ખમુત્પત્ય મહારાજ નાગરાટ્ સત્યવિક્રમઃ । ઇન્દ્રલોકં જગામાશુ શ્રુત્વા તત્રાર્જુનં ગતમ્
મહાન શૂરવીર સાપરાજા, હે રાજા, આકાશમાં ઉડીને, અર્જુન ત્યાં હોવાની ખબર મળતાં જ, ઝડપથી ઇન્દ્રલોકમાં ગયો.
સોઽભિગમ્ય મહાબાહુઃ પિતરં સત્યવિક્રમઃ । અભ્યવાદયદવ્યગ્રો વિનયેન કૃતાઞ્જલિઃ
મહાન બાહુવાળા અને સત્યવીર, પોતાના પિતાને મળીને, વિનયપૂર્વક હાથ જોડીને, નિડરપણે અભિવાદન કર્યું.
ન્યવેદયત ચાત્માનમર્જુનસ્ય મહાત્મનઃ । ઇરાવાનસ્મિ ભદ્રં તે પુત્રશ્ચાહં તવ પ્રભો
એ મહાન અર્જુનને કહ્યું: 'હું ઇરાવત છું, તમારો પુત્ર છું, હે પ્રભુ— તમારું ભલું થાય.'
માતુઃ સમાગમો યશ્ચ તત્સર્વં પ્રત્યવેદયત્ । તચ્ચ સર્વં યથાવૃત્તમનુસસ્માર પાણ્ડવઃ
એ માતા સાથે થયેલી મુલાકાત અને બધું જ અર્જુનને કહ્યું; પાંડવે એ બધું યાદ કર્યું.
પરિષ્વજ્ય સુતં ચાપિ આત્મનઃ સદૃશં ગુણૈઃ । પ્રીતિમાનનયત્પાર્થો દેવરાજનિવેશનમ્
પાર્થે, ગુણોમાં પોતાના સમાન પુત્રને ગળે લગાવી, આનંદથી દેવરાજના નિવાસસ્થાનમાં લઈ ગયો.
સોઽર્જુનેન સમાજ્ઞપ્તો દેવલોકે તદા નૃપ । પ્રીતિપૂર્વં મહાબાહુઃ સ્વકાર્યં પ્રતિ ભારત
ત્યાં, દેવલોકમાં, અર્જુને પ્રેમપૂર્વક મહાન બાહુવાળાને પોતાના કામ વિશે માર્ગદર્શન આપ્યું.
સ ચાપિ નરશાર્દૂલઃ શાર્દૂલસમવિક્રમઃ।' અબ્રવીચ્ચ તદા પાર્થમયમસ્મિ તવાનઘ
માણસોમાં વાઘ જેવો, વાઘ જેવી હિંમત ધરાવતો એ યોદ્ધા, ત્યારે પાર્થને કહ્યું: 'હું અહીં છું, પાપરહિત, તું જે કહેશે એ હું કરું.'
સ્થિતઃ પ્રેષ્યશ્ચ પુત્રશ્ચ સર્વથા ત્વં પ્રશાધિ મામ્ । કં કરોમિ ચ તે કામં કં ચ કામં ત્વમિચ્છસિ
હું અહીં ઊભો છું, તારો સેવક અને તારો પુત્ર છું; તું મને જે કહેશે તે કરું. તારી ઇચ્છા શું છે? તું શું કરાવવું ઈચ્છે છે?
પરિષ્વજ્ય સુતં પ્રેમ્ણા વાસવિઃ પ્રત્યુવાચ તમ્। પ્રીતિપૂર્વં ચ કાર્યં ચ કાર્યા પ્રીતિશ્ચ માનદઃ
વાસવીએ પોતાના પુત્રને પ્રેમથી ગળે લગાવ્યો અને પ્રેમપૂર્વક કહ્યું: 'કામ પણ પ્રેમથી કરવું જોઈએ, માન આપનાર.'
યુદ્ધકાલે તુ સાહાય્યં દાતવ્યં નો ભવેદિતિ । બાઢમિત્યેવમુક્ત્વા તુ યુદ્ધકાલ ઇહાગતઃ
યુદ્ધ સમયે મદદ આપવી ન હતી; એ વાત સ્વીકારી, હવે યુદ્ધનો સમય આવી ગયો છે.
કામવર્ણજવૈરશ્વૈઃ સર્વતઃ શુશુભે વૃતઃ । તે હયાઃ કાઞ્ચનાપીડા નાનાવર્ણા મનોજવાઃ
ઇચ્છિત રંગ, વંશ અને ઝડપના ઘોડાઓ四થી ઘેરાયેલો, એ તેજસ્વી દેખાયો; એ ઘોડાઓ સોનાની પાંખડીઓવાળા, વિવિધ રંગના અને મન જેવી ઝડપ ધરાવતા હતા.
ઉત્પેતુઃ સહસા રાજન્હંસા ઇવ મહોદધૌ । તે ત્વદીયાન્સમાસાદ્ય હયસંઘાન્મનોજવાન્
રાજા, એ ઘોડાઓ અચાનક મહાસાગરમાં હંસો જેવી રીતે દોડી ગયા; અને એ ઝડપવાળા ઘોડાઓ, તારા ઘોડાસેનાને સામનો કરતા—
ક્રોડૈઃ ક્રોડાનભિઘ્નન્તો ઘોણાભિશ્ચ પરસ્પરમ્ । નિપેતુઃ સહસા રાજન્સુવેગાભિહતા ભુવિ
એ ઘોડાઓ એકબીજાના છાતી પર છાતી અને નાક પર નાક મારી, જોરથી જમીન પર પડ્યા, રાજા, ભારે ઝડપથી.
નિપતદ્ભિસ્તથા તૈશ્ચ હયસઙ્ઘૈઃ પરસ્પરમ્ । શુશ્રુવે દારુણઃ શબ્દઃ સુપર્ણપતને યથા
એ રીતે ઘોડાસેનાઓ એકબીજાને અથડાતા, ભયાનક અવાજ સંભળાયો, જાણે સુપર્ણ આકાશમાંથી પડી રહ્યો હોય.
તથૈવ તાવકા રાજન્સમેત્યાન્યોન્યમાહવે । પરસ્પરવધં ઘોરં ચક્રુસ્તે હયસાદિનઃ
એ જ રીતે, રાજા, તારા યોદ્ધાઓ યુદ્ધમાં એકબીજાને મળીને, ઘોડાસવારોએ ભયાનક પરસ્પર હત્યા કરી.
તસ્મિંસ્તથા વર્તમાને સંકુલે તુમુલે ભૃશમ્ । ઉભયોરપિ સંશાન્તા હયસઙ્ઘાઃ સમન્તતઃ
જ્યારે એ ભયાનક અને ગૂંચવણભર્યું યુદ્ધ ચાલી રહ્યું હતું, બંને પક્ષના ઘોડાસેનાઓ દરેક તરફથી શાંત થઈ ગયા.
પ્રક્ષીણસાયકાઃ શૂરા નિહતાશ્વાઃ શ્રમાતુરાઃ । વિલયં સમનુપ્રાપ્તાસ્તક્ષમાણાઃ પરસ્પરમ્
શૂરવીરો, જેમના બાણ ખૂટી ગયા, ઘોડા મરી ગયા, થાકથી કંટાળી ગયા, એકબીજાની સહનશીલતા રાખી, યુદ્ધમાંથી પાછા વળ્યા.
તતઃ ક્ષીણે હયાનિકે કિંચિચ્છેષે ચ ભારત । સૌબલસ્યાનુજાઃ શૂરા નિર્ગતા રણમૂર્ધનિ
પછી, જ્યારે ઘોડાસેના લગભગ નાશ પામી અને થોડા જ બાકી રહ્યા, ભારત, સૌબલના બહાદુર નાના ભાઈઓ યુદ્ધના મથાળે આવ્યા.
વાયુવેગસમસ્પર્શાઞ્જવે વાયુસમાંશ્ચ તે। આરુહ્ય બલસંપન્નાન્વયઃસ્થાંસ્તુરગોત્તમાન્
પવન જેવી ઝડપ અને સ્પર્શ ધરાવતા, મજબૂત અને સ્થિર ઉત્તમ ઘોડાઓ પર ચડી, તેઓ દૃઢ ઊભા રહ્યા.
ગજો ગવાક્ષો વૃષકશ્ચર્મવાનાર્જયઃ શુકઃ। ષડેતે બલસંપન્ના નિર્યયુર્મહતો બલાત્
ગજ, ગવાક્ષ, વૃષક, ચર્મવાન, અર્જય અને શુક—આ છ, મહાન શક્તિ ધરાવતા, વિશાળ સેનામાંથી બહાર નીકળ્યા.
વાર્યમાણાઃ શકુનિના સ્વૈશ્ચ યોધૈર્મહાબલૈઃ । સન્નદ્ધા યુદ્ધકુશલા રૌદ્રરૂપા મહાબલાઃ
શકુની અને પોતાના શક્તિશાળી યોદ્ધાઓ દ્વારા રોકાયા છતાં, તેઓ સંપૂર્ણ કવચમાં, યુદ્ધમાં નિપુણ, ભયાનક રૂપ અને મહાન બલવાળા હતા.
તદનીકં મહાબહો ભિત્ત્વા પરમદુર્જયમ્ । બલેન મહતા યુક્તાઃ સ્વર્ગાય વિજયૈષિણઃ
એ અત્યંત જીતવું મુશ્કેલ એ સેનાને, મહાબાહુ, મહાન બલ સાથે તોડી, વિજય અને સ્વર્ગ માટે આગળ વધ્યા.
વિવિશુસ્તે તદા હૃષ્ટા ગાન્ધારા યુદ્ધદુર્મદાઃ । તાન્પ્રવિષ્ટાંસ્તદા દૃષ્ટ્વા ઇરાવાનપિ વીર્યવાન્
પછી ગાંધારીઓ, યુદ્ધમાં મસ્ત, આનંદથી અંદર પ્રવેશ્યા; તેમને પ્રવેશતા જોઈ, ઈરાવાન, પરાક્રમથી ભરેલો—
અબ્રવીત્સમરે યોધાન્સ્વાન્વિચિત્રહયસ્થિતાન્ । યથૈતે ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય યોધાઃ સાનુગવાહનાઃ
યુદ્ધમાં, પોતાના વિશિષ્ટ ઘોડાઓ પર બેઠેલા યોદ્ધાઓને ઈરાવાને કહ્યું: 'જેમ ધૃતરાષ્ટ્રના યોદ્ધાઓ, તેમના અનુયાયીઓ અને વાહનો સાથે—'
હન્યન્તે સમરે સર્વે તથા નીતિર્વિધીયતામ્ । બાઢમિત્યેવમુક્ત્વા તે સર્વે યોધા ઇરાવતઃ
યુદ્ધમાં બધાને મારવામાં આવે અને યોગ્ય રીતથી યોજના બનાવવામાં આવે. આવું કહેતાં, ઈરાવન સહિત બધા યોદ્ધાઓએ 'જેમ થાય તેમ' કહી સંમતિ આપી.
જઘ્નુસ્તેષાં બલાનીકં દુર્જયં સમરે પરૈઃ । તદનીકમનીકેન સમરે વીક્ષ્ય પાતિતમ્
એ યોદ્ધાઓએ દુશ્મનનો અપરાજય દળ યુદ્ધમાં તોડી નાખ્યો; અને અનીકેનાએ એ દળને યુદ્ધમાં પતન પામેલું જોઈને,
અમૃષ્યમાણાસ્તે સર્વે સુબલસ્યાત્મજા રણે । ઇરાવન્તમભિદ્રુત્ય સર્વતઃ પર્યવારયન્
યુદ્ધમાં આ સહન ન કરી શકતા, સુબલના બધા પુત્રો ઈરાવન પર ચારેય બાજુથી તૂટી પડ્યા અને તેને ઘેરી લીધા.
તાડયન્તઃ શિતૈઃ પ્રાસૈશ્ચોદયન્તઃ પરસ્પરમ્। તે શૂરાઃ પર્યધાવન્ત કુર્વન્તો મહદાકુલમ્
તીક્ષ્ણ ભાલોથી મારતા અને એકબીજાને ઉકેલતા, એ શૂરવીરો દોડતા હતા અને મોટું ગડબડ મચાવતાં હતા.
ઇરાવાનથ નિર્ભિન્નઃ પ્રાસૈસ્તીક્ષ્ણૈર્મહાત્મભિઃ । સ્રવતા રુધિરેણાક્તસ્તોત્રૈર્વિદ્ધ ઇવ દ્વિપઃ
પછી ઈરાવન, મહાન યોદ્ધાઓના તીક્ષ્ણ ભાલોથી ઘાયલ થઈ, વહેતા લોહીમાં લપસાઈ ગયો, જેમ કે અંકુશથી ઘાયલ થયેલો હાથી.
ઉરસ્યપિ ચ પૃષ્ઠે ચ પાર્શ્વયોશ્ચ ભૃશાહતઃ । એકો બહુભિરત્યર્થં ધૈર્યાદ્રાજન્ન વિવ્યથે
છાતી, પીઠ અને બાજુઓમાં ભારે ઘાયલ થઈને પણ, એકલા હોવા છતાં અનેકથી ઘેરાયા, રાજા, તે પોતાના ધૈર્યથી કદી ડગમગાયો નહીં.