી નાખ્યા.
તતો દ્રોણોઽભિવીક્ષ્યૈવ વાયવ્યાસ્ત્રં સુદારુણમ્। શૈલમન્યન્મહારાજ ઘોરમસ્ત્રં મુમોચ હ
પછી દ્રોણે એ ભયાનક વાવડ શસ્ત્રને જોઈને, હે રાજા, બીજું ભયાનક અને પહાડ જેવું શસ્ત્ર છોડ્યું.
દ્રોણેન યુધિ નિર્મુક્તે તસ્મિન્નસ્ત્રે નરાધિપ। પ્રશશામ તતો વયુઃ પ્રસન્નાશ્ચ દિશો દશ
યુદ્ધમાં દ્રોણે એ શસ્ત્ર છોડતાં જ પવન શાંત થયો અને દસેય દિશાઓ સ્વચ્છ થઈ ગઈ.
તતઃ પાણ્ડુસુતો વીરસ્ત્રિગર્તસ્ય રથવ્રજાન્ । નિરુત્સાહાન્રણે ચક્રે વિમુખાન્વિપરાક્રમાન્
પછી પાંડુપુત્ર વીર અર્જુને ત્રિગર્તોના રથદળોને યુદ્ધમાં નિરાશ કરી દીધા અને તેઓ પાછા ફરવા મજબૂર થયા.
તતો દુર્યોધનશ્ચૈવ કૃપશ્ચ રથિનાં વરઃ। અશ્વત્થામા તથા શલ્યઃ કામ્ભોજશ્ચ સુદક્ષિણઃ
પછી દુર્યોધન, રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ કૃપ, અશ્વત્થામા, શલ્ય અને કામ્બોજનો સુદક્ષિણ પણ આગળ આવ્યા.
વિન્દાનુવિન્દાવાવન્ત્યૌ બાહ્લિકઃ સહ બાહ્લિકૈઃ । મહતા રથવંશેન પાર્થસ્યાવારયન્દિશઃ
અવન્તિના વિંદ અને અનુવિંદ, બાહ્લિક તથા બાહ્લિકોની મોટી રથસેના સાથે, અર્જુનને ચારે બાજુથી રોકવા લાગ્યા.