ન વિવ્યથે મહારાજ પુત્રો દુર્યોધનસ્તવ। અથૈનમબ્રવીત્ક્રુદ્ધઃ ક્રૂરઃ સંરક્તલોચનઃ
મહારાજ, તમારો પુત્ર દુર્યોધન ડગમગાયો નહીં; પછી, ગુસ્સે અને લાલ આંખો સાથે, તેણે કઠોર શબ્દોમાં તેને કહ્યું.
અદ્યાનૃણ્યં ગમિષ્યામિ પિતૄણાં માતુરેવ ચ। યે ત્વયા સુનૃશંસેન દીર્ઘકાલં પ્રવાસિતાઃ
આજે હું મારા પૂર્વજ અને માતા માટે કરજ ચૂકવીશ, જેમને તું ક્રૂરતાથી લાંબા સમય માટે વિદેશમાં મોકલ્યા.
યચ્ચ તે પાણ્ડવા રાજંશ્છલદ્યૂતે પરાજિતાઃ । યચ્ચૈવ દ્રૌપદી કૃષ્ણા એવવસ્ત્રા રજસ્વલા
અને, રાજા, જ્યારે પાંડવો તારા દ્વારા છેતરપિંડીના જૂવામાં હાર્યા, અને જ્યારે દ્રૌપદી, કૃષ્ણા, એક જ કપડામાં અને રજસ્વલા હાલતમાં સભામાં લાવવામાં આવી,
સભામાનીય દુર્બુદ્ધે બહુધા ક્લેશિતા ત્વયા। તવ ચ પ્રિયકામેન આશ્રમસ્થા દુરાત્મના
દુબુદ્ધિ, તું તેને સભામાં લાવીને અનેક રીતે પીડાવી, અને તારી ખુશી માટે આશ્રમમાં રહેલા સાધુઓને પણ તું દુષ્ટ હૃદયથી પીડ્યા.
સૈન્ધવેન પરામૃષ્ટા પરિભૂય પિતૄન્મમ । એતેષામપમાનાનામન્યેષાં ચ કુલાધમ
સિંધી રાજાએ મારા પૂર્વજોનું અપમાન કર્યું છે, અને આ કુટુંબમાં સૌથી નીચ માણસે એમના અને બીજાના કુટુંબની પણ બદનામી ફેલાવી છે.
અન્તમદ્ય ગમિષ્યામિ યદિ નોત્સૃજસે રણમ્। એવમુક્ત્વા તુ હૈડિમ્બો મહદ્વિષ્ફાર્ય કાર્મુકમ્
આજે હું તેનો અંત લાવી દઈશ, જો તું યુદ્ધ છોડતો નથી; આવું કહીને હિડીંબાનો પુત્રે પોતાનું મોટું ધનુષ્ય જોરથી ખેંચ્યું.
સંદશ્ય દશનૈરોષ્ઠં સૃકિણી પરિસંલિહન્। શરવર્ષેણ મહતા દુર્યોધનમવાકિરત્। પર્વતં વારિધારાભિઃ પ્રાવૃષીવ બલાહકઃ
પોતાના દાંતથી હોઠ દબાવી અને મોઢાની કિનારીઓ ચાટતા, તેણે દુર્યોધન પર તીક્ષ્ણ બાણોની ભારે વરસાદ વરસાવી, જેમ કે ચોમાસામાં વાદળે પર્વત પર વરસાદ વરસાવે.
તતસ્તદ્બાણવર્ષં તુ દુઃસહં દાનવૈરપિ। દધાર યુધિ રાજેન્દ્રો યથા વર્ષં મહાદ્વિપઃ
પછી એ બાણોની વરસાદ, જે દાનવો માટે પણ સહન કરી શકાતી નથી, રાજાએ યુદ્ધમાં મહા હાથીની જેમ સહન કરી.
તતઃ ક્રોધસમાવિષ્ટો નિઃશ્વસન્નિવ પન્નગઃ । સંશયં પરમં પ્રાપ્તઃ પુત્રસ્તે ભરતર્ષભ
પછી ગુસ્સાથી ભરાઈ, સાપની જેમ ઊંડી શ્વાસ લેતો, તારો પુત્ર, ભરતકુલના શિરમણિ, અતિ કઠિન સ્થિતિમાં આવી ગયો.
મુમોચ નિશિતાંસ્તીક્ષ્ણાન્નારાચાન્પઞ્ચવિંશતિમ્। તેઽપતન્સહસા રાજંસ્તસ્મિન્રાક્ષસપુઙ્ગવે
તેને પચ્ચીસ તીક્ષ્ણ અને કડક લોખંડના બાણ છોડ્યા, જે ઝડપથી રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ પર પડ્યા.
આશીવિષા ઇવ ક્રુદ્ધાઃ પર્વતે ગન્ધમાદને । સ તૈર્વિદ્ધઃ સ્રવન્રક્તં પ્રભિન્ન ઇવ કુઞ્જરઃ
ગંધમાદન પર્વત પર ગુસ્સામાં આવેલા સાપની જેમ, એ બાણોથી ઘાયલ થઈ, એ રાક્ષસ લોહી વહાવતો, ઘાયલ હાથીની જેમ દેખાયો.
દધ્રે મતિં વિનાશાય રાજ્ઞઃ સ પિશિતાશનઃ। જગ્રાહ ચ મહાશક્તિં ગિરીણામપિ દારિણીમ્
એ માંસ ખાવનારએ રાજાના વિનાશનો મનમાં નક્કી કરી, અને પહાડ પણ ફાડી શકે એવી મોટી ભાલા હાથમાં લીધી.
સંપ્રદીપ્તાં મહોલ્કાભામશનિં જ્વલિતામિવ । તમાગચ્છન્મહાબાહુર્જિઘાંસુસ્તનયં તવ
મોટી અગ્નિગોળાની જેમ જલતી, વીજળીની જેમ તેજસ્વી, એ બળવાન એ તારા પુત્રને મારવા માટે આગળ વધ્યો.
તામુદ્યતામભિપ્રેક્ષ્ય વઙ્ગાનામધિપસ્ત્વરન્ । કુઞ્જરં ગિરિસંકાશં રાક્ષસં પ્રત્યચોદયત્
એ ભાલા ઊંચી જોઈને, વંગોના રાજાએ ઝડપથી પર્વત જેવો મોટો હાથી રાક્ષસ સામે દોડાવ્યો.
સ નાગપ્રવરેણાજૌ બલિના શીઘ્રગામિના । યતો દુર્યોધનરથસ્તં માર્ગં પ્રત્યષેધયત્
યુદ્ધમાં એ શ્રેષ્ઠ, ઝડપી અને શક્તિશાળી હાથી પર બેસી, તેણે દુર્યોધનના રથની રાહ અટકાવી.
પન્થાનં વારયામાસ કુઞ્જરેણ સુતસ્ય તે। માર્ગમાવારિતં દૃષ્ટ્વા રાજ્ઞા વઙ્ગેન ધીમતા
પોતાના હાથીથી, તેણે તારા પુત્રનો માર્ગ રોકી લીધો; અને વંગોના બુદ્ધિશાળી રાજાએ રસ્તો અટકાવ્યો તે જોઈને—
ઘટોત્કચો મહારાજ ક્રોધસંરક્તલોચનઃ । ઉદ્યતાં તાં મહાશક્તિકં તસ્મિંશ્ચિક્ષેપ વારણે
મહારાજા, ઘટોત્કચ ગુસ્સાથી આંખો લાલ કરી, એ મોટી ભાલા હાથી પર ફેંકી.
સ તયાઽભિહતો રાજંસ્તેન બાહુપ્રમુક્તયા। સંજાતરુધિરોત્પીડઃ પપાત ચ મમાર ચ
એ ભાલાથી, જે હાથથી ફેંકવામાં આવી, હાથીને ભારે લોહી નીકળ્યું, તે પડી ગયો અને મરી ગયો.
પતત્યથ ગજે ચાપિ વઙ્ગાનામીશ્વરો બલી। જવેન સમભિદ્રુત્ય જગામ ધરણીતલમ્
પછી, હાથી પડતો, વંગોના બળવાન રાજાએ ઝડપથી જમીન પર કૂદી પડ્યો.
દુર્યોધોઽપિ સંપ્રેક્ષ્ય પતિતં વરવારણમ્ । પ્રભગ્નં ચ બલં દૃષ્ટ્વા જગામ પરમાં વ્યથામ્
દુર્યોધન, શ્રેષ્ઠ હાથીને પડેલો અને પોતાની સેના તૂટી ગયેલી જોઈ, ભારે દુઃખમાં આવી ગયો.
અશક્તઃ પ્રતિયોદ્ધું વૈ દૃષ્ટ્વા તસ્ય પરાક્રમમ્।' ક્ષત્રધર્મં પુરસ્કૃત્ય આત્મનશ્ચાતિમાનિતામ્। પ્રાપ્તેઽપક્રનયે રાજા તસ્થૌ ગિરિરિવાચલઃ
એની શૂરતા જોઈને, લડવા અસમર્થ, છતાં કશ્મીરી ધર્મ અને પોતાની ગૌરવ જાળવી, રાજા પર્વતની જેમ અડગ ઊભો રહ્યો, ભલે પછડાટ આવી રહી હતી.
રાધાન ચ શિતં બાણં કાલાગ્નિસમતેજસમ્। સુયોચ ધરમક્રુદ્ધસ્તસ્મિન્ઘોરે નિશાચરે
પછી રાધાના પુત્રે ગુસ્સામાં, વિનાશની અગ્નિ જેવો તેજસ્વી, તીક્ષ્ણ બાણ એ ભયંકર રાતના રાક્ષસ પર તાણ્યો.
તમાપતન્તં સંપ્રેક્ષ્ય વણિમિન્દ્રાશનિપ્રભમ્ । લાઘવાન્મોચયામાસ મહાત્મા વૈ ઘટોત્કચઃ
ઇન્દ્રના વીજળી જેવી તેજસ્વી હથિયારને પોતાની તરફ આવતું જોઈને, મહાન આત્માવાળા ઘટોત્કચે ઝડપથી પોતે બચી ગયો.
ભૂયશ્ચ નિનનાદોષં ક્રોધસંરક્તલોચનઃ । ત્રાસયામાસ રૌન્યાનિ યુગન્તે જલદો યથા
કૃોધથી આંખો લાલ થઈ, તેણે ફરી એક વાર ભયજનક દહાડો કર્યો, અને દુશ્મનના સૈન્યને યુગના અંતે ઉગ્ર વાદળ જેમ ડરાવી દીધાં.
તં શ્રુત્વા નિનિદં ઘોરં તસ્વ ભીમસ્ય રક્ષસઃ। આચાર્યમુસંગમ્ય ભીષ્મઃ શાન્તનવોઽબ્રવીત્
ભીમના પુત્ર રાક્ષસનો એ ભયાનક દહાડો સાંભળીને, શાંતનુના પુત્ર ભીષ્મ આચાર્ય પાસે ગયો અને કહ્યું.
યથૈવ નિનન્દો ઘોરઃ શ્રૂયતે રાક્ષસેરિતઃ । હૈડિમ્બો યુધ્યતે નૂનં રાજ્ઞા દુર્યોધનેન ચ
જે રીતે રાક્ષસના ભયાનક દહાડો સંભળાય છે, એથી સ્પષ્ટ છે કે હિડિમ્બા રાજા અને દુર્યોધન સાથે લડી રહ્યો છે.
નૈષ શક્યો હિ સંગ્રામે જેતું ભૂતેન કેનચિત્ । તત્ર ગચ્છત ભદ્રં વો રાજાનં પરિરક્ષિતુમ્
યુદ્ધમાં તેને કોઈ પણ જીવ જીતવા સક્ષમ નથી; તેથી, તમારે તરત જ રાજાને બચાવવા જવું જોઈએ, શુભ રહે.
અભિદ્રુત્ય મહાબાહું રાક્ષસેન પ્રપીડિતમ્। એતદ્ધિ પરમં કૃત્યં સર્વેષાં નઃ પરંતપાઃ
મહાબાહુ પર રાક્ષસે હુમલો કર્યો છે, એના કારણે પીડાય છે – શત્રુઓને હરાવનાર, એ તો આપણું સર્વોચ્ચ કર્તવ્ય છે.
પિતામહવચઃ શ્રુત્વા ત્વરમાણા મહારથાઃ । ઉત્તમં જવમાસ્થાય પ્રયયુર્યત્ર કૌરવઃ
પિતામહના શબ્દો સાંભળીને, મહારથીઓ ઝડપથી શ્રેષ્ઠ ગતિથી ત્યાં ગયા, જ્યાં કૌરવ હતો.
દ્રોણશ્ચ સોમદત્તશ્ચ બાહ્લીકોઽથ જયદ્રથઃ । કૃપો ભિરિશ્રવાઃ શલ્ય આવન્ત્યઃ સ બૃહદ્બલઃ
દ્રોણ, સોમદત્ત, બાહ્લીક, જયદ્રથ, કૃપ, ભૂરિશ્રવ, શલ્ય, અવંતિનો રાજા અને બૃહદબલ—