રાક્ષસો વ્યનદદ્ધોરં સ શબ્દસ્તુમુલોઽભવત્। પરશ્વથક્ષતં રક્ષઃ સુસ્રાવ બહુશોણિતમ્
રાક્ષસે ભયાનક દહાડો પાડ્યો, અને એ અવાજ ખૂબ જ ગૂંજી ઉઠ્યો; પરશુના ઘા લાગતાં રાક્ષસે ઘણું લોહી વહાવ્યું.
તતશ્રુક્રોધ બલવાંશ્ચક્રે વેગં ચ સંયુગે। આર્શ્યશૃઙ્ગિસ્તતો દૃષ્ટ્વા સમરે શત્રુમૂર્ચિતમ્
પછી, રડતાં અને ગુસ્સામાં ભરાઈ, એ રાક્ષસે યુદ્ધમાં જોરદાર ધમાકો કર્યો; આર્યશૃંગીએ યુદ્ધમાં દુશ્મનને બેહોશ જોઈને તરત જ પગલાં લીધાં.
કૃત્વા ઘોરં મહદ્રૂપં ગ્રહીતુમુપચક્રમે । અર્જુનસ્ય સુતં વીરમિરાવન્તં યશસ્વિનમ્
એ રાક્ષસે ભયાનક અને વિશાળ રૂપ ધારણ કરી, અર્જુનના પુત્ર, વિર Irāvānને પકડી લેવા માટે આગળ વધ્યો.
સંગ્રામશિરસો મધ્યે સર્વેષાં તત્ર પશ્યતામ્। તાં દૃષ્ટ્વા તાદૃશીં માયાં રાક્ષસસ્ય દુરાત્મનઃ
યુદ્ધના મધ્યમાં, સૌના નજર સામે, એ દુષ્ટ રાક્ષસે એવી ભયાનક માયા બતાવી કે બધાં ચકિત થઈ ગયા.
ઇરાવાનપિ સંક્રુદ્ધો માયાં સ્રષ્ટું પ્રચક્રમે। તસ્ય ક્રોધાભિભૂતસ્ય સમરેષ્વનિવર્તિનઃ
Irāvān પણ ગુસ્સે ભરાઈ, પોતાની માયા સર્જવા લાગ્યો; ગુસ્સાથી ભરપૂર, એ યુદ્ધમાં જરા પણ પછડાયો નહીં.
યોઽન્વયો માતૃકસ્તસ્ય સ એનમભિપેદિવાન્। સ નાગૈર્બહુભી રાજન્નિરાવાન્સંવૃતો રણે
જેનો વંશ માતાપક્ષનો હતો, એ રાક્ષસ Irāvān પર તૂટી પડ્યો; Irāvān યુદ્ધમાં અનેક સાપોથી ઘેરાઈ ગયો, રાજા.
દધાર સુમહદ્રૂપમનન્ત ઇવ ભોગવાન્। તતો બહુવિધૈર્નાગૈશ્છાદયામાસ રાક્ષસમ્
Irāvānએ અનંતના જેવો વિશાળ અને શક્તિશાળી રૂપ ધારણ કર્યો; પછી એણે અનેક પ્રકારના સાપોથી રાક્ષસને ઢાંકી નાખ્યો.
છાદ્યમાનસ્તુ નાગૈઃ સ ધ્યાત્વા રાક્ષસપુઙ્ગવઃ। સૌપર્ણં રૂપમાસ્થાય ભક્ષયામાસ પન્નગમ્
સાપોથી ઢાંકાઈ રહ્યો ત્યારે, એ રાક્ષસમાં શ્રેષ્ઠ, વિચાર કરી, સુપર્ણનું રૂપ ધારણ કર્યું અને સાપોને ગળી જવા લાગ્યો.
માયયા ભક્ષિતે તસ્મિન્નન્વયે તસ્ય માતૃકે । વિમોહિતમિરાવન્તં ન્યહનદ્રાક્ષસોઽસિના
માયાથી એણે પોતાના માતાપક્ષના બધા સાપોને ગળી લીધા ત્યારે, રાક્ષસે ભટકાયેલા Irāvān પર તલવારથી ઘા કર્યો.
સકુણ્ડલં સમુકુટં પદ્મેન્દુસદૃશપ્રભમ્ । ઇરાવતઃ શિરો રક્ષઃ પાતયામાસ ભૂતલે
Irāvānનું માથું, જે કુંડળ અને મુકુટથી સજ્જ હતું અને કમળ કે ચાંદની જેવું તેજ ધરાવતું હતું, રાક્ષસે કાપી જમીન પર ફેંકી દીધું.
તસ્મિંસ્તુ નિહતે વીરે રાક્ષસેનાર્જુનાત્મજે। વિશોકાઃ સમપદ્યન્ત ધાર્તરાષ્ટ્રાઃ સરાજકાઃ
રાક્ષસે અર્જુનના પુત્ર, એ વીરને મારી નાખતાં, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો અને બધા રાજાઓ દુઃખથી મુક્ત થઈ ગયા.
તસ્મિન્મહતિ સંગ્રામે તાદૃશે ભૈરવે પુનઃ। મહાન્વ્યતિકરો ઘોરઃ સેનયોઃ સમપદ્યત
એ મહાન અને ભયાનક યુદ્ધમાં, ફરી એકવાર, બંને સેના વચ્ચે ભયાનક અને જોરદાર અથડામણ થઈ.
ગજા હયાઃ પદાતાશ્ચ વિમિશ્રા દન્તિભિર્હતાઃ । રથાશ્વા દન્તિનશ્ચૈવ પત્તિભિસ્તત્ર સૂદિતાઃ
હાથી, ઘોડા અને પગદળ, એકબીજામાં મિશ્રાઈ, હાથીઓ દ્વારા માર્યા ગયા; રથ, ઘોડા અને હાથીઓ પણ ત્યાં પગદળ દ્વારા માર્યા ગયા.
તથા પત્તિરથૌઘાશ્ચ હયાશ્ચ બહવો રણે। રથિભિર્નિહતા રાજંસ્તવ તેષાં ચ સંકુલે
તે જ રીતે, ઘણા પગદળ, રથસ્વાર અને ઘોડા યુદ્ધમાં રથસ્વારો દ્વારા માર્યા ગયા, રાજા, અને એ ગૂંચવણમાં—
અજાનન્નર્જુનશ્ચાપિ નિહતં પુત્રમૌરસમ્। જઘાન સમરે શૂરાન્રાજ્ઞસ્તાન્ભીષ્મરક્ષિણઃ
અર્જુનને ખબર નહોતી કે તેનો પોતાનો પુત્ર મરી ગયો છે; એ યુદ્ધમાં ભીષ્મની રક્ષા કરતા વીર રાજાઓને મારવા લાગ્યો.
તથૈવ તાવકા રાજન્સૃઞ્જયાશ્ચ સહસ્રશઃ। જુહ્વતઃ સમરે પ્રાણાન્નિજઘ્રુરિતરેતરમ્
તે જ રીતે, રાજા, તારા લોકો અને શ્રંજયાઓ પણ હજારોની સંખ્યામાં યુદ્ધમાં જીવ ગુમાવતા, એકબીજાને મારતા.
મુક્તકેશા વિકવચા વિરથાશ્છિન્નકાર્મુકાઃ । બાહુભિઃ સમયુધ્યન્ત સમવેતાઃ પરસ્પરમ્
ખુલ્લા વાળ, કવચ ઉતારી, રથ ગુમાવી, તીરો તૂટી ગયેલા, એ લોકો હાથમાં હાથ લઈને, એકબીજાની સામે યુદ્ધ કરતા.
તથા મર્માતિગૈર્ભીષ્મો નિજઘાન મહારથાન્। કમ્પયન્સમરે સેનાં પાણ્ડવાનાં પરંતપઃ
એ જ રીતે, ભીષ્મે ઘાતક ઘા મારતાં મહારથીઓને માર્યા, અને યુદ્ધમાં પાંડવોની સેના હલાવી નાખી, દુશ્મનને તપાવનાર.
તેન યૌધિષ્ઠિરે સૈન્યે બહવો માનવા હતાઃ। દન્તિનઃ સાદિનશ્ચૈવ રથિનોઽથ હયાસ્તથા
યુધિષ્ઠિરની સેના પર તેના દ્વારા અનેક માણસો માર્યા ગયા હતા — હાથી પર સવાર, ઘોડા પર સવાર, રથમાં બેઠેલા અને ઘોડેસવાર પણ.
તત્ર ભારત ભીષ્મસ્ય રણે દૃષ્ટ્વા પરાક્રમમ્ । અત્યદ્ભુતમપશ્યામ શક્રસ્યેવ પરાક્રમમ્
ભારત, જ્યારે ભીષ્મનું યુદ્ધમાં શૌર્ય જોયું, ત્યારે અમને અદભુત લાગ્યું — એનું પરાક્રમ ઈન્દ્ર જેવું જ હતું.
તથૈવ ભીમસેનસ્ય પાર્ષતસ્ય ચ ભારત। રૌદ્રમાસીદ્રણે યુદ્ધં સાત્યકસ્ય ચ ધન્વિનઃ
ભારત, ભીમસેન, પૃષતપુત્ર અને સાત્યકી ધનુર્ધરનું યુદ્ધ પણ એ જ રીતે ભયાનક અને જોરદાર હતું.
દૃષ્ટ્વા દ્રોણસ્ય વિક્રાન્તં પાણ્ડવાન્ભયમાવિશત્ । એક એવ રણે શક્તો નિહન્તું સર્વસૈનિકાન્
દ્રોણનું શૌર્ય જોઈને પાંડવોમાં ભય છવાઈ ગયો; યુદ્ધમાં એકલા દ્રોણ બધાં સૈનિકોને મારવા સક્ષમ જણાયા.
કિં પુનઃ પૃથિવીશૂરૈર્યોધવ્રાતૈઃ સમાવૃતઃ। ઇત્યબ્રુવન્મહારાજ રણે દ્રોણેન પીડિતાઃ
મહારાજા, યુદ્ધમાં દ્રોણથી પીડિત થયેલા લોકો કહેતા હતા — 'જો એ પૃથ્વીના શૂરવીરો અને યોદ્ધાઓથી ઘેરાઈ જાય તો શું થાય?'
વર્તમાને તથા રૌદ્રે સંગ્રામે ભરતર્ષભ । ઉભયોઃ સેનયોઃ શૂરા નામૃષ્યન્ત પરસ્પરમ્
ભયાનક યુદ્ધ ચાલી રહ્યું હતું, ભારતના શ્રેષ્ઠ, બંને સેના ના શૂરવીરો એકબીજાને સહન કરી શકતા નહોતા.
આવિષ્ટા ઇવ યુધ્યન્તે રક્ષોભૂતૈર્મહાબલૈઃ । તાવકાઃ પાણ્ડવેયાશ્ચ સંરબ્ધાસ્તાત ધન્વિનઃ
મોટા બળવાળા ભૂતોથી ઘેરાયેલા જેવું લાગતું, તમારા અને પાંડવોના ધનુર્ધર શૂરવીરો ગુસ્સામાં ભરાઈને જોરદાર લડાઈ કરતા હતા.
ન સ્મ પશ્યામહે કંચિત્પ્રાણાન્યઃ પરિરક્ષતિ। દૈવાસુરાભે સમરે તસ્મિન્યોધા નરાધિપ
યુદ્ધમાં કોઈ પોતાનો જીવ બચાવવા પ્રયત્ન કરતો દેખાતો નહોતો; એ યુદ્ધ દેવ અને દાનવના સંઘર્ષ જેવું હતું, રાજા.
ઇરાવન્તં તુ નિહતં દૃષ્ટ્વા પાર્થા મહારથાઃ । સંગ્રામે કિમકુર્વન્ત તન્મમાચક્ષ્વ સઞ્જય
પરંતુ જ્યારે ઇરાવન મારવામાં આવ્યો, ત્યારે પૃથાપુત્ર મહારથીઓ યુદ્ધમાં શું કર્યું? એ મને કહો, સંજય.
ઇરાવન્તં તુ નિહતં સંગ્રામે વીક્ષ્ય રાક્ષસઃ। વ્યનદત્સુમહાનાદં ભૈમસેનિર્ઘટોત્કચઃ
યુદ્ધમાં ઇરાવનને મારેલો જોઈને, રાક્ષસ ભીમસેનપુત્ર ઘટોત્કચએ જોરદાર ગર્જના કરી.
નદતસ્તસ્ય શબ્દેન પૃથિવી સાગરામ્બરા । સપર્વતવના રાજંશ્ચચાલ સુભૃશં તદા
એ ગર્જનાના અવાજથી પૃથ્વી, સમુદ્ર, આકાશ, પર્વતો અને જંગલો બધાં જોરથી ધ્રૂજ્યા, રાજા.
અન્તરિક્ષં દિશશ્ચૈવ સર્વાશ્ચ પ્રદિશસ્તથા । `ચેલુશ્ચ સહસા તત્ર તેન નાદેન નાદિતાઃ
એ અવાજથી, આકાશ, દિશાઓ અને બધાં પ્રદિશાઓ અચાનક ધ્રૂજવા લાગ્યા.