અશક્તઃ પ્રતિયોદ્ધું વૈ દૃષ્ટ્વા તસ્ય પરાક્રમમ્।' ક્ષત્રધર્મં પુરસ્કૃત્ય આત્મનશ્ચાતિમાનિતામ્। પ્રાપ્તેઽપક્રનયે રાજા તસ્થૌ ગિરિરિવાચલઃ
એની શૂરતા જોઈને, લડવા અસમર્થ, છતાં કશ્મીરી ધર્મ અને પોતાની ગૌરવ જાળવી, રાજા પર્વતની જેમ અડગ ઊભો રહ્યો, ભલે પછડાટ આવી રહી હતી.
રાધાન ચ શિતં બાણં કાલાગ્નિસમતેજસમ્। સુયોચ ધરમક્રુદ્ધસ્તસ્મિન્ઘોરે નિશાચરે
પછી રાધાના પુત્રે ગુસ્સામાં, વિનાશની અગ્નિ જેવો તેજસ્વી, તીક્ષ્ણ બાણ એ ભયંકર રાતના રાક્ષસ પર તાણ્યો.
તમાપતન્તં સંપ્રેક્ષ્ય વણિમિન્દ્રાશનિપ્રભમ્ । લાઘવાન્મોચયામાસ મહાત્મા વૈ ઘટોત્કચઃ
ઇન્દ્રના વીજળી જેવી તેજસ્વી હથિયારને પોતાની તરફ આવતું જોઈને, મહાન આત્માવાળા ઘટોત્કચે ઝડપથી પોતે બચી ગયો.
ભૂયશ્ચ નિનનાદોષં ક્રોધસંરક્તલોચનઃ । ત્રાસયામાસ રૌન્યાનિ યુગન્તે જલદો યથા
કૃોધથી આંખો લાલ થઈ, તેણે ફરી એક વાર ભયજનક દહાડો કર્યો, અને દુશ્મનના સૈન્યને યુગના અંતે ઉગ્ર વાદળ જેમ ડરાવી દીધાં.
તં શ્રુત્વા નિનિદં ઘોરં તસ્વ ભીમસ્ય રક્ષસઃ। આચાર્યમુસંગમ્ય ભીષ્મઃ શાન્તનવોઽબ્રવીત્
ભીમના પુત્ર રાક્ષસનો એ ભયાનક દહાડો સાંભળીને, શાંતનુના પુત્ર ભીષ્મ આચાર્ય પાસે ગયો અને કહ્યું.
યથૈવ નિનન્દો ઘોરઃ શ્રૂયતે રાક્ષસેરિતઃ । હૈડિમ્બો યુધ્યતે નૂનં રાજ્ઞા દુર્યોધનેન ચ
જે રીતે રાક્ષસના ભયાનક દહાડો સંભળાય છે, એથી સ્પષ્ટ છે કે હિડિમ્બા રાજા અને દુર્યોધન સાથે લડી રહ્યો છે.
નૈષ શક્યો હિ સંગ્રામે જેતું ભૂતેન કેનચિત્ । તત્ર ગચ્છત ભદ્રં વો રાજાનં પરિરક્ષિતુમ્
યુદ્ધમાં તેને કોઈ પણ જીવ જીતવા સક્ષમ નથી; તેથી, તમારે તરત જ રાજાને બચાવવા જવું જોઈએ, શુભ રહે.
અભિદ્રુત્ય મહાબાહું રાક્ષસેન પ્રપીડિતમ્। એતદ્ધિ પરમં કૃત્યં સર્વેષાં નઃ પરંતપાઃ
મહાબાહુ પર રાક્ષસે હુમલો કર્યો છે, એના કારણે પીડાય છે – શત્રુઓને હરાવનાર, એ તો આપણું સર્વોચ્ચ કર્તવ્ય છે.
પિતામહવચઃ શ્રુત્વા ત્વરમાણા મહારથાઃ । ઉત્તમં જવમાસ્થાય પ્રયયુર્યત્ર કૌરવઃ
પિતામહના શબ્દો સાંભળીને, મહારથીઓ ઝડપથી શ્રેષ્ઠ ગતિથી ત્યાં ગયા, જ્યાં કૌરવ હતો.
દ્રોણશ્ચ સોમદત્તશ્ચ બાહ્લીકોઽથ જયદ્રથઃ । કૃપો ભિરિશ્રવાઃ શલ્ય આવન્ત્યઃ સ બૃહદ્બલઃ
દ્રોણ, સોમદત્ત, બાહ્લીક, જયદ્રથ, કૃપ, ભૂરિશ્રવ, શલ્ય, અવંતિનો રાજા અને બૃહદબલ—
અશ્વત્થામા વિકર્ણશ્ચ ચિત્રસેનો વિવિંશતિઃ। રથાશ્ચાનેકસાહસ્રા યે તેષામનુયાયિનઃ
અશ્વત્થામા, વિકર્ણ, ચિત્રસેન, વિવિંશતિ અને હજારો રથો, જે તેમની સાથે હતા—
અભિદ્રુતં પરીપ્સન્તઃ પુત્રં દુર્યોધનં તવ। તદનીકમનાધૃષ્યં પાલિતં તુ મહારથૈઃ
તમારા પુત્ર દુર્યોધનને બચાવવા માટે તેઓ એ અજેય સૈન્ય તરફ દોડ્યા, જે મહારથીઓ દ્વારા રક્ષિત હતું.
પાતતાયિનમાયાન્તં પ્રેક્ષ્ય રાક્ષસસત્તમઃ । ...કમ્પત મહાબાહુર્મૈનાક ઇવ પર્વતઃક
રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ, હાથ ફેલાવીને આવતો જોઈને, મહાબાહુ માઇનાક પર્વતની જેમ કાંપ્યો.
પ્રગૃહ્ય વિપુલં ચાપં જ્ઞાતિભિઃ પરિવારિતઃ । શૂલમુદ્ગરહસ્તૈશ્ચ નાનાપ્રહરણૈરપિ
પોતાનો વિશાળ ધનુષ પકડીને, પોતાના કુટુંબીઓથી ઘેરાયેલો, હાથમાં શૂળ, ગદા અને વિવિધ હથિયારો લઈને—
તતઃ સમભવદ્યુદ્ધં તુમુલં રોમહર્ષણમ્ । રાક્ષસાનાં ચ મુખ્યસ્ય દુર્યોધનબલસ્ય ચ
પછી રાક્ષસોના મુખ્ય અને દુર્યોધનના સૈન્ય વચ્ચે ભયજનક અને રોમાંચક યુદ્ધ શરૂ થયું.
ધનુષાં કૂજતાં શબ્દઃ સર્વતસ્તુમુલો રણે । અશ્રૂયત મહારાજ વંશાનાં દહ્યતામિવ
મહારાજા, યુદ્ધમાં ધનુષોની ટંકારીનો ગૂંજી રહેલો અવાજ ચારે બાજુ સંભળાયો, જાણે વાંસના જંગલ સળગી રહ્યા હોય.
શસ્ત્રાણાં પાત્યમાનાનાં કવચેષુ શરીરિણામ્। શબ્દઃ સમભવદ્રાજન્ગિરીણામિવ ભિદ્યતામ્
યોદ્ધાઓના કવચ પર પડતા હથિયારોનો અવાજ, રાજા, જાણે પર્વતો ફાટતા હોય તેમ સંભળાયો.
વીરબાહુવિસૃષ્ટાનાં તોમરાણાં વિશાંપતે । રૂપમાસીદ્વિયત્સ્થાનાં સર્પાણામિવ સર્પતામ્
વીર યોદ્ધાઓ દ્વારા ફેંકાયેલા ભાલા, મનુષ્યોના રાજા, આકાશમાં સરપાંની જેમ સરકતા દેખાતા હતા.
તતઃ પરમસંક્રુદ્ધો વિષ્ફાર્ય સુમહદ્ધનુઃ । રાક્ષસન્દ્રો મહાબાહુર્વિનદન્ભૈરવ રવમ્
પછી રાક્ષસોના મુખ્ય, અત્યંત ગુસ્સામાં, પોતાનું વિશાળ ધનુષ ખેંચી ભયાનક દહાડો કર્યો.
આચાર્યસ્યાર્ધચન્દ્રેણ ક્રુદ્ધશ્ચિચ્છેદ કાર્મુકમ્ । સોમદત્તસ્ય ભલ્લેન ધ્વજં ચોન્મથ્ય ચાનદત્
ક્રોધથી, આચાર્યનું ધનુષ અર્ધચંદ્ર બાણથી કાપી નાખ્યું, અને સોમદત્તનો ધ્વજ ભલ્લથી તોડી, દહાડો કર્યો.
બાહ્લીકં ચ ત્રિભિર્બાણૈઃ પ્રત્યવિધ્યત્સ્તનાન્તરે। કૃપમેકેન વિવ્યાધ ચિત્રસેનં ત્રિભિઃ શરૈઃ
તે ત્રણ બાણોથી બાહ્લીકના છાતી પર પ્રહાર કર્યો, એક બાણથી કૃપાને ઘાયલ કર્યો અને ત્રણ બાણોથી ચિત્રસેનને ઇજા પહોંચાડી.
પૂર્ણાયતવિસૃષ્ટેન સમ્યક્પ્રણિહિતેન ચ। જત્રુદેશે સમાસાદ્ય વિકર્ણં સમતાડયત્
સંપૂર્ણ ખેંચેલી અને સારી રીતે નિશાન લગાવેલી તીરસથી, તેણે વિકર્ણના કાંધ પાસે જોરદાર પ્રહાર કર્યો.
ન્યષીદત્સ્વરથોપસ્થે શોણિતેન પરિપ્લુતઃ । તતઃ પુનરમેયાત્મા નારાચાન્દશ પઞ્ચ ચ
વિકર્ણ લોહીથી ભીંજાઈ પોતાના રથમાં બેઠો; પછી, અદમ્ય મનોબળ ધરાવતો, તેણે પાંચ લોખંડના બાણ ઉઠાવ્યા.
ભૂરિશ્રવસિ સંક્રુદ્ધઃ પ્રાહિણોદ્ભરતર્ષભ । તે વર્મ ભિત્ત્વા તસ્યાશુ વિવિશુર્ધરણીતલમ્
ભૂરીશ્રવસ પર ભારે ગુસ્સાથી તે બાણો છોડ્યા; તેઓ ઝડપથી તેનું કવચ ભેદી જમીનમાં ઘૂસી ગયા.
વિવિંશતેશ્ચ દ્રૌણેશ્ચ યન્તારૌ સમતાડયત્। તૌ પેતતૂ રથોપસ્થે રશ્મીનુત્સૃજ્ય વાજિનામ્
તેણે વિવિંશતિ અને દ્રોણના રથચાલકોને ઘાયલ કર્યા; બંને રથના તળિયે પડી ગયા અને ઘોડાઓની વાંકો છોડી દીધી.
સિન્ધુરાજ્ઞોઽર્ધચન્દ્રેણ વારાહં સ્વર્ણભૂષિતમ્ । ઉન્મમાથ મહારાજ દ્વિતીયેનાચ્છિનદ્ધનુઃ
સિંધુ રાજાના સોનાથી સજ્જ વરાહ ધ્વજને અર્ધચંદ્રાકાર બાણથી તોડી નાખ્યો અને બીજા બાણથી તેનું ધનુષ કાપી નાખ્યું.
ચતુર્ભિરથ નારાચૈરાવન્ત્યસ્ય મહાત્મનઃ । જઘાન ચતુરો વાહાન્ક્રોધસંરક્તલોચનઃ
કરોડથી લાલ આંખો સાથે, તેણે ચાર લોખંડના બાણોથી અવંતિના મહાન યોદ્ધાના ચાર ઘોડાઓને માર્યા.
પૂર્ણાયતવિસૃષ્ટેન પીતેન નિશિતેન ચ । નિર્બિભેદ મહારાજ રાજપુત્રં બૃહદ્બલમ્
સંપૂર્ણ ખેંચેલી, પીત અને તીક્ષ્ણ તીરસથી, રાજા, તેણે રાજકુમાર બૃહદબલાને ઘાયલ કર્યો.
સ ગાઢવિદ્ધો વ્યથિતો રથોપસ્થ ઉપાવિશત્। ભૃશં ક્રોધેન ચાવિષ્ટો રથસ્થો રાક્ષસાધિપઃ
બૃહદબલા ઘાયલ અને પીડામાં રથમાં બેઠો; પણ રાક્ષસાધિપતિ ભારે ગુસ્સાથી રથમાં ઊભો રહ્યો.
ચિક્ષેપ નિશિતાંસ્તીક્ષ્ણાઞ્છરાનાશીવિષોપમાન્। બિભિદુસ્તે મહારાજ શલ્યં યુદ્ધવિશારદમ્
તેણે તીક્ષ્ણ અને ઝેરવાળા સાપ જેવી બાણો ફેંકી, રાજા, યુદ્ધકુશળ શલ્યને ઘાયલ કર્યો.