તાન્સર્વાન્પતિતાન્દૃષ્ટ્વા ભીતો દુર્યોધનસ્તતઃ। અભ્યધાવત સંક્રુદ્ધો રાક્ષસં ઘોરદર્શનમ્
બધાને પતિત જોવા મળતાં, દુર્યોધન ડરથી ભરાઈ, ગુસ્સામાં ભયાનક રૂપ ધરાવનાર રાક્ષસ પર તૂટી પડ્યો.
આર્શ્યશૃઙ્ગિં મહેષ્વાસં માયાવિનમરિન્દમમ્। વૈરિણં ભીમસેનસ્ય પૂર્વં બકવધેન વૈ
આર્ષ્યશૃંગી, મહાન ધનુર્ધર, માયાવાન, દુશ્મનોને દમન કરનાર, જે પહેલા ભીમસેનનો દુશ્મન હતો બકવધના કારણે.
પશ્ય વીર યથા હ્યેષ ફલ્ગુનસ્ય સુતો બલી। માયાવી વિપ્રિયં કર્તુમકાર્ષીન્મે બલક્ષયમ્
જુઓ, વીર, ફલ્ગુનનો પુત્ર કેટલો શક્તિશાળી છે; તેની માયાથી મને દુઃખદ વાત કરીને મારી સેના નષ્ટ કરી છે.
ત્વં ચ કામગમસ્તાત માયાસ્ત્રે ચ વિશારદઃ । કૃતવૈરશ્ચ પાર્થેન તસ્માદેનં રણે જહિ
તમે, પિતા, ઇચ્છા મુજબ ચાલો છો અને માયાવિ શસ્ત્રોમાં નિપુણ છો; અને પાર્થે સાથે દુશ્મનાઈ પણ છે, એટલે યુદ્ધમાં તેને મારો.
બાઢમિત્યેવમુક્ત્વા તુ રાક્ષસો ઘોરદર્શનઃ । પ્રયયૌ સિંહનાદેન યત્રાર્જુનસુતો યુવા
‘હા’ એમ કહીને ભયંકર દેખાવ ધરાવતો રાક્ષસ સિંહની દહાડ સાથે અર્જુનના યુવાન પુત્ર જ્યાં હતો ત્યાં ગયો.
સ યોધૈર્યુદ્ધકુશલૈર્વિમલપ્રાસયોધિભિઃ । વીરૈઃ પ્રહારિભિર્યુક્તૈઃ સ્વૈરનીકૈઃ સમાવૃતઃ
તે યુદ્ધકુશળ યોદ્ધાઓ, નિર્મળ ભાલા ધારણ કરનાર, પ્રહાર કરવા સક્ષમ વીરોએ પોતાની ટોળકી સાથે તેને ઘેરી લીધો.
[હતશેષૈર્મહારાજ દ્વિસાહસ્ત્રૈર્હયોત્તમૈઃ] નિહન્તુકામઃ સમરે ઇરાવન્તં મહાબલમ્
[મહારાજ, બે હજાર ઉત્તમ ઘોડાઓ બચ્યા હતા.] તે મહાબલી ઇરાવનને યુદ્ધમાં મારવાનો ઇરાદો રાખતો હતો.
ઇરાવાનપિ સંક્રુદ્ધસ્ત્વરમાણઃ પરાક્રમી હન્તુકામમયિત્રઘ્નો રાક્ષસં પ્રત્યવારયત્
ઇરાવન પણ ક્રોધિત અને ઝડપી, દુશ્મનોનો વિનાશ કરનાર, રાક્ષસ સામે યુદ્ધ કરવા દોડ્યો.
તમાપતન્તં સંપ્રેક્ષ્ય રાક્ષસઃ સુમહાબલઃ। ત્વરમાણસ્તતો માયાં પ્રયોક્તુમુપચક્રમે
તેને દોડતો જોઈને, અત્યંત શક્તિશાળી રાક્ષસ તત્પરતાથી માયા ઉપયોગ કરવા લાગ્યો.
તેન માયામયાઃ સૃષ્ટા હયાસ્તાવન્ત એવ હિ। સ્વારૂઢા રાક્ષસૈર્ઘોરૈઃ શૂલપટ્ટસધારિભિઃ
તે માયાથી એ જ સંખ્યાના ઘોડા સર્જ્યા, જેમાં ભયંકર રાક્ષસો ભાલા અને ગદા લઈને સવાર હતા.
તે સંરબ્ધાઃ સમાગમ્ય દ્વિસાહસ્રાઃ પ્રહારિણઃ। અચિરાદ્ગમયામાસુઃ પ્રેતલોકં પરસ્પરમ્
એ બે હજાર યુદ્ધ માટે ઉત્સુક, એકબીજાને મળ્યા અને થોડી જ વારમાં એકબીજાને મૃત્યુલોકમાં મોકલી દીધા.
તસ્મિંસ્તુ નિહતે સૈન્યે તાવુભૌ યુદ્ધદુર્મદૌ। સંગ્રામે સમતિષ્ઠેતાં યથા વૈ વૃત્રવાસવૌ
જ્યારે એ સેના નષ્ટ થઈ, ત્યારે બંને યુદ્ધમાં પાગલ વીરોએ યુદ્ધભૂમિમાં મજબૂતીથી ઊભા રહ્યા, જેમ વૃત્ર અને ઇન્દ્ર.
આદ્રવન્તમભિપ્રેક્ષ્ય રાક્ષસં યુદ્ધદુર્મદમ્ । ઇરાવાથ સંરબ્ધઃ પ્રત્યધાવન્મહાબલઃ
યુદ્ધમાં પાગલ રાક્ષસ દોડતો જોઈને, ક્રોધિત અને મહાબલી ઇરાવન પણ તેને સામો મળવા દોડ્યો.
સમભ્યાશગતસ્યાજૌ તસ્ય ખઙ્ગેન દુર્મદઃ । ચિચ્છેદ કાર્મુકં દીપ્તં શરવાપં ચ કઞ્ચુકમ્
યુદ્ધમાં નજીક આવતા ઇરાવનનું તેજસ્વી ધનુષ અને છાતી પરની કવચ રાક્ષસે તલવારથી કાપી નાખી.
સ નિકૃત્તં ધનુર્દૃષ્ટ્વા ખં જવેન સમાવિશત્। ઇરાવન્તમભિક્રુદ્ધં મોહયન્નિવ માયયા
ધનુષ કાપેલું જોઈને, ઇરાવન ઝડપથી આકાશમાં ગયો અને રાક્ષસ પર માયાથી હુમલો કર્યો, જાણે તેને ભુલાવવા.
તતોઽન્તરિક્ષમુત્પત્ય ઇરાવાનપિ રાક્ષસમ્। વિમોહયિત્વા માયાભિસત્સ્ય ગાત્રામિ સાયકૈઃ
પછી, ઇરાવન પણ આકાશમાં ઉડીને માયાથી રાક્ષસને ભુલાવ્યો અને તેના અંગો પર તીરસો માર્યા.
ચિચ્છેદ સર્વમર્મજ્ઞઃ કામરૂપો દુરાસદઃ । તથા સ રાક્ષસશ્રેષ્ઠઃ શરૈઃ કૃત્તઃ પુનઃ પુનઃ
જે સર્વ મર્મ જાણતો, ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરી શકે અને દુર્લભ હતો, એ બધું કાપી નાખતો; એ રીતે શ્રેષ્ઠ રાક્ષસ વારંવાર તીરસોથી ઘાયલ થયો.
સંબભૂવ મહારાજ સમવાપ ચ યૌવનમ્ । માયા હિ સહરાજ સમવાપ ચ યૌવનમ્
મહારાજ, તે ફરીથી આખો થઈ ગયો અને યુવાનપણું મેળવી લીધું; માયાથી તેણે ફરી યુવાનપણું પ્રાપ્ત કર્યું.
એવં તદ્રાક્ષસસ્યાઙ્ગં છિન્નંછિન્નં વ્યરોહત । ઇરાવાનપિ સંક્રુદ્ધો રાક્ષસં ત મહાબલમ્
એ રીતે રાક્ષસનું શરીર વારંવાર કાપવામાં આવ્યા છતાં ફરીથી જોડી પડતું; ઇરાવન પણ ક્રોધિત થઈને મહાબલી રાક્ષસ પર હુમલો કરતો.
પરશ્વથેન તીક્ષ્ણેન ચિચ્છેદ ચ પુનઃ પુનઃ । સ તેન બલિના વીરશ્છિદ્યમાન ઇવ દ્રુમઃ
તે તીક્ષ્ણ પરશુથી વારંવાર કાપતો; એ શક્તિશાળી વીર કાપાતા વૃક્ષ જેવો લાગતો.
રાક્ષસો વ્યનદદ્ધોરં સ શબ્દસ્તુમુલોઽભવત્। પરશ્વથક્ષતં રક્ષઃ સુસ્રાવ બહુશોણિતમ્
રાક્ષસે ભયાનક દહાડો પાડ્યો, અને એ અવાજ ખૂબ જ ગૂંજી ઉઠ્યો; પરશુના ઘા લાગતાં રાક્ષસે ઘણું લોહી વહાવ્યું.
તતશ્રુક્રોધ બલવાંશ્ચક્રે વેગં ચ સંયુગે। આર્શ્યશૃઙ્ગિસ્તતો દૃષ્ટ્વા સમરે શત્રુમૂર્ચિતમ્
પછી, રડતાં અને ગુસ્સામાં ભરાઈ, એ રાક્ષસે યુદ્ધમાં જોરદાર ધમાકો કર્યો; આર્યશૃંગીએ યુદ્ધમાં દુશ્મનને બેહોશ જોઈને તરત જ પગલાં લીધાં.
કૃત્વા ઘોરં મહદ્રૂપં ગ્રહીતુમુપચક્રમે । અર્જુનસ્ય સુતં વીરમિરાવન્તં યશસ્વિનમ્
એ રાક્ષસે ભયાનક અને વિશાળ રૂપ ધારણ કરી, અર્જુનના પુત્ર, વિર Irāvānને પકડી લેવા માટે આગળ વધ્યો.
સંગ્રામશિરસો મધ્યે સર્વેષાં તત્ર પશ્યતામ્। તાં દૃષ્ટ્વા તાદૃશીં માયાં રાક્ષસસ્ય દુરાત્મનઃ
યુદ્ધના મધ્યમાં, સૌના નજર સામે, એ દુષ્ટ રાક્ષસે એવી ભયાનક માયા બતાવી કે બધાં ચકિત થઈ ગયા.
ઇરાવાનપિ સંક્રુદ્ધો માયાં સ્રષ્ટું પ્રચક્રમે। તસ્ય ક્રોધાભિભૂતસ્ય સમરેષ્વનિવર્તિનઃ
Irāvān પણ ગુસ્સે ભરાઈ, પોતાની માયા સર્જવા લાગ્યો; ગુસ્સાથી ભરપૂર, એ યુદ્ધમાં જરા પણ પછડાયો નહીં.
યોઽન્વયો માતૃકસ્તસ્ય સ એનમભિપેદિવાન્। સ નાગૈર્બહુભી રાજન્નિરાવાન્સંવૃતો રણે
જેનો વંશ માતાપક્ષનો હતો, એ રાક્ષસ Irāvān પર તૂટી પડ્યો; Irāvān યુદ્ધમાં અનેક સાપોથી ઘેરાઈ ગયો, રાજા.
દધાર સુમહદ્રૂપમનન્ત ઇવ ભોગવાન્। તતો બહુવિધૈર્નાગૈશ્છાદયામાસ રાક્ષસમ્
Irāvānએ અનંતના જેવો વિશાળ અને શક્તિશાળી રૂપ ધારણ કર્યો; પછી એણે અનેક પ્રકારના સાપોથી રાક્ષસને ઢાંકી નાખ્યો.
છાદ્યમાનસ્તુ નાગૈઃ સ ધ્યાત્વા રાક્ષસપુઙ્ગવઃ। સૌપર્ણં રૂપમાસ્થાય ભક્ષયામાસ પન્નગમ્
સાપોથી ઢાંકાઈ રહ્યો ત્યારે, એ રાક્ષસમાં શ્રેષ્ઠ, વિચાર કરી, સુપર્ણનું રૂપ ધારણ કર્યું અને સાપોને ગળી જવા લાગ્યો.
માયયા ભક્ષિતે તસ્મિન્નન્વયે તસ્ય માતૃકે । વિમોહિતમિરાવન્તં ન્યહનદ્રાક્ષસોઽસિના
માયાથી એણે પોતાના માતાપક્ષના બધા સાપોને ગળી લીધા ત્યારે, રાક્ષસે ભટકાયેલા Irāvān પર તલવારથી ઘા કર્યો.
સકુણ્ડલં સમુકુટં પદ્મેન્દુસદૃશપ્રભમ્ । ઇરાવતઃ શિરો રક્ષઃ પાતયામાસ ભૂતલે
Irāvānનું માથું, જે કુંડળ અને મુકુટથી સજ્જ હતું અને કમળ કે ચાંદની જેવું તેજ ધરાવતું હતું, રાક્ષસે કાપી જમીન પર ફેંકી દીધું.