સ તેષાં રથિનાં વીરો ભીષ્મઃ શાન્તનવો યુધિ । ચિચ્છેદ સહસા રાજન્બાહૂનથ શિરાંસિ ચ
યુદ્ધમાં શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે, હે રાજન, રથીઓના હાથ અને મસ્તક અચાનક કાપી નાખ્યા.
વિરથાન્રથિનશ્ચક્રે પિતા દેવવ્રતસ્તવ। પતિતાન્યુત્તમાઙ્ગાનિ હયેભ્યો હયસાદિનામ્
તમારા પિતા દેવવ્રતએ રથીઓને રથવિહોણા કર્યા; ઘોડાસવારોના પડેલા મસ્તક ઘોડા પરથી નીચે પડ્યા.
નિર્મનુષ્યાંશ્ચ માતઙ્ગાઞ્શયાનાન્પર્વતોપમાન્ । અપશ્યામ મહારાજ ભીષ્માસ્ત્રેણ પ્રમાથિતાન્
હે મહારાજા, અમે પર્વત જેવા મોટા, નિર્માનવ હાથીઓને ભીષ્મના શસ્ત્રોથી મારાયેલા, જમીન પર પડેલા જોયા.
ન તત્રાસીત્પુમાન્કશ્ચિત્પાણ્ડવાનાં વિશાંપતે। અન્યત્ર રથિનાં શ્રેષ્ઠદ્ભીમસેનાન્મહાબલાત્
પાંડવોમાં કોઈ પુરુષ નહોતો, હે વિશાંપતિ, સિવાય રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ અને મહાબલી ભીમસેનના.
સ હિ ભીષ્મં સમાસાદ્ય છાદયામાસ સાયકૈઃ । તતો નિષ્ટાનકો ઘોરો ભીષ્મભીમસમાગમે
ભીમસેને ભીષ્મને મળીને બાણોથી ઢાંકી દીધો; પછી ભીષ્મ અને ભીમના સંઘર્ષ સમયે ભયાનક નાગારા વાગ્યા.
બભૂવ સર્વસૈન્યાનાં ઘોરરૂપો ભયાનકઃ । તથૈવ પાણ્ડવા હૃષ્ટાઃ સિંહનાદમથાનદન્
બધા સૈન્યમાં ભયાનક અને ડરાવનારી સ્થિતિ સર્જાઈ; પાંડવો પણ આનંદિત થઈ સિંહની જેમ ગર્જના કરવા લાગ્યા.
તતો દુર્યોધનો રાજા સોદર્યૈઃ પરિવારિતઃ। ભીષ્મં જુગોપ સમરે વર્તમાને જનક્ષયે
પછી રાજા દુર્યોધન પોતાના ભાઈઓની વચ્ચે ભીષ્મની રક્ષણ માટે ઉભો રહ્યો, જ્યારે યુદ્ધમાં લોકોના જીવ જાય રહ્યા હતા.
ભીમસ્તુ સારથિં હત્વા ભીષ્મસ્ય રથિનાં વરઃ। પ્રદ્રુતાશ્વે રથે તસ્મિન્દ્રવમાણે સમન્તતઃ
ભીમે, જે રથયોદ્ધાઓમાં શ્રેષ્ઠ હતો, ભીષ્મના રથચાલકને મારી નાખ્યો અને રથના ઘોડા દરેક દિશામાં દોડી રહ્યા હતા, ત્યારે ભીમે એ રથ ચલાવ્યો.
સુનાભસ્ય શરેણાશુ શિરશ્ચિચ્છેદ ભારત । ક્ષુરપ્રેણ સુતીક્ષ્ણેન સ હતો ન્યપતદ્ભુવિ
હે ભારત, ભીમે તીખા અને ચપલ બાણથી સુનાભાનું માથું કાપી નાખ્યું, અને એ જમીન પર મરી પડ્યો.
હતે તસ્મિન્મહારાજ તવ પુત્રે મહારથે । નામૃષ્યન્ત રણે શૂરાઃ સોદરાઃ સપ્ત સંયુગે
મહારાજ, તમારા પુત્ર મહારથને માર્યા પછી, યુદ્ધમાં તેના સાત બહાદુર ભાઈઓ એ દુઃખ સહન કરી શક્યા નહીં.
આદિત્યકેતુર્બહ્વાશી કુણ્ડધારો મહોદરઃ । અપરાજિતઃ પણ્ડિતકો વિશાલાક્ષઃ સુદુર્જયઃ
આદિત્યકેતુ, બહુઆશી, કુણ્ડધાર, મહોદર, અપરાજિત, પંડિતક અને વિશાલાક્ષ — બધા શક્તિશાળી અને અપરાજેય યોદ્ધાઓ હતા.
પાણ્ડવં ચિત્રસન્નાહા વિચિત્રકવચધ્વજાઃ । અભ્યદ્રવન્ત સંગ્રામે યોદ્ધુકામારિમર્દનાઃ
તેઓ સુંદર કવચ અને ધ્વજ સાથે, દુશ્મનને હરાવવા માટે ઉત્સુક થઈ, યુદ્ધમાં પાંડવ સામે ચઢી આવ્યા.
મહોદરસ્તુ સમરે ભીમં વિવ્યાધ પત્રિભિઃ । નવભિર્વદ્રસંકાશૈર્નમુચિં વૃત્રહા યથા
મહોદરે યુદ્ધમાં ભીમને નવ વીજળી જેવા તેજસ્વી બાણોથી ઘાયલ કર્યો, જેમ ઇન્દ્રે કદી નમુચીને માર્યો હતો.
આદિત્યકેતુઃ સપ્તત્યા બહ્વાશી ચાપિ પઞ્ચભિઃ । નવત્યા કુણ્ડધારશ્ચ વિશાલાક્ષશ્ચ પઞ્ચભિઃ
આદિત્યકેતુએ સત્તર બાણ, બહુઆશીએ પાંચ, કુણ્ડધારે નવ્વે અને વિશાલાક્ષે વધુ પાંચ બાણ ભીમ પર છોડ્યા.
અપરાજિતો મહારાજ પરાજિષ્ણુર્મહારથમ્ । શરૈર્બહુભિરાનર્ચ્છદ્ભીમસેનં મહાબલમ્
મહારાજ, અપરાજિતે મહાબળવાન ભીમસેન પર અનેક બાણોની વરસાત કરી, જે દુશ્મનોનો વિનાશક હતો.
રણે પણ્ડિતકશ્ચૈનં ત્રિભિર્બાણૈઃ સમાર્પયત્। સ તં ન મમૃષે ભીમઃ શત્રુભિર્વધમાહવે
પંડિતકએ પણ યુદ્ધમાં ભીમને ત્રણ બાણ માર્યા; પણ ભીમ દુશ્મનોના ઘાવ સહન કરી શક્યો નહીં.
ધનુઃ પ્રપીડ્ય વામેન કરેણામિત્રકર્સનઃ । શિરશ્ચિચ્છેદ સમરે શરેણાનતપર્વણા
અમિત શક્તિ ધરાવતો ભીમે, ડાબા હાથથી ધનુષ પકડી, યુદ્ધમાં તીખા અને સુંદર બાણથી દુશ્મનનું માથું કાપી નાખ્યું.
અપરાજિતસ્ય સુનસં તવ પુત્રસ્ય સંયુગે । પરાજિતસ્ય ભીમેન કૃત્તં ગામપતચ્છિરઃ
યુદ્ધમાં, જ્યારે તમારા પુત્ર સુનાસા હારતો હતો, ત્યારે ભીમે તેનું માથું કાપી નાખ્યું.
અથાપરેણ ભલ્લેન કુણ્ડધારં મહારથમ્ । પ્રાહિણોન્મૃત્યુલોકાય સર્વલોકસ્ય પશ્યતઃ
પછી, બીજાં પહોળા બાણથી, ભીમે મહારથ કુણ્ડધારને બધાના નજર સામે મૃત્યુલોકમાં મોકલી દીધો.
તતઃ પુનરમેયાત્મા પ્રસંધાય શિલીમુખમ્ । પ્રેષયામાસ સમરે પણ્ડિતં પ્રતિ ભારત
પછી, અપરમાપ આત્માવાળા ભીમે ફરી એક બાણ ચડાવી, યુદ્ધમાં પંડિતક તરફ છોડ્યો, હે ભારત.
સ શરઃ પણ્ડિતં હત્વા વિવેશ ધરણીતલમ્ । યથા નરં નિહત્યાશુ ભુજગઃ કાલચોદિતઃ
એ બાણ પંડિતકને મારીને જમીનમાં ઘૂસી ગયો, જેમ કાળના પ્રેરિત સાપ માણસને ઝડપથી ડંખે છે.
વિશાલાક્ષશિરશ્છિત્ત્વા પાતયામાસ ભૂતલે। ત્રિભિઃ શરૈરદીનાત્મા સ્મરન્ક્લેશં પુરાતનમ્
અડીખમ ભીમે, જૂના દુઃખ યાદ કરી, ત્રણ બાણથી વિશાલાક્ષનું માથું કાપી જમીન પર પાડી દીધું.
મહોદરં મહેષ્વાસં નારાચેન સ્તનાન્તરે । વિવ્યાધ સમરે રાજન્સ હતો ન્યપતદ્ભુવિ
યુદ્ધમાં, ભીમે મહોદર મહાબળવાન ધનુર્ધારીને પહોળા બાણથી છાતીમાં ઘાયલ કર્યો અને એ જમીન પર મરી પડ્યો, હે રાજા.
આદિત્યકેતોઃ કેતું ચ ચ્છિત્ત્વા બાણેન સંયુગે । ભલ્લેન ભૃશતીક્ષ્ણેન શિરશ્ચિચ્છેદ ભારત
યુદ્ધમાં, ભીમે આદિત્યકેતુનો ધ્વજ બાણથી કાપી નાખ્યો અને ખૂબ તીખા પહોળા બાણથી તેનું માથું પણ કાપી નાખ્યું, હે ભારત.
બહ્વાશિનં તત ભીમઃ શરેણાનતર્વણા । પ્રેષયામાસ સંક્રુદ્ધો યમસ્ય સદનં પ્રતિ
પછી ભીમે ગુસ્સામાં, વધુ ખાવાવાળાને તીક્ષ্ণ બાણથી ઘાયલ કરી, તેને યમના ઘર તરફ મોકલી દીધો.
પ્રદુદ્રુવુસ્તતસ્તેઽન્યે પુત્રાસ્તવ વિશાંપતે । મન્યમાના હિ તત્સત્યં સભાયાં તસ્ય ભાષિતમ્
એ સમયે, બાકીના તમારા પુત્રો, હે લોકોના રાજા, એ સભામાં કહેલું સાચું થતું જણાઈ, એમ માનીને ભાગી ગયા.
તતો દુર્યોધનો રાજા ભ્રાતૃવ્યસનકર્શિતઃ। અબ્રવીત્તાવકાન્યોધાન્ભીમોઽયં વધ્યતામિતિ
પછી, રાજા દુર્યોધન, ભાઈઓના દુઃખથી પીડાઈ, તમારા યોદ્ધાઓને કહ્યું, 'આ ભીમને મારી નાખો.'
એવમેતે મહેષ્વાસાઃ પુત્રાસ્ત્વ વિશાંપતે । ભ્રાતૄન્સંદૃશ્ય નિહતાન્પ્રસ્મરંસ્તે હિ તદ્વચઃ
એ રીતે, હે લોકોના રાજા, તમારા પુત્રો, જે મહાન ધનુષધારી હતા, ભાઈઓને મરેલા જોઈ, એ જ વચન યાદ કર્યા.
યદુક્તવાન્મહાપ્રાજ્ઞઃ ક્ષત્તા હિતમનામયમ્ । તદિદં સમનુપ્રાપ્તં વચનં દિવ્યદર્શિનઃ
વિદુરે, જે તમારી ભલાઈ માટે ચિંતિત હતા, પહેલાં જે વચન કહ્યું હતું, એ દિવ્યદ્રષ્ટિ ધરાવનારનું વચન હવે સાચું થયું છે.
લોભમોહસમાવિષ્ટઃ પુત્રપ્રીત્યા જનાધિપ। ન બુધ્યસે પુરા યત્તત્તથ્યમુક્તં વચો મહત્
લોભ અને મોહમાં ફસાઈ, પુત્રપ્રેમમાં, હે રાજા, તમે પહેલાં કહેવામાં આવેલું મોટું અને સાચું વચન સમજ્યા નહોતા.