તસ્ય શબ્દેન મહતા પાણ્ડવાનાં બલં મહત્ । પ્રાચલત્સર્વતો રાજન્વાતોદ્ધૂત ઇવાર્ણવઃ
એ મહાન અવાજથી, હે રાજા, પાંડવોની મોટી સેના ચારેય બાજુથી ધ્રુજી ઉઠી, જાણે પવનથી ઉછળેલો દરિયો હોય.
બહવશ્ચ મહારાજ તસ્ય નાદેન ભીષિતાઃ। પ્રિયાન્પ્રાણાન્પરિત્યજ્ય નિપેતુર્ધરણીતલે
અને, હે રાજા, એ ગર્જનાથી ડરીને ઘણા યોદ્ધાઓ પોતાના પ્રિય પ્રાણ છોડી જમીન પર પડી ગયા.
કાર્ષ્ણિશ્ચાપિ મુદા યુક્તઃ પ્રગૃહ્ય સશરં ધનુઃ । નૃત્યન્નિવ રથોપસ્થે તદ્રક્ષઃ સમુપાદ્રવત્
પણ કાર્ષ્ણિ આનંદથી ભરાઈ, ધનુષ્ય અને બાણ લઈને, જાણે રથ પર નૃત્ય કરતો હોય તેમ, એ રાક્ષસ સામે આગળ વધ્યો.
તતઃ સ રાક્ષસઃ ક્રુદ્ધઃ સંપ્રાપ્યૈવાર્જુનં રણે। નાતિદૂરે સ્થિતાં તસ્ય દ્રાવયામાસ વૈ ચમૂમ્
પછી એ રાક્ષસ, ક્રોધથી ભરાઈ, યુદ્ધમાં અર્જુન પાસે પહોંચીને, નજીક ઊભેલી તેની સેના પર આકરો હુમલો કરવા લાગ્યો.
તાં વધ્યમાનાં ચ તથા પાણ્ડવાનાં મહાચમૂમ્। પ્રત્યદ્યયૌ રણે રક્ષો દેવસેનાં યથા બલઃ
અને પાંડવોની મહાસેના એમ જ મારાઈ રહી હતી, ત્યારે એ રાક્ષસ યુદ્ધમાં એમની સામે એ રીતે આગળ વધ્યો જેમ બલ દેવસેનાની સામે ગયો હતો.
વિમર્દઃ સુમહાનાસીત્તસ્ય સૈન્યસ્ય મારિષ । રક્ષસા ઘોરરૂપેણ વધ્યમાનસ્ય સંયુગે
પછી, હે મારિષ, એ ભયાનક સ્વરૂપ ધરાવતાં રાક્ષસે યુદ્ધમાં જે સેના મારવા માંડી હતી, તેમાં ભારે અથડામણ થઈ.
તતઃ શરસહસ્ત્રૈસ્તાં પાણ્ડવાનાં મહાચમૂમ્। વ્યદ્રાવયદ્રણે રક્ષો દર્શયતત્સ્વપરાક્રમમ્
પછી, હજારો બાણોથી એ રાક્ષસે યુદ્ધમાં પાંડવોની મહાસેનાને તોડી નાંખી, અને પોતાનું પરાક્રમ બતાવ્યું.
સા વધ્યમાના ચ તથા પાણ્ડવાનામનીકિની । રક્ષસા ઘોરરૂપેણ પ્રદુદ્રાવ રણે ભયાત્
એ રીતે, ભયાનક સ્વરૂપ ધરાવતાં રાક્ષસે પાંડવોની સેના મારતા, યુદ્ધમાં એ સેનાની ટુકડી ડરીને ભાગી ગઈ.
પ્રમૃદ્ય ચ રણે સેનાં પદ્મિનીં વારણો યથા। તતોઽભિદ્રદ્રાવ રણે દ્રૌપદેયાન્મહાબલાન્
યુદ્ધમાં એણે સેના પર એવો પ્રહાર કર્યો, જેમ હાથી કમળની તળાવને ચકનાચૂર કરે, અને પછી એ મહાબલી દ્રૌપદીપુત્રોની સામે દોડ્યો.
તે તુ ક્રુદ્ધા મહેષ્વાસા દ્રૌપદેયાઃ પ્રહારિણઃ। રાક્ષસં દુદ્રુવુઃ સઙ્ખ્યે ગ્રહાઃ પઞ્ચ રવિં યથા
પણ દ્રૌપદીપુત્રો, મહાન ધનુર્ધર અને ક્રોધથી ભરેલા, યુદ્ધમાં ભયાનક બન્યા અને એ રાક્ષસ સામે એ રીતે દોડી ગયા જેમ પાંચ ગ્રહ સૂર્ય સામે જાય.
વીર્યવદ્ભિસ્તતસ્તૈસ્તુ પીડિતો રાક્ષસોત્તમઃ । યથા યુગક્ષયે ઘોરે ચન્દ્રમાઃ પઞ્ચભિર્ગ્રહૈઃ
પછી, એ પરાક્રમી યોદ્ધાઓએ એ શ્રેષ્ઠ રાક્ષસને એવો તકલીફ આપી, જેમ યુગના અંતે પાંચ ગ્રહ ચંદ્રને પીડાવે.
પ્રતિવિન્ધ્યસ્તતો રક્ષો બિભેદ નિશિતૈઃ શરૈઃ । સર્વપારશવૈસ્તૂર્ણમકુણ્ઠાગ્રૈર્મહાબલઃ
પછી પ્રતિવિંધ્યએ તીખા અને લોખંડના અણિયા, અખંડિત બાણોથી, એ રાક્ષસને ઝડપથી ભેદી નાખ્યો.
સ તૈર્ભિન્નતનુત્રાણઃ શુશુભે રાક્ષસોત્તમઃ । મરીચિભિરિવાર્કસ્ય સંસ્યૂતો જલદો મહાન્
એ રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ અલંબુસનું કવચ તૂટીને, તે એવો ઝળહળતો લાગતો હતો જેમ કે સૂર્યની કિરણોથી છિદ્ર થયેલો મોટો વાદળ હોય.
વિષક્તૈઃ સશરૈશ્ચાપિ તપનીયપરિચ્છદૈઃ । આર્શ્યશૃઙ્ગિર્બભૌ રાજન્દીપ્તશૃઙ્ગ ઇવાચલઃ
સોનાથી શોભિત તીરો સાથે ઘાયલ થયેલા આર્ષ્યશૃંગી, રાજા, એવો તેજસ્વી લાગતો હતો જેમ કે અગ્નિમય પર્વત શિખર.
તતસ્તે ભ્રાતરઃ પઞ્ચ રાક્ષસેન્દ્રં મહાહવે। વિવ્યધુર્નિશિતૈર્બાણૈસ્તપનીયવિભૂષિતૈઃ
પછી એ મહાયુદ્ધમાં, પાંચેય ભાઈઓએ સોનાથી શોભિત તીક્ષ્ણ તીરો વડે રાક્ષસોના રાજાને ઘાયલ કર્યો.
સ નિર્ભિન્નઃ શરૈર્ઘોરૈર્ભુજગૈઃ કોપિતૈરિવ । અલમ્બુસો ભૃશં રાજન્નાગેન્દ્ર ઇવ ચુક્રુધે
ભયાનક તીરો વડે છિદ્ર થયેલા અલંબુસો, રાજા, ગુસ્સે ભરેલા સાપ જેવો અત્યંત કુપિત થયો, જાણે નાગોના રાજા હોય એમ.
સોઽતિવિદ્ધો મહારાજ મુહૂર્તમથ મારિષ । પ્રવિવેશ તમો દીર્ઘં પીડિતસ્તૈર્મહારથૈઃ
હે રાજા, એ મહારથીઓએ કરેલા આઘાતથી અત્યંત પીડાયેલી એ રાક્ષસે, થોડા સમય માટે જાણે ઘોર અંધકારમાં પ્રવેશી ગયો.
પ્રતિલભ્ય તતઃ સંજ્ઞાં ક્રોધેન દ્વિગુણીકૃતઃ । ચિચ્છેદ સાયકૈસ્તેષાં ધ્વજાંશ્ચૈવ ધનૂંષિ ચ
પછી સંજ્ઞાન પાછી મેળવી, ગુસ્સો બમણો થઈ ગયો, અને તેણે પોતાના તીરો વડે તેમના ધ્વજ અને ધનુષ્ય કપાઈ નાખ્યા.
એકૈકં પઞ્ચભિર્બાણૈરાજઘાન સ્મયન્નિવ । અલમ્બુસો રથોપસ્થે નૃત્યન્નિવ મહારથઃ
મહારથી અલંબુસો, જાણે હસતો હોય એમ, પોતાના રથ પર નૃત્ય કરતા દરેકને પાંચ પાંચ તીરો માર્યા.
ત્વરમાણઃ સુસંબદ્ધો હયાંસ્તેષાં મહાત્મનામ્ । જઘાન રાક્ષસઃ ક્રુદ્ધઃ સારથીંશ્ચ સહસ્રશઃ
ઝડપથી અને સારી રીતે તૈયાર થયેલા એ રાક્ષસે, ગુસ્સામાં આવીને, એ મહાત્માઓના ઘોડા અને હજારો સારથીઓને ઘાયલ કર્યા.
બિભેદ ચ સુસંરબ્ધઃ પુનશ્ચૈનાન્સુતાંશિતૈઃ। શરૈર્બહુવિધાકારૈઃ શતશોઽથ સહસ્રશઃ
અતિ ઉગ્ર બનેલા એ રાક્ષસે, ફરીથી અનેક પ્રકારના સુસજ્જ તીક્ષ્ણ તીરો વડે તેમને સેંકડો અને હજારો વાર ઘાયલ કર્યા.
વિરથાંશ્ચ મહેષ્વાસાન્કૃત્વા તત્ર સ રાક્ષસઃ । અભિદુદ્રાવ વેગેન હન્તુકામો નિશાચરઃ
પછી એ રાક્ષસે, મહાન ધનુર્ધરોને રથવિહિન કરી, રાત્રે ફરતો રાક્ષસ તેમને મારવાની ઈચ્છાથી ઝડપથી દોડી આવ્યો.
તાનર્દિતાન્રણે તેન રાક્ષસેન દુરાત્મના । દૃષ્ટ્વાઽર્જુનસુતઃ સઙ્ખ્યે રાક્ષસં સમુપાદ્રવત્
યુદ્ધમાં એ દુષ્ટ રાક્ષસે તેમને પીડાવ્યા જોઈને, અર્જુનપુત્રે યુદ્ધભૂમિ પર રાક્ષસ સામે ધસી ગયો.
તયોઃ સમભવદ્યુદ્ધં વૃત્રવાસવયોરિવ। દદૃશુસ્તાવકાઃ સર્વે પાણ્ડવાશ્ચ પરસ્પરમ્
બન્ને વચ્ચે એવું યુદ્ધ થયું કે જેવું વિત્ર અને ઇન્દ્ર વચ્ચે થયું હતું; કૌરવો અને પાંડવો એકબીજાને નિહાળતા રહ્યા.
તૌ સમેતૌ મહાયુદ્ધે ક્રોધદીપ્તૌ પરસ્પરમ્। મહાબલૌ મહારાજ ક્રોધસંરક્તલોચનૌ
એ બંને મહાબળવાન, ગુસ્સાથી આંખો લાલ થઈને, મહાયુદ્ધમાં સામસામે ઊભા રહ્યા, હે રાજા.
પરસ્પરમવેક્ષેતાં કાલાનલસમૌ યુધિ। `આશીવિષાવિવ ક્રુદ્ધૌ નેત્રાભ્યામિતરેતરમ્ ।' તયોઃ સમાગમો ઘોરો બભૂવ કટુકોદયઃ
યુદ્ધમાં બંને એકબીજાને આવાં જુએ છે, જાણે પ્રલયાગ્નિ સમાન, ગુસ્સે ભરેલા સાપ જેવું, આંખે આંખ મિલાવી; એમનું અથડામણ અત્યંત ભયાનક અને કઠોર થયું.
યથા દેવાસુરે યુદ્ધે શક્રશમ્બરયોઃ પુરા
જેમ પ્રાચીન dev-દૈત્ય યુદ્ધમાં ઇન્દ્ર અને શમ્બર વચ્ચે યુદ્ધ થયું હતું તેમ.
આર્જુનં સમરે શૂરં વિનિઘ્નન્તં મહારથાન્। અલમ્બુસઃ કથં યુદ્ધે પ્રત્યયુધ્યત સઞ્જય
અલંબુસે યુદ્ધમાં શૂરવીર અર્જુન, જે મહારથીઓને સંહારતો હતો, તેની સામે કેવી રીતે યુદ્ધ કર્યું, સંજય?
આર્શ્યશૃઙ્ગિં કથં ચૈવ સૌભદ્રઃ પરવીરહા। તન્મમાચક્ષ્વ તત્ત્વેન યથાવૃત્તં સ્મ સંયુગે
અને શત્રુવીરોનો વિનાશક સૌભદ્રએ આર્ષ્યશૃંગી સામે કેવી રીતે યુદ્ધ કર્યું? યુદ્ધમાં જે થયું તે સાચું સાચું મને કહો.
ધનંજયશ્ચ કિં ચક્રે મમ સૈન્યેષુ સંયુગે । ભીમો વા રથિનાં શ્રેષ્ઠો રાક્ષસો વા ઘટોત્કચઃ
મારા સૈનિકોમાં યુદ્ધ દરમિયાન ધનંજયે શું કર્યું? કે પછી રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ ભીમે, કે રાક્ષસ ઘટોત્કચે શું કર્યું?