વારયસ્વ રણે યત્તો મિષતાં સર્વધન્વિનામ્ । રાક્ષસં ક્રૂરકર્માણં યથેન્દ્રસ્તારકં પુરા
યુદ્ધમાં, બધા ધનુર્ધારીઓની નજર સામે, તારે પુરુષાર્થપૂર્વક એ ક્રૂરકર્મા રાક્ષસને રોકવો જોઈએ, જેમ ઇન્દ્રે પહેલાં તારકને રોક્યો હતો.
તવ દિવ્યાનિ ચાસ્ત્રાણિ વિક્રમશ્ચ પરંતપ । સમાગમશ્ચ બહુભિઃ પુરાઽભૂદમરૈઃ સહ
હે દુશ્મનને દહન કરનાર, તારા દિવ્યાસ્ત્રો, તારો પરાક્રમ અને દેવતાઓ સાથેના તારા પૂર્વના સંઘર્ષો સૌને જાણીતા છે.
ત્વં તસ્ય નૃપશાર્દૂલ પ્રતિયોદ્ધા મહાહવે । સ્વબલેનાવૃતો ગચ્છ જહિ રાક્ષસપુઙ્ગવમ્
હે રાજવીરોમાં શ્રેષ્ઠ, એ રાક્ષસ સામે યુદ્ધમાં તું જ સામો થવાનો છે. તારી પોતાની સેના સાથે જઈ, એ રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠને સંહાર.
એતચ્છ્રુત્વા તુ વચનં ભીષ્મસ્ય પૃતનાપતેઃ। પ્રયયૌ સિંહનાદેન પરાનભિમુખકો દ્રુતમ્
પોતાની સેના વડે ભીષ્મના આ વચનો સાંભળીને, એ શત્રુઓ સામે સિંહના ગર્જનાથી ઝડપથી આગળ વધ્યો.
તમાપતન્તં સંપ્રેક્ષ્ય ગર્જન્તમિવ તોયદમ્ । અભ્યવર્તન્ત સંક્રુદ્ધાઃ પાણ્ડવાનાં મહારથાઃ
એને વીજળીવાળા મેઘ જેવો ગર્જન કરીને દોડતો જોઈ, પાંડવોના મહારથીઓ ક્રોધથી તેની સામે મોઢું ફેરવીને ઊભા રહ્યા.
ભીમસેનોઽભિમન્યુશ્ચ રાક્ષસશ્ચ ઘટોત્કચઃ । દ્રૌપદેયાઃ સત્યધૃતિઃ ક્ષત્રદેવશ્ચ ભારત
ભીમસેન, અભિમન્યુ, રાક્ષસ ઘટોત્કચ, દ્રૌપદીપુત્રો, સત્યધૃતિ અને ક્ષત્રદેવ—હે ભરત—
ચેદિપો વસુદાનશ્ચ દશાર્ણાધિપતિસ્તથા । સુપ્રતીકેન તાંશ્ચાપિ ભગદત્તોઽપ્યુપાદ્રવત્
ચેદિપ, વસુદાન અને દશાર્ણ દેશના રાજા, સુપ્રતીક સાથે, ભગદત્તે એમને પણ આક્રમણ કર્યું.
તતઃ સમભવદ્યુદ્ધં ઘોરરૂપં ભયાનકમ્। પાણ્ડૂનાં ભગદત્તેન યમરાષ્ટ્રવિવર્ધનમ્
પછી ત્યાં પાંડવો અને ભગદત્ત વચ્ચે ભયાનક અને ભયાવહ યુદ્ધ શરૂ થયું, જે યમરાજના રાજ્યને વધારતું હતું.
પ્રયુક્તા રથિભિર્બાણા ભીમવેગાઃ સુતેજનાઃ । તે નિપેતુર્મહારાજ નાગેષુ ચ રથેષુ ચ
રથ પર બેઠેલા યુદ્ધવીરો દ્વારા છૂટેલા, વીજળી જેવી ઝડપી અને સરસ પાંખવાળા તીરો, રાજા, હાથીઓ અને રથો પર વરસી પડ્યા.
પ્રભિન્નાશ્ચ મહાનાગા વિનીતા હસ્તિસાદિભિઃ । પરસ્પરં સમાસાદ્ય સંનિપેતુરભીતવત્
મહાન હાથીઓ, પોતાના ચાલકો દ્વારા વશમાં કરાયેલા અને તૂટી પડેલા, એકબીજાને નિર્ભયતાથી અથડાયા.
મદાન્ધા રોષસંરબ્ધા વિષાણાગ્રૈર્મહાહવે । બિભિદુર્દન્તમુસલૈઃ સમાસાદ્ય પરસ્પરમ્
મદમાં ચૂર અને ગુસ્સે ભરેલા હાથીઓએ, મહાયુદ્ધમાં પોતાના દાંતના ટોચ અને ભારે દાંતીથી એકબીજાને ભેદ્યા.
હયાશ્ચ ચામરાપીડાઃ પ્રાસપાણિભિરાસ્થિતાઃ । ચોદિતાઃ સાદિભિઃ ક્ષિપ્રં નિજઘ્રુરિતરેતરમ્
યાકના પૂંછડાવાળા પાંખોથી શોભતા ઘોડાઓ, ભાલા ધરાવતા યોદ્ધાઓ દ્વારા ચલાવાતા, ઝડપથી એકબીજાથી અથડાયા.
પાદાતાશ્ચ પદાત્યોઘૈસ્તાડિતાઃ શક્તિતોમરૈઃ। ન્યપતન્ત તદા ભૂમૌ શતશોઽથ સહસ્રશઃ
પદાતિ સૈનિકો, ભાળ અને તોમરાની વરસાદથી ઘાયલ થઈ, એ સમયે સૈંકડો અને હજારોની સંખ્યામાં જમીન પર પડી ગયા.
રથિનશ્ચ રથાકંશ્ચિત્રાન્કર્ણિનાલીકતોમરૈઃ । નિહત્ય સમરે વીરાન્સિંહનાદાન્વિનેદિરે
રથ上的 યુદ્ધવીરો, વિવિધ પ્રકારના તીરો, કાંટાવાળા બાણ અને તોમરા વડે શૂરવીરોને માર્યા પછી, સિંહની જેમ ગર્જના કરી.
તસ્મિંસ્તથા વર્તમાને સંગ્રામે રોમહર્ષણે । ભગતત્તો મહેષ્વાસો ભીમસેનમથાદ્રવત્
આવી રોમાંચક અને હૃદયકંપાવનારી લડાઈ ચાલી રહી હતી ત્યારે, મહાન ધનુર્ધર ભગદત્ત ભીમસેન પર તૂટી પડ્યો.
કુઞ્જરેણ પ્રભિન્નેન સપ્તધા સ્રવતા મદમ્। પર્વતેન યથા તોયં સ્રવમાણેન સર્વશઃ
સાત જગ્યાએથી મદ વહાવી રહેલા, ફાટેલા હાથી પર બેઠેલો, જે પહાડની જેમ ચારે બાજુથી પાણી વહાવતો હોય એમ લાગતો હતો.
કિરઞ્છરસહસ્રાણિ સુપ્રતીકશિરોગતઃ । ઐરાવતસ્થો મઘવાન્વારિધારા ઇવાનઘ
સુપ્રતીકના માથા પર બેઠેલા ભગદત્તે, એ હાથી પરથી હજારો તીરોની વરસાદ વરસાવી, જાણે ઇન્દ્રએ ઐરાવત પર બેઠા વરસાદ વરસાવ્યો હોય.
સ ભીમં શરધારાભિસ્તાજયામાસ પાર્થિવઃ । પર્વતં વારિધારાભિસ્તપાન્તે જલદો યથા
એ રાજાએ ભીમને તીરોની ધારા વડે ઘેરી લીધો, જેમ ઉનાળાના અંતે મેઘ પર્વત પર વરસાદ વરસાવે.
ભીમસેનસ્તુ સંક્રુદ્ધઃ પાદરક્ષાન્પરઃશતાન્। નિજઘાન મહેષ્વાસઃ સંરબ્ધઃ શરવૃષ્ટિભિઃ
પણ ગુસ્સે ભરેલા ભીમસેને, મહાન ધનુર્ધરે, તીરોની વરસાદથી સૈંકડો પદાતિ સૈનિકોને ધરાશાયી કર્યા.
તાન્દૃષ્ટ્વા નિહતાન્ક્રુદ્ધો ભગદત્તઃ પ્રતાપવાન્ । ચોદયામાસ નાગેન્દ્રં ભીમસેનરથં પ્રતિ
એમને મરેલા જોઈ, પરાક્રમી ભગદત્ત ગુસ્સે થયો અને પોતાના મહાન હાથીને ભીમસેનના રથ સામે દોડાવ્યો.
સ નાગઃ પ્રેષિતસ્તેન બાણો જ્યાચોદિતો યથા। અભ્યધાવત વેગેન ભીમસેનપુરોગમાઃ
એ હાથી, જાણે ધનુષ્યમાંથી છૂટેલો તીરો હોય તેમ, ભગદત્ત દ્વારા દોડાવવામાં આવ્યો અને ઝડપથી ભીમસેન અને તેના આગળવાળાઓ પર તૂટી પડ્યો.
તમાપતન્તં સંપ્રેક્ષ્ય પાણ્ડવાનાં મહારથાઃ। અભ્યવર્તન્ત વેગેન ભીમસેનપુરોગમાઃ
એ હાથીને આવી રીતે દોડતો જોઈ, પાંડવોના મહારથીઓ, ભીમસેનની આગેવાનીમાં, ઝડપથી સામનો કરવા માટે વળી પડ્યા.
કેકયાશ્ચાભિમન્યુશ્ચ દ્રૌપદેયાશ્ચ સર્વશઃ। દશાર્ણાધિપતિઃ શૂરઃ ક્ષત્રદેવશ્ચ મારિષ
કેકય, અભિમન્યુ, દ્રૌપદીના બધા પુત્રો, પરાક્રમી દશાર્ણ દેશના રાજા અને ક્ષત્રદેવ—એ બધા મહાન યોદ્ધાઓ.
ચેદિપો ધૃષ્ટકેતુશ્ચ સંરબ્ધાઃ સર્વ એવ તે। ઉત્તમાસ્ત્રાણિ દિવ્યાનિ દર્શયન્તો મહાબલાઃ
ચેદિપ અને ધૃષ્ટકેતુ પણ—all ગુસ્સાથી ભરેલા અને મહાબળવાન—એમણે પોતાના શ્રેષ્ઠ અને દિવ્ય શસ્ત્રો બતાવ્યા.
તમેકં કુઞ્જરં ક્રુદ્ધાઃ સમન્તાત્પર્યવારયન્ । સ વિદ્ધો બહુભિર્બાણૈર્વ્યરોચત મહાદ્વિપઃ
ક્રોધિત થયેલા લોકો એ એક જ હાથીને ચારેય બાજુથી ઘેરી લીધો. અનેક બાણો વાગતાં, એ મહાન હાથી ઝગમગતો દેખાતો હતો.
સંજાતરુધિરોત્પીડો ધાતુચિત્ર ઇવાદ્રિરાટ્। દશાર્ણાધિપતિશ્ચાઽપિ ગજં ભૂમિધરોપમમ્
લોહી વહેતાં એ હાથી ખનિજોથી શોભતા પર્વત જેવો લાગતો હતો. દશાર્ણ દેશના રાજા પણ, પર્વત સમાન એ હાથી સામે આગળ વધ્યા.
સમાસ્થિતોઽભિદુદ્રાવ ભગદત્તસ્ય વારણમ્। તમાપતન્તં સમરે જગં જગપતિઃ સ ચ
પોતાના હાથી પર ચડીને, તેમણે ભગદત્તના હાથી સામે ધાવા કર્યો. યુદ્ધમાં એ ધસી આવતાં, હાથીઓના રાજાએ પણ સામો મુકાબલો કર્યો.
દધાર સુપ્રતીકોઽપિ વેલેવ મકરાલયમ્ । વારિતં પ્રેક્ષ્ય નાગેન્દ્રં દશાર્ણસ્ય મહાત્મનઃ
સુપ્રતીક નામનો હાથી પણ દરિયાની લહેરો રોકતી કિનારે જેવો અડગ ઊભો રહ્યો. દશાર્ણના મહાન રાજાના હાથીને અટકતો જોઈને,
સાધુસાધ્વિતિ સૈન્યાનિ ત્વદીયાન્યભ્યપૂજયન્ । તતઃ પ્રાગ્જ્યોતિષઃ ક્રુદ્ધસ્તોમરાન્વૈ ચતુર્દશ
તમારા સૈનિકોએ 'શાબાશ! શાબાશ!' કહીને વખાણ કર્યા. પછી પ્રાગ્યોતિષપુરના ભગદત્તે, ગુસ્સે થઈને ચૌદ ભાલા ફેંક્યા.
પ્રાહિણોત્તસ્ય નાગસ્ય પ્રમુખે નૃપસત્તમ। તસ્ય કુમ્ભપરિત્રાણાં શાતકુમ્ભપરિષ્કૃતમ્
એ ભાલાઓ એ હાથીના મસ્તક તરફ ફેંકવામાં આવ્યા, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ. એ ભાલાઓએ સુવર્ણ કવચ ફાડી નાખ્યું, જે હાથીના કપાલને રક્ષતું હતું.