તં દૃષ્ટ્વા ક્ષત્રિયાઃ શુરાઃ પ્રતપન્તં તરસ્વિનમ્ । દ્વિફલ્ગુનમિમં લોકં મેનિરે તસ્ય કર્મભિઃ
એવી જ્વલંત શક્તિ અને પરાક્રમથી ભરેલા એ યોદ્ધાને જોઈને બહાદુર ક્ષત્રિયોએ એના કાર્યોને જોઈને એને બીજો અર્જુન માન્યો.
તેનાર્દિતા મહારાજ ભારતી સા મહાચમૂઃ । વ્યભ્રમત્તત્રતત્રૈવ યોષિન્મદવશાદિવ
એ રાજા, એના પ્રહારોને કારણે મહાન ભારત સેનાએ અહીં-ત્યાં છૂટા પડી ગયા, જાણે કોઈ સ્ત્રી ઉન્માદમાં અશાંત થઈ જાય.
દ્રાવયિત્વા મહાસૈન્યં કમ્પયિત્વા મહારથાન્ । નન્દયામાસ સુહૃદો મયં જિત્વેવ વાસવઃ
મહાસેનાને હાંકી કાઢીને અને મહારથીઓને કંપાવીને, તેણે પોતાના મિત્રોનું મન ખુશ કરી દીધું, જાણે ઇન્દ્રે વિજય પછી આનંદ આપ્યો હોય.
તેન નિદ્રાવ્યમાણાનિ તવ સૈન્યાનિ સંયુગે। ચક્રુરાર્તસ્વનં ઘોરં પર્જન્યનિનદોપમમ્
યુદ્ધમાં એના હાંકા કારણે, તારી સેનાએ ભયાનક દુ:ખનો અવાજ કર્યો, જે ગર્જનારા મેઘોની ગુંજ જેવી લાગતી હતી.
તં શ્રુત્વા નિનદં ઘોરં તવ સૈન્યસ્ય ભારત। મારુતોદ્ધૂતવેગસ્ય સાગરસ્યેવ પર્વણિ
હે ભારત, તમારી સેના જે ભયાનક ગર્જના કરતી હતી, જે પવનથી ઉઠેલા અને પૂર્ણિમાના સમયે ઉછળેલા દરિયાની જેમ લાગતી હતી, એ અવાજ સાંભળીને,
દુર્યોધનસ્તદા રાજન્નાર્શ્યશૃઙ્ગિમભાષત। એષ કાર્ષ્ણિર્મહાબાહો દ્વિતીય ઇવ ફલ્ગુનઃ
ત્યારે, હે રાજા, દુર્યોધને રાક્ષસ શ્રૃંગીને કહ્યું: 'આ કાર્ષ્ણિ છે, મહાબાહુ છે, જાણે બીજો ફાલ્ગુન જ હોય.'
ચમૂં દ્રાવયતે ક્રોધાદ્વૃત્રો દેવચમૂમિવ । તસ્ય ચાન્યત્ર પશ્યામિ સંયુગે ભેષજં મહત્
કોપથી એ પાંડવોની સેના પર આકરો હુમલો કરી રહ્યો છે, જેમ વિત્રાએ દેવતાઓની સેના પર કર્યો હતો; અને મને એના સામે યુદ્ધમાં ક્યાંયે પણ કોઈ મોટું ઉપાય દેખાતું નથી.
ઋતે ત્વાં રાક્ષસશ્રેષ્ઠં સર્વવિદ્યાસુ પારગમ્ । સ ગત્વા ત્વરિતં વીરં જહિ સૌભદ્રમાહવે
તારા સિવાય, હે રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ, સર્વ વિદ્યા જાણનારા, તું જલદી જઈને એ વિર સૌભદ્રને યુદ્ધમાં માર દે.
વયં પાર્થં હનિષ્યામો ભીષ્મદ્રોણપુરોગમાઃ । સ એવમુક્તો બલવાન્રાક્ષસેન્દ્રઃ પ્રતાપવાન્
અમે, ભીષ્મ અને દ્રોણની આગેવાનીમાં, પાર્થને મારશું; આવું કહેતાં જ તે શક્તિશાળી અને પરાક્રમી રાક્ષસરાજ,
પ્રયયૌ સમરે તૂર્ણં તવ પુત્રસ્ય શાસનાત્। નર્દમાનો મહાનાદં પ્રાવૃષીવ બલાહકઃ
તમારા પુત્રના આદેશે, યુદ્ધમાં ઝડપથી આગળ વધ્યો, અને વરસાદના મોસમમાં મેઘ ગર્જે તેમ ભયાનક અવાજે ગર્જના કરવા લાગ્યો.
તસ્ય શબ્દેન મહતા પાણ્ડવાનાં બલં મહત્ । પ્રાચલત્સર્વતો રાજન્વાતોદ્ધૂત ઇવાર્ણવઃ
એ મહાન અવાજથી, હે રાજા, પાંડવોની મોટી સેના ચારેય બાજુથી ધ્રુજી ઉઠી, જાણે પવનથી ઉછળેલો દરિયો હોય.
બહવશ્ચ મહારાજ તસ્ય નાદેન ભીષિતાઃ। પ્રિયાન્પ્રાણાન્પરિત્યજ્ય નિપેતુર્ધરણીતલે
અને, હે રાજા, એ ગર્જનાથી ડરીને ઘણા યોદ્ધાઓ પોતાના પ્રિય પ્રાણ છોડી જમીન પર પડી ગયા.
કાર્ષ્ણિશ્ચાપિ મુદા યુક્તઃ પ્રગૃહ્ય સશરં ધનુઃ । નૃત્યન્નિવ રથોપસ્થે તદ્રક્ષઃ સમુપાદ્રવત્
પણ કાર્ષ્ણિ આનંદથી ભરાઈ, ધનુષ્ય અને બાણ લઈને, જાણે રથ પર નૃત્ય કરતો હોય તેમ, એ રાક્ષસ સામે આગળ વધ્યો.
તતઃ સ રાક્ષસઃ ક્રુદ્ધઃ સંપ્રાપ્યૈવાર્જુનં રણે। નાતિદૂરે સ્થિતાં તસ્ય દ્રાવયામાસ વૈ ચમૂમ્
પછી એ રાક્ષસ, ક્રોધથી ભરાઈ, યુદ્ધમાં અર્જુન પાસે પહોંચીને, નજીક ઊભેલી તેની સેના પર આકરો હુમલો કરવા લાગ્યો.
તાં વધ્યમાનાં ચ તથા પાણ્ડવાનાં મહાચમૂમ્। પ્રત્યદ્યયૌ રણે રક્ષો દેવસેનાં યથા બલઃ
અને પાંડવોની મહાસેના એમ જ મારાઈ રહી હતી, ત્યારે એ રાક્ષસ યુદ્ધમાં એમની સામે એ રીતે આગળ વધ્યો જેમ બલ દેવસેનાની સામે ગયો હતો.
વિમર્દઃ સુમહાનાસીત્તસ્ય સૈન્યસ્ય મારિષ । રક્ષસા ઘોરરૂપેણ વધ્યમાનસ્ય સંયુગે
પછી, હે મારિષ, એ ભયાનક સ્વરૂપ ધરાવતાં રાક્ષસે યુદ્ધમાં જે સેના મારવા માંડી હતી, તેમાં ભારે અથડામણ થઈ.
તતઃ શરસહસ્ત્રૈસ્તાં પાણ્ડવાનાં મહાચમૂમ્। વ્યદ્રાવયદ્રણે રક્ષો દર્શયતત્સ્વપરાક્રમમ્
પછી, હજારો બાણોથી એ રાક્ષસે યુદ્ધમાં પાંડવોની મહાસેનાને તોડી નાંખી, અને પોતાનું પરાક્રમ બતાવ્યું.
સા વધ્યમાના ચ તથા પાણ્ડવાનામનીકિની । રક્ષસા ઘોરરૂપેણ પ્રદુદ્રાવ રણે ભયાત્
એ રીતે, ભયાનક સ્વરૂપ ધરાવતાં રાક્ષસે પાંડવોની સેના મારતા, યુદ્ધમાં એ સેનાની ટુકડી ડરીને ભાગી ગઈ.
પ્રમૃદ્ય ચ રણે સેનાં પદ્મિનીં વારણો યથા। તતોઽભિદ્રદ્રાવ રણે દ્રૌપદેયાન્મહાબલાન્
યુદ્ધમાં એણે સેના પર એવો પ્રહાર કર્યો, જેમ હાથી કમળની તળાવને ચકનાચૂર કરે, અને પછી એ મહાબલી દ્રૌપદીપુત્રોની સામે દોડ્યો.
તે તુ ક્રુદ્ધા મહેષ્વાસા દ્રૌપદેયાઃ પ્રહારિણઃ। રાક્ષસં દુદ્રુવુઃ સઙ્ખ્યે ગ્રહાઃ પઞ્ચ રવિં યથા
પણ દ્રૌપદીપુત્રો, મહાન ધનુર્ધર અને ક્રોધથી ભરેલા, યુદ્ધમાં ભયાનક બન્યા અને એ રાક્ષસ સામે એ રીતે દોડી ગયા જેમ પાંચ ગ્રહ સૂર્ય સામે જાય.
વીર્યવદ્ભિસ્તતસ્તૈસ્તુ પીડિતો રાક્ષસોત્તમઃ । યથા યુગક્ષયે ઘોરે ચન્દ્રમાઃ પઞ્ચભિર્ગ્રહૈઃ
પછી, એ પરાક્રમી યોદ્ધાઓએ એ શ્રેષ્ઠ રાક્ષસને એવો તકલીફ આપી, જેમ યુગના અંતે પાંચ ગ્રહ ચંદ્રને પીડાવે.
પ્રતિવિન્ધ્યસ્તતો રક્ષો બિભેદ નિશિતૈઃ શરૈઃ । સર્વપારશવૈસ્તૂર્ણમકુણ્ઠાગ્રૈર્મહાબલઃ
પછી પ્રતિવિંધ્યએ તીખા અને લોખંડના અણિયા, અખંડિત બાણોથી, એ રાક્ષસને ઝડપથી ભેદી નાખ્યો.
સ તૈર્ભિન્નતનુત્રાણઃ શુશુભે રાક્ષસોત્તમઃ । મરીચિભિરિવાર્કસ્ય સંસ્યૂતો જલદો મહાન્
એ રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ અલંબુસનું કવચ તૂટીને, તે એવો ઝળહળતો લાગતો હતો જેમ કે સૂર્યની કિરણોથી છિદ્ર થયેલો મોટો વાદળ હોય.
વિષક્તૈઃ સશરૈશ્ચાપિ તપનીયપરિચ્છદૈઃ । આર્શ્યશૃઙ્ગિર્બભૌ રાજન્દીપ્તશૃઙ્ગ ઇવાચલઃ
સોનાથી શોભિત તીરો સાથે ઘાયલ થયેલા આર્ષ્યશૃંગી, રાજા, એવો તેજસ્વી લાગતો હતો જેમ કે અગ્નિમય પર્વત શિખર.
તતસ્તે ભ્રાતરઃ પઞ્ચ રાક્ષસેન્દ્રં મહાહવે। વિવ્યધુર્નિશિતૈર્બાણૈસ્તપનીયવિભૂષિતૈઃ
પછી એ મહાયુદ્ધમાં, પાંચેય ભાઈઓએ સોનાથી શોભિત તીક્ષ્ણ તીરો વડે રાક્ષસોના રાજાને ઘાયલ કર્યો.
સ નિર્ભિન્નઃ શરૈર્ઘોરૈર્ભુજગૈઃ કોપિતૈરિવ । અલમ્બુસો ભૃશં રાજન્નાગેન્દ્ર ઇવ ચુક્રુધે
ભયાનક તીરો વડે છિદ્ર થયેલા અલંબુસો, રાજા, ગુસ્સે ભરેલા સાપ જેવો અત્યંત કુપિત થયો, જાણે નાગોના રાજા હોય એમ.
સોઽતિવિદ્ધો મહારાજ મુહૂર્તમથ મારિષ । પ્રવિવેશ તમો દીર્ઘં પીડિતસ્તૈર્મહારથૈઃ
હે રાજા, એ મહારથીઓએ કરેલા આઘાતથી અત્યંત પીડાયેલી એ રાક્ષસે, થોડા સમય માટે જાણે ઘોર અંધકારમાં પ્રવેશી ગયો.
પ્રતિલભ્ય તતઃ સંજ્ઞાં ક્રોધેન દ્વિગુણીકૃતઃ । ચિચ્છેદ સાયકૈસ્તેષાં ધ્વજાંશ્ચૈવ ધનૂંષિ ચ
પછી સંજ્ઞાન પાછી મેળવી, ગુસ્સો બમણો થઈ ગયો, અને તેણે પોતાના તીરો વડે તેમના ધ્વજ અને ધનુષ્ય કપાઈ નાખ્યા.
એકૈકં પઞ્ચભિર્બાણૈરાજઘાન સ્મયન્નિવ । અલમ્બુસો રથોપસ્થે નૃત્યન્નિવ મહારથઃ
મહારથી અલંબુસો, જાણે હસતો હોય એમ, પોતાના રથ પર નૃત્ય કરતા દરેકને પાંચ પાંચ તીરો માર્યા.
ત્વરમાણઃ સુસંબદ્ધો હયાંસ્તેષાં મહાત્મનામ્ । જઘાન રાક્ષસઃ ક્રુદ્ધઃ સારથીંશ્ચ સહસ્રશઃ
ઝડપથી અને સારી રીતે તૈયાર થયેલા એ રાક્ષસે, ગુસ્સામાં આવીને, એ મહાત્માઓના ઘોડા અને હજારો સારથીઓને ઘાયલ કર્યા.