અન્યોન્યમભિધાવન્તઃ સંપ્રહારં પ્રચક્રિરે । વ્યતિષ્યક્તં મહારૌદ્રં યુદ્ધં ભીરુભયાવહમ્
એકબીજાની સામે દોડી, તેઓ ભયાનક યુદ્ધમાં જોડાયા — તે યુદ્ધ બહુ જ ભયંકર અને ડરપોકોને ડરાવનારું હતું.
હયા હયૈઃ સમાજગ્મુઃ પાદાતાશ્ચ પદાતિભિઃ । `રથા રથૈઃ સમાગચ્છન્નાગા નાગૈશ્ચ સંયુગે' અન્યોન્યં સમરે રાજન્પ્રાર્થયાનાઃ સમભ્યયુઃ
ઘોડા ઘોડાઓ સાથે, પગદળ પગદળ સાથે, રથો રથો સાથે, અને હાથીઓ હાથીઓ સાથે યુદ્ધમાં ટકરાયા; એકબીજાને શોધતા, તેઓ યુદ્ધમાં આગળ વધ્યા, રાજા.
સહસા ચાભવત્તીવ્રં સન્નિપાતન્મહદ્રજઃ। ગજાશ્વરથપત્તીનાં પાદનેમિસમુદ્ધતમ્
અચાનક, હાથી, ઘોડા, રથ અને પગદળના પગ અને ચકરાથી, ઘનઘોર ધૂળનું વાદળ ઊભું થયું.
ધૂમ્રારુણં રજસ્તીવ્રં રણભૂમિં સમાવૃણોત્। નૈવ સ્વે ન પરે રાજન્સમજાનન્પરસ્પરમ્
તે ઘન, ધૂમ્ર અને લાલ ધૂળે યુદ્ધભૂમિને ઢાંકી દીધી, જેથી રાજા, કોઈપણ પોતાના કે દુશ્મનને ઓળખી શક્યા નહીં.
પિતા પુત્રં ન જાનીતે પુત્રો વા પિતરં તથા । નિર્મર્યાદે તથાભૂતે વૈશસે રોમહર્ષણે
પિતા પુત્રને ઓળખી શકતો નથી, અને પુત્ર પણ પિતાને નહીં; એ રીતે, નિયમ વિહોણા, ભયાનક અને રોમાંચક હત્યા ચાલી રહી હતી.
શસ્ત્રાણાં ભરતશ્રેષ્ઠ મનુષ્યાણાં ચ ર્જતામ્ । સુમહાનભવચ્છબ્દઃ પ્રેતાનામિવ ભારત
શસ્ત્રોની અથડામણ અને માણસોની ચીસ વચ્ચે, બહુ મોટો અવાજ ઊભો થયો, હે ભરત શ્રેષ્ઠ, જાણે મૃતકોનો અવાજ હોય.
ગજવાજિમનુષ્યાણાં શોણિતાન્રતરઙ્ગિણી । પ્રાવવર્તત નદી તત્ર કેશશૈવલશાદ્વલા
ત્યાં હાથી, ઘોડા અને માણસોના લોહીથી તરંગાવાળી એક નદી વહેવા લાગી, જેમાં વાળથી બનેલા ઘાસ અને જળપાંખાં તરતા હતા.
નરાણાં ચૈવ કાયેભ્યઃ શિરસાં પતતાં રણે। શુશ્રુવે સુમહાઞ્છબ્દઃ પતતામશ્મનામિવ
યુદ્ધમાં માણસોના શરીર પરથી માથાં પડતાં, પથ્થર પડતાં જેવો જોરદાર અવાજ સંભળાયો.
વિશિરસ્કૈર્મનુષ્યૈશ્ચ છિન્નગાત્રૈશ્ચ વારણૈઃ । અશ્વૈઃ સંભિન્નદેહૈશ્ચ સંકીર્ણાઽભૂદ્વસુંધરા
પૃથ્વી પર માથાં વગરના માણસો, કટેલા અંગવાળા હાથી અને તૂટી ગયેલા શરીરવાળા ઘોડાઓ everywhere scattered હતા.
નાનાવિધાનિ શસ્ત્રાણિ વિસૃજન્તો મહારથાઃ । અન્યોન્યમભિધાવન્તઃ સંપ્રહારાર્થમુદ્યતાઃ
મહાન યોદ્ધાઓ વિવિધ શસ્ત્રો ફેંકતા, એકબીજાને સામે દોડતા, લડાઈ માટે તત્પર હતા.
હયા હયાન્સમાસાદ્ય પ્રેષિતા હયસાદિભિઃ । સમાહત્ય રણેઽન્યોન્યં નિપેતુર્ગતજીવિતાઃ
ઘોડા, ઘોડાસવાર દ્વારા ઉકેલાયેલા, બીજા ઘોડાઓ સામે દોડ્યા અને યુદ્ધમાં અથડાઈને નિર્જીવ પડી ગયા.
નરા નરાન્સમાસાદ્ય ક્રોધરક્તેક્ષણા ભૃશમ્ । ઉરાંસ્યુરોભિરન્યોન્યં સમાશ્લિષ્ય નિજઘ્નિરે
માણસો ગુસ્સે અને લોહીથી લાલ આંખો સાથે, એકબીજાને સામે દોડ્યા અને છાતી પર છાતી મારીને માર્યા.
પ્રેષિતાશ્ચ મહામાત્રૈર્વારણાઃ પરવારણૈઃ । અભ્યઘ્નન્ત વિષણાગ્રૈર્વારણાનેવ સંયુગે
મહાન મહાવત દ્વારા ઉકેલાયેલા હાથીઓ, વિરોધી હાથીઓ સામે યુદ્ધમાં દાંતો વડે હુમલો કરતા હતા.
તે જાતરુધિરોત્પીડાઃ પતાકાભિરલઙ્કૃતાઃ । સંસક્તાઃ પ્રત્યદૃશ્યન્ત મેઘા ઇવ સવિદ્યુતઃ
જેઓ ઘાયલ અને લોહીથી ભરી ગયા હતા, ધ્વજોથી સજ્જ, એ એકબીજામાં ગૂંચવાયેલા દેખાતા, વીજળીવાળા વાદળ જેવા.
કેચિદ્ભિન્ના વિષાણાગ્રૈર્ભિન્નકુમ્ભાશ્ચ તોમરૈઃ । વિનદન્તોઽભ્યધાવન્ત ગર્જમાના ધના ઇવ
કેટલાંક, દાંતો દ્વારા તૂટી ગયેલા અને ભાલાથી માથું ફાટેલું, ગર્જન કરતા, વાદળની જેમ દોડતા હતા.
કેચિદ્ધસ્તૈર્દ્વિધાચ્છિન્નૈશ્છિન્નગાત્રાસ્તથાઽપરે । નિપેતુસ્તુમુલે તસ્મિંશ્છિન્નપક્ષા ઇવાદ્રયઃ
કેટલાંક, તૂટી ગયેલા સુંડ અને કટેલા અંગો સાથે, એ ગૂંચવાયેલા સ્થળે પર્વતની જેમ પડ્યા જેમના પાંખો કાપી નાખ્યા હોય.
પાર્શ્વૈસ્તુ દારિતૈરન્યે વારણૈર્વરવારણાઃ । મુમુચુઃ શોણિતં ભૂરિ ધાતૂનિવ મહીધરાઃ
બીજાં, વિરોધી હાથીઓ દ્વારા બાજુ ફાટેલી, ઘણું લોહી વહાવતા હતા, પર્વતમાંથી ધાતુ નીકળે તેમ.
નારાચનિહતાસ્ત્વન્યે તથા વિદ્ધાશ્ચ તોમરૈઃ । વિનદન્તોઽભ્યધાવન્ત વિશૃઙ્ગા ઇવ પર્વતાઃ
બીજાં, તીક્ષ્ણ બાણ અને ભાલાથી ઘાયલ, ગર્જના કરતા દોડ્યા, શૃંગ વગરના પર્વત જેવા.
કેચિત્ક્રોધસમાવિષ્ટા મદાન્ધા નિરવગ્રહાઃ । રથાન્હયાન્પદાતીંશ્ચ મમૃદુઃ શતશો રણે
કેટલાંક, ગુસ્સાથી ભરેલા અને માદકતાથી અંધ, કોઈ નિયંત્રણ વગર, યુદ્ધમાં સૈકડો રથ, ઘોડા અને પદાતીઓને કચડી નાખતા.
તથા હયા હયારોહૈસ્તાડિતાઃ પ્રાસતોમરૈઃ । તેન તેનાભ્યવર્તન્ત કુર્વન્તો વ્યાકુલા દિશઃ
એ જ રીતે, ઘોડા, ઘોડાસવાર દ્વારા ભાલા અને ભાંગથી ઘાયલ, દરેક દિશામાં દોડ્યા અને અશાંતિ ફેલાવી.
રથિનો રથિભિઃ સાર્ધં કુલપુત્રાસ્તનુત્યજઃ। પરાં શક્તિં સમાસ્થાય ચક્રુઃ કર્માણ્યભીતવત્
રથયોદ્ધાઓ, અન્ય રથયોદ્ધાઓ સાથે, કુળના પુત્રો જેઓ જીવન ત્યાગી ચૂક્યા હતા, પોતાની આખી શક્તિ લઈને નિર્ભય કાર્યો કરતા હતા.
સ્વયંવર ઇવામર્દે પ્રજહ્રુરિતરેતરમ્ । પ્રાર્થયાના યશો રાજન્સ્વર્ગં વા યુદ્ધશાલિનઃ
મૃત્યુના આ સ્પર્ધામાં, સ્વયંવર જેવી, યોદ્ધાઓ એકબીજાને પડકારતા, રાજા, યશ કે યુદ્ધ પછી સ્વર્ગ મેળવવા ઇચ્છતા હતા.
તસ્મિંસ્તથા વર્તમાને સંગ્રામે રોમહર્ષણે। ધાર્તરાષ્ટ્રં મહત્સૈન્યં પ્રયયૌ વિમુખીકૃતમ્
જ્યારે એ રોમાંચક યુદ્ધ ચાલી રહ્યું હતું, ધૃતરાષ્ટ્રના વિશાળ સૈન્યએ પીઠ ફેરવી અને ભાગી ગયું.
સ્વસૈન્યં નિહતં દૃષ્ટ્વા રાજા દુર્યોધનઃ સ્વયમ્। અભ્યધાવત્સુસંક્રુદ્ધો ભીમસેનમરિન્દમમ્
પોતાનું સૈન્ય મરેલું જોઈને, રાજા દુર્યોધન ખૂબ ગુસ્સે થઈને, ભીમસેન સામે દોડ્યો, જે દુશ્મનનો દમન કરનાર હતો.
પ્રગૃહ્ય સુમહચ્ચાપમિન્દ્રાશનિસમસ્વનમ્ । મહતા શરવર્ષેણ પાણ્ડવં સમવાકિરત્
પોતાનો મોટો ધનુષ્ય, જે ઇન્દ્રના વીજળી જેવી ગર્જના કરતું હતું, મજબૂતીથી પકડીને, તેણે પાંડવ પર તીક્ષ્ણ બાણોની ભારે વર્ષા કરી.
અર્ધચન્દ્રં ચ સંધાય સુતીક્ષ્ણં લોમવાપિનમ્ । ભીમસેનસ્ય ચિચ્છેદ ચાપં ક્રોધસમન્વિતઃ
તેને કટાર જેવી તીક્ષ્ણ, વાળથી ઢંકાયેલ અર્ધચંદ્ર બાણ ધનુષ્યમાં ચડાવી, ક્રોધથી ભરાઈને, ભીમસેનનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું.
તદન્તરં ચ સંપ્રેક્ષ્ય ત્વરમામો મહારથઃ । પ્રસંદધે શિતં બાણં ગિરીણામપિ દારણમ્
તે સમયે, ખાલી જગ્યા જોઈને, ઝડપથી ચાલતા મહાવીર યોદાએ એવો તીક્ષ્ણ બાણ ચડાવ્યો કે જે પર્વતોને પણ ફાડી શકે.
તેનોરસિ મહારાજ ભીમસેનમતાડયત્ । સ ગાઢવિદ્ધો વ્યથિતઃ સૃક્વિણી પરિસંલિહન્
એ બાણથી, રાજા, તેણે ભીમસેનને છાતીમાં ઘાયલ કર્યો; ભીમસેન ઘેરા ઘાવથી પીડિત થઈ, દુ:ખમાં પોતાના બાજુ ચાટવા લાગ્યો.
સમાલલમ્બે તેજસ્વી ધ્વજં હેમપરિષ્કૃતમ્। તથા વિમનસં દૃષ્ટ્વા ભીમસેનં ઘટોત્કચઃ
તેજસ્વી ભીમસેને સોનાથી સજ્જ ધ્વજને આધાર તરીકે પકડી લીધો; તેને એવા નિરાશ દેખીને, ઘટોત્કચ—
ક્રોધેનાભિપ્રજજ્વાલ દિધક્ષન્નિવ પાવકઃ। અભિમન્યુમુખાશ્ચાપિ પાણ્ડવાનાં મહારથાઃ
ક્રોધથી જલવા લાગ્યો, જાણે આગ જેવી બળવા ઈચ્છતો હોય; અને પાંડવોમાંના મહાવીર, અભિમન્યુના નેતૃત્વમાં—