પ્રાસૈરભિહતાઃ કેચિદ્ગજયોધાઃ સમન્તતઃ । પતમાનાઃ સ્મ દૃશ્યન્તે ગિરિશૃઙ્ગાન્નગા ઇવ
કેટલાક હાથીયોદ્ધાઓને ચારે બાજુથી ભાલા વાગ્યા, અને તેઓ પર્વતની ટોચ પરથી વૃક્ષો જેમ નીચે પડતા દેખાયા.
પાદાતાશ્ચાપ્યદૃશ્યન્ત નિઘ્નન્તોઽથ પરસ્પરમ્ । ચિત્રરૂપધરાઃ શૂરા નખરપ્રાસયોધિનઃ
પદાતીઓ પણ એકબીજાને મારી રહ્યા હતા, વિવિધ રૂપ ધારણ કરેલા શૂરવીર, નખ અને ભાલાથી યુદ્ધ કરતા.
અન્યોન્યં તે સમાસાદ્ય કુરુપાણ્ડવસૈનિકાઃ । અસ્ત્રૈર્નાનાવિધૈર્ઘોરૈ રણે નિન્યુર્યમક્ષયમ્
કુરુ અને પાંડવ સૈનિકો એકબીજાને મળીને, ભયાનક અને વિવિધ શસ્ત્રોથી યુદ્ધમાં ઘણા લોકોને યમલોકમાં મોકલી દીધા.
તતઃ શાન્તનવો ભીષ્મો રથઘોષેણ નાદયન્ । અભ્યાગમદ્રણે પાર્થાન્ધનુઃશબ્દેન મોહયન્
પછી શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે રથના ઘોષથી ગુંજાવટ કરી, યુદ્ધમાં આગળ વધીને ધનુષના અવાજથી પાંડવોને ભુલાવી દીધા.
પાણ્ડવાનાં રથાશ્ચાપિ નદન્તો ભૈરવં સ્વનમ્ । અભ્યદ્રવન્ત સંયત્તા ધૃષ્ટદ્યુમ્નપુરોગમાઃ
પાંડવોના રથો પણ ભયાનક અવાજ સાથે ગર્જના કરતા, ધૃષ્ટદ્યુમ્નના નેતૃત્વમાં આગળ વધ્યા.
તતઃ પ્રવવૃતે યુદ્ધં તવ તેષાં ચ ભારત। નરાશ્વરથનાગાનાં વ્યતિષક્તં પરસ્પરમ્
પછી, હે ભરત, તારા પક્ષ અને તેમના વચ્ચે યુદ્ધ શરૂ થયું, જેમાં માણસો, ઘોડા, રથ અને હાથીઓ એકબીજામાં ગૂંચવાયા.
ભીષ્મં તુ સમરે ક્રુદ્ધં પ્રતપન્તં સમન્તતઃ। ન શેકુઃ પાણ્ડવા દ્રષ્ટું તપન્તમિવ ભાસ્કરમ્
યુદ્ધમાં ક્રોધિત અને四દિશામાં તેજસ્વી ભીષ્મને પાંડવો જોઈ શક્યા નહીં, જાણે સૂર્યની જેમ દહન કરતો.
તતઃ સર્વાણિ સૈન્યાનિ ધર્મપુત્રસ્ય શાસનાત્। અભ્યદ્રવન્ત ગાઙ્ગેયં મર્દયન્તં શિતૈઃ શરૈઃ
પછી, ધર્મપુત્રના આજ્ઞાથી તમામ સૈન્યોએ ગાંગેય ભીષ્મ પર ધાવા બોલ્યા, જે તીક્ષ્ણ બાણોથી તેમને દબાવી રહ્યો હતો.
સ તુ ભીષ્મો રણશ્લાઘી તોમકાન્સહસૃજ્જયાન્ । પાઞ્ચાલાંશ્ચ મહેષ્વાસાન્પાતયામાસ સાયકૈઃ
યુદ્ધમાં ગર્વિત ભીષ્મે તોમક અને જયાન બાણ છોડ્યા, અને મહાન ધનુર્ધર પાંછાલોને પોતાના બાણોથી ધરાશાય કરી દીધા.
તે વધ્યમાના ભીષ્મેણ પાઞ્ચાલાઃ પાણ્ડવૈઃ સહ। ભીષ્મમેવાભ્યયુસ્તૂર્ણં ત્યક્ત્વા મૃત્યુકૃતં ભયમ્
ભીષ્મ દ્વારા પાંડવો સાથે પાંછાલો મારાતા, મૃત્યુનો ભય છોડીને તેઓ ઝડપથી ભીષ્મની સામે આવ્યા.
સ તેષાં રથિનાં વીરો ભીષ્મઃ શાન્તનવો યુધિ । ચિચ્છેદ સહસા રાજન્બાહૂનથ શિરાંસિ ચ
યુદ્ધમાં શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે, હે રાજન, રથીઓના હાથ અને મસ્તક અચાનક કાપી નાખ્યા.
વિરથાન્રથિનશ્ચક્રે પિતા દેવવ્રતસ્તવ। પતિતાન્યુત્તમાઙ્ગાનિ હયેભ્યો હયસાદિનામ્
તમારા પિતા દેવવ્રતએ રથીઓને રથવિહોણા કર્યા; ઘોડાસવારોના પડેલા મસ્તક ઘોડા પરથી નીચે પડ્યા.
નિર્મનુષ્યાંશ્ચ માતઙ્ગાઞ્શયાનાન્પર્વતોપમાન્ । અપશ્યામ મહારાજ ભીષ્માસ્ત્રેણ પ્રમાથિતાન્
હે મહારાજા, અમે પર્વત જેવા મોટા, નિર્માનવ હાથીઓને ભીષ્મના શસ્ત્રોથી મારાયેલા, જમીન પર પડેલા જોયા.
ન તત્રાસીત્પુમાન્કશ્ચિત્પાણ્ડવાનાં વિશાંપતે। અન્યત્ર રથિનાં શ્રેષ્ઠદ્ભીમસેનાન્મહાબલાત્
પાંડવોમાં કોઈ પુરુષ નહોતો, હે વિશાંપતિ, સિવાય રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ અને મહાબલી ભીમસેનના.
સ હિ ભીષ્મં સમાસાદ્ય છાદયામાસ સાયકૈઃ । તતો નિષ્ટાનકો ઘોરો ભીષ્મભીમસમાગમે
ભીમસેને ભીષ્મને મળીને બાણોથી ઢાંકી દીધો; પછી ભીષ્મ અને ભીમના સંઘર્ષ સમયે ભયાનક નાગારા વાગ્યા.
બભૂવ સર્વસૈન્યાનાં ઘોરરૂપો ભયાનકઃ । તથૈવ પાણ્ડવા હૃષ્ટાઃ સિંહનાદમથાનદન્
બધા સૈન્યમાં ભયાનક અને ડરાવનારી સ્થિતિ સર્જાઈ; પાંડવો પણ આનંદિત થઈ સિંહની જેમ ગર્જના કરવા લાગ્યા.
તતો દુર્યોધનો રાજા સોદર્યૈઃ પરિવારિતઃ। ભીષ્મં જુગોપ સમરે વર્તમાને જનક્ષયે
પછી રાજા દુર્યોધન પોતાના ભાઈઓની વચ્ચે ભીષ્મની રક્ષણ માટે ઉભો રહ્યો, જ્યારે યુદ્ધમાં લોકોના જીવ જાય રહ્યા હતા.
ભીમસ્તુ સારથિં હત્વા ભીષ્મસ્ય રથિનાં વરઃ। પ્રદ્રુતાશ્વે રથે તસ્મિન્દ્રવમાણે સમન્તતઃ
ભીમે, જે રથયોદ્ધાઓમાં શ્રેષ્ઠ હતો, ભીષ્મના રથચાલકને મારી નાખ્યો અને રથના ઘોડા દરેક દિશામાં દોડી રહ્યા હતા, ત્યારે ભીમે એ રથ ચલાવ્યો.
સુનાભસ્ય શરેણાશુ શિરશ્ચિચ્છેદ ભારત । ક્ષુરપ્રેણ સુતીક્ષ્ણેન સ હતો ન્યપતદ્ભુવિ
હે ભારત, ભીમે તીખા અને ચપલ બાણથી સુનાભાનું માથું કાપી નાખ્યું, અને એ જમીન પર મરી પડ્યો.
હતે તસ્મિન્મહારાજ તવ પુત્રે મહારથે । નામૃષ્યન્ત રણે શૂરાઃ સોદરાઃ સપ્ત સંયુગે
મહારાજ, તમારા પુત્ર મહારથને માર્યા પછી, યુદ્ધમાં તેના સાત બહાદુર ભાઈઓ એ દુઃખ સહન કરી શક્યા નહીં.
આદિત્યકેતુર્બહ્વાશી કુણ્ડધારો મહોદરઃ । અપરાજિતઃ પણ્ડિતકો વિશાલાક્ષઃ સુદુર્જયઃ
આદિત્યકેતુ, બહુઆશી, કુણ્ડધાર, મહોદર, અપરાજિત, પંડિતક અને વિશાલાક્ષ — બધા શક્તિશાળી અને અપરાજેય યોદ્ધાઓ હતા.
પાણ્ડવં ચિત્રસન્નાહા વિચિત્રકવચધ્વજાઃ । અભ્યદ્રવન્ત સંગ્રામે યોદ્ધુકામારિમર્દનાઃ
તેઓ સુંદર કવચ અને ધ્વજ સાથે, દુશ્મનને હરાવવા માટે ઉત્સુક થઈ, યુદ્ધમાં પાંડવ સામે ચઢી આવ્યા.
મહોદરસ્તુ સમરે ભીમં વિવ્યાધ પત્રિભિઃ । નવભિર્વદ્રસંકાશૈર્નમુચિં વૃત્રહા યથા
મહોદરે યુદ્ધમાં ભીમને નવ વીજળી જેવા તેજસ્વી બાણોથી ઘાયલ કર્યો, જેમ ઇન્દ્રે કદી નમુચીને માર્યો હતો.
આદિત્યકેતુઃ સપ્તત્યા બહ્વાશી ચાપિ પઞ્ચભિઃ । નવત્યા કુણ્ડધારશ્ચ વિશાલાક્ષશ્ચ પઞ્ચભિઃ
આદિત્યકેતુએ સત્તર બાણ, બહુઆશીએ પાંચ, કુણ્ડધારે નવ્વે અને વિશાલાક્ષે વધુ પાંચ બાણ ભીમ પર છોડ્યા.
અપરાજિતો મહારાજ પરાજિષ્ણુર્મહારથમ્ । શરૈર્બહુભિરાનર્ચ્છદ્ભીમસેનં મહાબલમ્
મહારાજ, અપરાજિતે મહાબળવાન ભીમસેન પર અનેક બાણોની વરસાત કરી, જે દુશ્મનોનો વિનાશક હતો.
રણે પણ્ડિતકશ્ચૈનં ત્રિભિર્બાણૈઃ સમાર્પયત્। સ તં ન મમૃષે ભીમઃ શત્રુભિર્વધમાહવે
પંડિતકએ પણ યુદ્ધમાં ભીમને ત્રણ બાણ માર્યા; પણ ભીમ દુશ્મનોના ઘાવ સહન કરી શક્યો નહીં.
ધનુઃ પ્રપીડ્ય વામેન કરેણામિત્રકર્સનઃ । શિરશ્ચિચ્છેદ સમરે શરેણાનતપર્વણા
અમિત શક્તિ ધરાવતો ભીમે, ડાબા હાથથી ધનુષ પકડી, યુદ્ધમાં તીખા અને સુંદર બાણથી દુશ્મનનું માથું કાપી નાખ્યું.
અપરાજિતસ્ય સુનસં તવ પુત્રસ્ય સંયુગે । પરાજિતસ્ય ભીમેન કૃત્તં ગામપતચ્છિરઃ
યુદ્ધમાં, જ્યારે તમારા પુત્ર સુનાસા હારતો હતો, ત્યારે ભીમે તેનું માથું કાપી નાખ્યું.
અથાપરેણ ભલ્લેન કુણ્ડધારં મહારથમ્ । પ્રાહિણોન્મૃત્યુલોકાય સર્વલોકસ્ય પશ્યતઃ
પછી, બીજાં પહોળા બાણથી, ભીમે મહારથ કુણ્ડધારને બધાના નજર સામે મૃત્યુલોકમાં મોકલી દીધો.
તતઃ પુનરમેયાત્મા પ્રસંધાય શિલીમુખમ્ । પ્રેષયામાસ સમરે પણ્ડિતં પ્રતિ ભારત
પછી, અપરમાપ આત્માવાળા ભીમે ફરી એક બાણ ચડાવી, યુદ્ધમાં પંડિતક તરફ છોડ્યો, હે ભારત.