અભિમાની રણે ભીષ્મો નિત્યં ચાપિ રણપ્રિયઃ । સ કથં પાણ્ડવાન્યુદ્ધે જેષ્યતે તાત સંગતાન્
ભીષ્મને યુદ્ધનો ગર્વ છે અને એ હંમેશા યુદ્ધમાં આનંદ પામે છે; તો, પિતા, એ સંયુક્ત પાંડવોને યુદ્ધમાં કેવી રીતે હરાવી શકે?
સ ત્વં શીઘ્રમિતો ગત્વા ભીષ્મસ્ય શિબિરં પ્રતિ । અનુમાન્ય ગુરું વૃદ્ધં શસ્ત્રં ન્યાસય ભારત
તેથી, તું તરત જ અહીંથી ભીષ્મના શિબિર તરફ જા; વડીલ ગુરુની મંજૂરી લઈને, હે ભરતવંશી, એને હથિયાર મૂકી દેવા કહેજે.
ન્યસ્તશસ્ત્રે તતો ભીષ્મે નિહતાન્પશ્ય પાણ્ડવાન્ । મયૈકેન રણે રાજન્સસુહૃદ્ગણબાન્ધવાન્
જ્યારે ભીષ્મ હથિયાર મૂકી દેશે, ત્યારે જો, રાજા, પાંડવો અને તેમના મિત્રો, સહયોગીઓ અને સગાઓને હું એકલો જ યુદ્ધમાં મારી નાખીશ.
એવમુક્તસ્તુ કર્ણેન પુત્રો દુર્યોધનસ્તવ । અબ્રવીદ્ભ્રાતરં તત્ર દુઃશાસનમિદં વચઃ
કર્ણે આવું કહ્યું ત્યારે, તારો પુત્ર દુર્યોધને ત્યાં પોતાના ભાઈ દુઃશાસનને આ રીતે કહ્યું.
અનુયાત્રં યથા સર્વં સજ્જીભવતિ સર્વશઃ । દુઃશાસન તથા ક્ષિપ્રં સર્વમેવોપપાદય
'દુઃશાસન, બધું તૈયાર રહે એ રીતે આખી વ્યવસ્થા જલદીથી કરી નાખ.'
એવમુક્ત્વા તતો રાજન્કર્ણમાહ જનેશ્વરઃ । અનુમાન્ય રણે ભીષ્મમેષોઽહં દ્વિપદાં વરમ્
આવી વાત કરીને, રાજાએ પછી કર્ણને કહ્યું: 'યુદ્ધમાં ભીષ્મની મંજૂરી લઈને, હું તારા પાસે આવીશ, હે શ્રેષ્ઠ મનુષ્ય.'
આગમિષ્યે તતઃ ક્ષિપ્રં ત્વત્સકાશમરિન્દમ। અપક્રાન્તે તતો ભીષ્મે પ્રહરિષ્યસિ સંયુગે
'પછી હું તરત જ તારા પાસે આવી જઈશ; જ્યારે ભીષ્મ પછડાશે, ત્યારે તું યુદ્ધમાં પ્રહાર કરીશ.'
નિષ્પપાત તતસ્તૂર્ણં પુત્રસ્તવ વિશાંપતે । સહિતો ભ્રાતૃભિસ્તૈસ્તુ દેવૈરિવ શતક્રતુઃ
પછી, હે પ્રજાપતિ, તારો પુત્ર પોતાના ભાઈઓ સાથે જલદી નીકળી પડ્યો, જેમ દેવોમાં ઇન્દ્ર જાય છે.
તતસ્તં નૃપશાર્દૂલં શાર્દૂલસમવિક્રમમ્ । આરોપયદ્ધયં તૂર્ણં ભ્રાતા દુઃશાસનસ્તદા
પછી દુઃશાસને વાઘ જેવી તાકાત ધરાવતાં એ રાજવીને ઝડપથી ઘોડા પર બેસાડ્યો.
અઙ્ગદી બદ્ધમુકુટો હસ્તાભરણવાન્નૃપ । ધાર્તરાષ્ટ્રો મહારાજ વિબભૌ સ પથિ વ્રજન્
કાંડા પર કડાં, માથા પર મોખુટ અને હાથમાં આભૂષણોથી સજ્જ ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર રાજમાર્ગે ચાલતો હતો, ત્યારે તે ખુબ જ તેજસ્વી દેખાતો હતો.
ભણ્ડીપુષ્પનિકાશેન તપનીયનિભેન ચ। અનુલિપ્તઃ પરાર્દ્ધ્યેન ચન્દનેન સુગન્ધિના
સોનેરી ઝાંખી ધરાવતી, ભંડીફૂલ જેવી ઝગમગતી અને સુગંધિત ઉત્તમ ચંદનથી લિપ્ત એ રાજા બહુ સુંદર લાગતો હતો.
અરજોમ્બરસંવીતઃ સિંહખેલગતિર્નૃપ । શુશુભે વિમલાર્ચિષ્માન્નભસીવ દિવાકરઃ
સફેદ, નિષ્કલંક વસ્ત્રો પહેરી, સિંહ જેવી ચાલે ચાલતો એ રાજા, આકાશમાં પ્રકાશતા સૂર્યની જેમ તેજસ્વી દેખાતો હતો.
તં પ્રયાન્તં નરવ્યાઘ્રં ભીષ્મસ્ય શિબિરં પ્રતિ । અનુજગ્મુર્મહેષ્વાસાઃ સર્વલોકસ્ય ધન્વિનઃ । ભ્રાતરશ્ચ મહેષ્વાસાસ્ત્રિદશા ઇવ વાસવમ્
જ્યારે એ પુરુષસિંહ ભીષ્મના શિબિર તરફ જતો હતો, ત્યારે શક્તિશાળી ધનુર્ધરો અને જગતના બધા ધનુર્ધરોએ તેની સાથે જવાનું શરૂ કર્યું. તેના ભાઈઓ પણ, દેવતાઓ ઇન્દ્રને ઘેરી લે છે એમ, તેને ઘેરીને ચાલતા હતા.
હયાનન્યે સમારુહ્ય ગજાનન્યે ચ ભારત । રથાનન્યે નરશ્રેષ્ઠં પરિવવ્રુઃ સમન્તતઃ
કેટલાંક ઘોડા પર, કેટલાંક હાથી પર અને કેટલાંક રથ પર ચડીને, એ સર્વે મહાન પુરુષને ચારેય બાજુથી ઘેરી લિધો.
પદાતયશ્ચ ત્વરિતા નખરપ્રાસયોધિનઃ। પરિવવ્રુર્મહેષ્વાસં ધાર્તરાષ્ટ્રં મહારથમ્
નખવાળી ભાલા ધારણ કરનાર ઝડપી પગવાળા પદાતીઓએ પણ એ ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર મહારથીને ઘેરી લીધો.
આત્તશસ્ત્રાશ્ચ સુહૃદો રક્ષણાર્થં મહીપતેઃ । પ્રાદુર્બભૂવુઃ સહિતાઃ શક્રસ્યેવામરા દિવિ
મિત્રો પણ હથિયાર લઈને, રાજાની રક્ષા માટે એકસાથે ઉભા થયા, જેમ સ્વર્ગમાં અમરાઓ ઇન્દ્રની રક્ષા માટે ભેગા થાય છે.
સ પૂજ્યમાનઃ કુરુભિઃ કૌરવાણાં મહાબલઃ । પ્રયયૌ સદનં રાજા ગાઙ્ગેયસ્ય યશસ્વિનઃ । અન્વીયમાનઃ સતતં સોદરૈઃ પરિવારિતઃ
કુરુઓ દ્વારા સન્માનિત એ કૌરવોમાં મહાબળવાન રાજા, ગંગાપુત્ર ભીષ્મના ઘરમાં પોતાના ભાઈઓની સાથે સતત ઘેરાયેલો ત્યાં પહોંચ્યો.
દક્ષિણં દક્ષિણઃ કાલે સંભૃત્ય સ્વભુજં તદા। હસ્તિહસ્તોપમં સૌમ્યં સર્વશત્રુનિબર્હણમ્
એ સમયે, એણે પોતાના દાયાં હાથને, જે હાથીની સુંડ જેટલો મજબૂત અને દુશ્મનોનો વિનાશક હતો, શ્રદ્ધાપૂર્વક ઊંચો કર્યો.
પ્રગૃહ્ણન્નઞ્જલીન્નૄણામુદ્યતાન્સર્વતો દિશઃ। શુશ્રાવ મધુરા વાચો નાનાદેશનિવાસિનામ્
એ રાજાએ ચારેય દિશામાંથી આવતાં લોકોના જોડેલા હાથથી અભિવાદન સ્વીકાર્યા અને અનેક પ્રદેશના લોકોની મીઠી વાણી સાંભળી.
સંસ્તૂયમાનઃ સૂતૈશ્ચ માગધૈશ્ચ મહાયશાઃ। પૂજયાનશ્ચ તાન્સર્વાન્સર્વલોકેશ્વરેશ્વરઃ
સૂતો અને માગધો દ્વારા સ્તુતિ પામતો એ મહાપ્રસિદ્ધ રાજા, સર્વલોકના ઈશ્વર, સૌને સન્માન આપતો હતો.
પ્રદીપૈઃ કાઞ્ચનૈસ્તત્ર ગન્ધતૈલાવસેચિતૈઃ । પરિવવ્રુર્મહારાજં પ્રજ્વલદ્ભિઃ સમન્તતઃ
ત્યાં સુગંધિત તેલથી ભરેલા સોનાના દીવા ચારે બાજુથી મહારાજાને ઘેરીને તેજથી પ્રજ્વલિત થતા હતા.
સ તૈઃ પરિવૃતો રાજા પ્રદીપૈઃ કાઞ્ચનૈર્જ્વલન્। શુશુભે ચન્દ્રમાયુક્તો દીપ્તૈરિવ મહાગ્રહૈઃ
એ સોનાના તેજસ્વી દીવાઓથી ઘેરાયેલો રાજા, જાણે તેજસ્વી ગ્રહોથી ઘેરાયેલો ચંદ્ર હોય તેમ ઝગમગતો હતો.
કઞ્ચુકોષ્ણીષિણસ્તત્ર વેત્રઝર્ઝરપાણયઃ। પ્રોત્સારયન્તઃ શનકૈસ્તં જનં સર્વતો દિશમ્
ત્યાં પટકા અને પાગડી પહેરેલા, ચામર અને પંખા હાથમાં ધરાવતાં સેવકો ધીમે ધીમે લોકોને ચારેય બાજુથી દૂર કરતા હતા.
સંપ્રાપ્ય તુ તતો રાજા ભીષ્મસ્ય સદનં શુભમ્ । અવતીર્ય હયાચ્ચાપિ ભીષ્મં પ્રાપ્ય જનેશ્વરઃ
પછી એ રાજા ભીષ્મના સુંદર મહેલ પર પહોંચ્યા, ઘોડા પરથી ઊતર્યા અને મનુષ્યોના ઈશ્વર એવા ભીષ્મ પાસે ગયા.
અભિવાદ્ય તતો ભીષ્મં નિષણ્ણઃ પરમાસને। કાઞ્ચને સર્વતોભદ્રે સ્પર્દ્ધ્યાસ્તરણસંવૃતે। ઉવાચ પ્રાઞ્જલિર્ભીષ્મં બાષ્પકણ્ઠોઽશ્રુલોચનઃ
પછી ભીષ્મને વંદન કરી, એ સોનેરી, સર્વદિશાથી શુભ આસન પર બેઠા, અને ભાવુક બની, હાથ જોડીને, આંખોમાં આંસુ અને ગળામાં રોધ સાથે ભીષ્મને બોલ્યા.
ત્વાં વયં હિ સમાશ્રિત્ય સંયુગે શત્રુસૂદન । ઉત્સહેમ રણે જેતું સેન્દ્રાનપિ સુરાસુરાન્ । કિમુ પાણ્ડુસુતાન્વીરાન્સસુહૃદ્ગણબાન્ધવાન્
હે શત્રુવિનાશક, અમે તો તમારો આધાર લઈને જ યુદ્ધમાં ઈન્દ્રવાળા દેવ-દાનવોને પણ જીતવાની હિંમત રાખીએ છીએ; તો પછી પાંડુપુત્રો અને તેમના મિત્રો-સ્નેહીઓની તો શું વાત!
તસ્માદર્હસિ ગાઙ્ગેય કૃપાં કર્તું મયિ પ્રભો। જહિ પાણડુસુતાન્વારાન્મહેન્દ્ર ઇવ દાનવાન્
ગંગાપુત્ર, પ્રભુ, તમે મારા પર દયા કરો એવી મારી પ્રાર્થના છે. મહેન્દ્રદેવે જેમ દાનવોને સંહાર્યા, એ રીતે તમે પાંડુપુત્રો અને તેમના સાથીઓને હરાવો.
પૂર્વમુક્તં મહાબાહો હનિષ્યામિ સસોમકાન્ । પાઞ્ચાલાન્કેકયૈઃ સાર્ધં કરૂપાંશ્ચેતિ ભારત
મહાબાહુ, મેં પહેલેથી જ કહેલું છે કે હું પાંછાલો, કેકયો અને સોમકોને મારું છું, હે ભારત.
ત્વદ્વચઃ સત્યમેવાસ્તુ જહિ પાર્થાન્સમાગતાન્ । સોમકાંશ્ચ મહેષ્વાસાન્સત્યવાગ્ભવ ભારત
તમારા વચન સાચા સાબિત થાય, એ માટે પૃથાપુત્રો અને એકઠા થયેલા સોમકોને તમે સંહારો. હે ભારત, સત્યવચન રહો.
દયયા યદિ વા રાજન્દ્વેષ્યભાવાન્મમ પ્રભો । મન્દભાગ્યતયા વાપિ મમ રક્ષસિ પાણ્ડવાન્
રાજા, જો તમે દયા કરીને, કે મારા પ્રત્યે દ્વેષ રાખીને, અથવા મારા દુર્ભાગ્યને કારણે પાંડવોને બચાવી રહ્યા હોવ—