તાન્યનીકાનિ સૌભદ્રો દ્રાવયામાસ ભારત। તૂલરાશીનિવાકાશે મારુતઃ સર્વતો દિશમ્
સૌભદ્રએ એ સેનાઓને એવી રીતે હાંકી કાઢી, હે ભારત, જેમ આકાશમાં પવન કપાસના ઢગલાંને ચારે બાજુ ફૂંકી દે છે.
તેન વિદ્રાવ્યમાણાનિ તવ સૈન્યાનિ ભારત । ત્રતારં નાધ્યગચ્છન્ત પઙ્ક્તે મગ્ના ઇવ દ્વીપાઃ
તેણે હાંકી કાઢેલી તારી સેનાઓ, હે ભારત, બચાવનાર શોધી શકી નહીં, જેમ પંક્તિમાં ડૂબેલા ટાપુઓ હોય.
વિદ્રાવ્ય સર્વસૈન્યાનિ તાવકાનિ નરોત્તમ । અભિમન્યુઃ સ્થિતો રાજન્વિધૂમોઽગ્નિરિવ જ્વલન્
તમામ તારી સેનાઓને હાંકી કાઢીને, હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, અભિમન્યુ ધૂમરહિત પ્રજ્વલિત અગ્નિ જેવો ઉભો રહ્યો.
ન ચૈનં તાવકા રાજન્વિષેહુરરિઘાતિનમ્ । પ્રદીપ્તં પાવકં યદ્વત્પતઙ્ગાઃ કાલચોદિતાઃ
એ રાજા, તારા લોકો એ દુશ્મનવિનાશકને સહન કરી શક્યા નહીં, જેમ પ્રજ્વલિત અગ્નિ સામે કાળના વશમાં પડેલા પતંગિયાં બળી જાય છે.
પ્રહરન્સર્વશત્રુભ્યઃ પાણ્ડવાનાં મહારથઃ । અદૃશ્યત મહેષ્વાસઃ સવજ્ર ઇવ વાસવઃ
પાંડવોમાં મહાન ધનુર્ધર એ મહાવીરે બધા દુશ્મનો પર પ્રહાર કર્યો અને વજ્રધારી ઇન્દ્ર જેવો દેખાયો.
હેમપૃષ્ઠં ધનુશ્ચાસ્ય દદૃશે વિચરદ્દિશઃ । તોયદેષુ યથા રાજન્રાજમાના શતહ્રદા
એના ધનુષ્યનો સુવર્ણ પીઠવાળો ભાગ ચારે દિશામાં ફરતો દેખાતો હતો, હે રાજા, જાણે આકાશમાં તેજસ્વી, અનેક કિરણો ધરાવતો વાદળ હોય.
શરાશ્ચ નિશિતાઃ પીતા નિશ્ચરન્તિ સ્મ સંયુગે । વનાત્ફુલ્લદ્રુમાદ્રાજન્ભ્રમરાણામિવ વ્રજાઃ
અને તીક્ષ્ણ, પીળા બાણો યુદ્ધમાં ઉડી રહ્યા હતા, હે રાજા, જાણે વનમાં ફૂલેલા વૃક્ષોમાંથી ભમરાંઓના ઝુંડ નીકળે છે.
તથૈવ ચરતસ્તસ્ય સૌભદ્રસ્ય મહાત્મનઃ । રથેન કાઞ્ચનાઙ્ગેન દદૃશુર્નાન્તરં જનાઃ
જ્યારે એ મહાત્મા સૌભદ્ર સુવર્ણથી શોભિત રથમાં ફરતો હતો, ત્યારે લોકો એના ગતિમાં ક્યાંય ખાલી જગ્યા જોઈ શક્યા નહીં.
મોહયિત્વા કૃપં દ્રોણં દ્રૌણિં ચ સબૃહદ્બલમ્। સૈન્ધવં ચ મહેષ્વાસો વ્યચરલ્લઘુ સુષ્ઠુ ચ
કૃપ, દ્રોણ, દ્રોણપુત્ર, બૃહદ્બલ અને સિંધુરાજને મૂંઝવીને એ મહાન ધનુર્ધરે ખૂબ જ હળવાશથી અને કુશળતાથી યુદ્ધમાં ચળપળ કરી.
મણ્ડલીકૃતમેવાસ્ય ધનુઃ પશ્યામ ભારત। સૂર્યમણ્ડલસંકાશં દહતસ્તવ વાહિનીમ્
એ ભારત, અમે એના ધનુષ્યને ગોળાકાર ઘુમાવતું જોયું, જે તારા સૈન્યને દહન કરતી વખતે સૂર્યમંડળ જેવું તેજસ્વી લાગતું હતું.
તં દૃષ્ટ્વા ક્ષત્રિયાઃ શુરાઃ પ્રતપન્તં તરસ્વિનમ્ । દ્વિફલ્ગુનમિમં લોકં મેનિરે તસ્ય કર્મભિઃ
એવી જ્વલંત શક્તિ અને પરાક્રમથી ભરેલા એ યોદ્ધાને જોઈને બહાદુર ક્ષત્રિયોએ એના કાર્યોને જોઈને એને બીજો અર્જુન માન્યો.
તેનાર્દિતા મહારાજ ભારતી સા મહાચમૂઃ । વ્યભ્રમત્તત્રતત્રૈવ યોષિન્મદવશાદિવ
એ રાજા, એના પ્રહારોને કારણે મહાન ભારત સેનાએ અહીં-ત્યાં છૂટા પડી ગયા, જાણે કોઈ સ્ત્રી ઉન્માદમાં અશાંત થઈ જાય.
દ્રાવયિત્વા મહાસૈન્યં કમ્પયિત્વા મહારથાન્ । નન્દયામાસ સુહૃદો મયં જિત્વેવ વાસવઃ
મહાસેનાને હાંકી કાઢીને અને મહારથીઓને કંપાવીને, તેણે પોતાના મિત્રોનું મન ખુશ કરી દીધું, જાણે ઇન્દ્રે વિજય પછી આનંદ આપ્યો હોય.
તેન નિદ્રાવ્યમાણાનિ તવ સૈન્યાનિ સંયુગે। ચક્રુરાર્તસ્વનં ઘોરં પર્જન્યનિનદોપમમ્
યુદ્ધમાં એના હાંકા કારણે, તારી સેનાએ ભયાનક દુ:ખનો અવાજ કર્યો, જે ગર્જનારા મેઘોની ગુંજ જેવી લાગતી હતી.
તં શ્રુત્વા નિનદં ઘોરં તવ સૈન્યસ્ય ભારત। મારુતોદ્ધૂતવેગસ્ય સાગરસ્યેવ પર્વણિ
હે ભારત, તમારી સેના જે ભયાનક ગર્જના કરતી હતી, જે પવનથી ઉઠેલા અને પૂર્ણિમાના સમયે ઉછળેલા દરિયાની જેમ લાગતી હતી, એ અવાજ સાંભળીને,
દુર્યોધનસ્તદા રાજન્નાર્શ્યશૃઙ્ગિમભાષત। એષ કાર્ષ્ણિર્મહાબાહો દ્વિતીય ઇવ ફલ્ગુનઃ
ત્યારે, હે રાજા, દુર્યોધને રાક્ષસ શ્રૃંગીને કહ્યું: 'આ કાર્ષ્ણિ છે, મહાબાહુ છે, જાણે બીજો ફાલ્ગુન જ હોય.'
ચમૂં દ્રાવયતે ક્રોધાદ્વૃત્રો દેવચમૂમિવ । તસ્ય ચાન્યત્ર પશ્યામિ સંયુગે ભેષજં મહત્
કોપથી એ પાંડવોની સેના પર આકરો હુમલો કરી રહ્યો છે, જેમ વિત્રાએ દેવતાઓની સેના પર કર્યો હતો; અને મને એના સામે યુદ્ધમાં ક્યાંયે પણ કોઈ મોટું ઉપાય દેખાતું નથી.
ઋતે ત્વાં રાક્ષસશ્રેષ્ઠં સર્વવિદ્યાસુ પારગમ્ । સ ગત્વા ત્વરિતં વીરં જહિ સૌભદ્રમાહવે
તારા સિવાય, હે રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ, સર્વ વિદ્યા જાણનારા, તું જલદી જઈને એ વિર સૌભદ્રને યુદ્ધમાં માર દે.
વયં પાર્થં હનિષ્યામો ભીષ્મદ્રોણપુરોગમાઃ । સ એવમુક્તો બલવાન્રાક્ષસેન્દ્રઃ પ્રતાપવાન્
અમે, ભીષ્મ અને દ્રોણની આગેવાનીમાં, પાર્થને મારશું; આવું કહેતાં જ તે શક્તિશાળી અને પરાક્રમી રાક્ષસરાજ,
પ્રયયૌ સમરે તૂર્ણં તવ પુત્રસ્ય શાસનાત્। નર્દમાનો મહાનાદં પ્રાવૃષીવ બલાહકઃ
તમારા પુત્રના આદેશે, યુદ્ધમાં ઝડપથી આગળ વધ્યો, અને વરસાદના મોસમમાં મેઘ ગર્જે તેમ ભયાનક અવાજે ગર્જના કરવા લાગ્યો.
તસ્ય શબ્દેન મહતા પાણ્ડવાનાં બલં મહત્ । પ્રાચલત્સર્વતો રાજન્વાતોદ્ધૂત ઇવાર્ણવઃ
એ મહાન અવાજથી, હે રાજા, પાંડવોની મોટી સેના ચારેય બાજુથી ધ્રુજી ઉઠી, જાણે પવનથી ઉછળેલો દરિયો હોય.
બહવશ્ચ મહારાજ તસ્ય નાદેન ભીષિતાઃ। પ્રિયાન્પ્રાણાન્પરિત્યજ્ય નિપેતુર્ધરણીતલે
અને, હે રાજા, એ ગર્જનાથી ડરીને ઘણા યોદ્ધાઓ પોતાના પ્રિય પ્રાણ છોડી જમીન પર પડી ગયા.
કાર્ષ્ણિશ્ચાપિ મુદા યુક્તઃ પ્રગૃહ્ય સશરં ધનુઃ । નૃત્યન્નિવ રથોપસ્થે તદ્રક્ષઃ સમુપાદ્રવત્
પણ કાર્ષ્ણિ આનંદથી ભરાઈ, ધનુષ્ય અને બાણ લઈને, જાણે રથ પર નૃત્ય કરતો હોય તેમ, એ રાક્ષસ સામે આગળ વધ્યો.
તતઃ સ રાક્ષસઃ ક્રુદ્ધઃ સંપ્રાપ્યૈવાર્જુનં રણે। નાતિદૂરે સ્થિતાં તસ્ય દ્રાવયામાસ વૈ ચમૂમ્
પછી એ રાક્ષસ, ક્રોધથી ભરાઈ, યુદ્ધમાં અર્જુન પાસે પહોંચીને, નજીક ઊભેલી તેની સેના પર આકરો હુમલો કરવા લાગ્યો.
તાં વધ્યમાનાં ચ તથા પાણ્ડવાનાં મહાચમૂમ્। પ્રત્યદ્યયૌ રણે રક્ષો દેવસેનાં યથા બલઃ
અને પાંડવોની મહાસેના એમ જ મારાઈ રહી હતી, ત્યારે એ રાક્ષસ યુદ્ધમાં એમની સામે એ રીતે આગળ વધ્યો જેમ બલ દેવસેનાની સામે ગયો હતો.
વિમર્દઃ સુમહાનાસીત્તસ્ય સૈન્યસ્ય મારિષ । રક્ષસા ઘોરરૂપેણ વધ્યમાનસ્ય સંયુગે
પછી, હે મારિષ, એ ભયાનક સ્વરૂપ ધરાવતાં રાક્ષસે યુદ્ધમાં જે સેના મારવા માંડી હતી, તેમાં ભારે અથડામણ થઈ.
તતઃ શરસહસ્ત્રૈસ્તાં પાણ્ડવાનાં મહાચમૂમ્। વ્યદ્રાવયદ્રણે રક્ષો દર્શયતત્સ્વપરાક્રમમ્
પછી, હજારો બાણોથી એ રાક્ષસે યુદ્ધમાં પાંડવોની મહાસેનાને તોડી નાંખી, અને પોતાનું પરાક્રમ બતાવ્યું.
સા વધ્યમાના ચ તથા પાણ્ડવાનામનીકિની । રક્ષસા ઘોરરૂપેણ પ્રદુદ્રાવ રણે ભયાત્
એ રીતે, ભયાનક સ્વરૂપ ધરાવતાં રાક્ષસે પાંડવોની સેના મારતા, યુદ્ધમાં એ સેનાની ટુકડી ડરીને ભાગી ગઈ.
પ્રમૃદ્ય ચ રણે સેનાં પદ્મિનીં વારણો યથા। તતોઽભિદ્રદ્રાવ રણે દ્રૌપદેયાન્મહાબલાન્
યુદ્ધમાં એણે સેના પર એવો પ્રહાર કર્યો, જેમ હાથી કમળની તળાવને ચકનાચૂર કરે, અને પછી એ મહાબલી દ્રૌપદીપુત્રોની સામે દોડ્યો.
તે તુ ક્રુદ્ધા મહેષ્વાસા દ્રૌપદેયાઃ પ્રહારિણઃ। રાક્ષસં દુદ્રુવુઃ સઙ્ખ્યે ગ્રહાઃ પઞ્ચ રવિં યથા
પણ દ્રૌપદીપુત્રો, મહાન ધનુર્ધર અને ક્રોધથી ભરેલા, યુદ્ધમાં ભયાનક બન્યા અને એ રાક્ષસ સામે એ રીતે દોડી ગયા જેમ પાંચ ગ્રહ સૂર્ય સામે જાય.