અભ્યઘ્નન્ભારતાંશ્ચૈવ સપત્નાનાં બલાનિ ચ। ચાલયન્વસુધાં ચેમાં બલેન ચતુરઙ્ગિણા
તેઓએ ભરતો અને તેમના દુશ્મનોની સેના પર આક્રમણ કર્યું, અને પોતાની ચતુરંગી સેના વડે આખી ધરતી ધ્રુજી ઉઠી.
અભ્યયાત્તં ચ પાઞ્ચલ્યો વિજિત્ય તરસા મહીમ્। અક્ષૌહિણીભિર્દશભિઃ સ એનં સમરેઽજયત્
પાંચાલ દેશની રાજકુમારીએ બળપૂર્વક ધરતી જીત્યા પછી, દસ અક્ષૌહિણી સેના સાથે તેના સામે ચઢાઈ કરી અને યુદ્ધમાં તેને હરાવી દીધો.
તતઃ સદારઃ સામાત્યઃ સપુત્રઃ સસુહૃજ્જનઃ। રાજા સંવરણસ્તસ્માત્પલાયત મહાભયાત્
પછી રાજા સંવરણે પોતાની પત્ની, મંત્રીઓ, પુત્રો અને મિત્રો સાથે ભારે ભયથી ત્યાંથી ભાગી ગયા.
તે પ્રતીચીં પરાભૂતાઃ પ્રપન્ના ભારતા દિશમ્'। સિન્ધોર્નદસ્ય મહતો નિકુઞ્જે ન્યવસંસ્તદા। નદીવિપયપર્યન્તે પર્વતસ્ય સમીપતઃ
હારી ગયા પછી ભરતો પશ્ચિમ દિશામાં ગયા અને સિંધુ નદીના કિનારે, પહાડની નજીક આવેલા ઘન જંગલમાં રહેવા લાગ્યા.
તત્રાવસન્બહૂન્કાલાન્ભારતા દુર્ગમાશ્રિતાઃ। તેષાં નિવસતાં તત્ર સહસ્રં પરિવત્સરાન્
ભરતો એ મુશ્કેલ સ્થળે આશરો લઈ ઘણા વર્ષો સુધી ત્યાં રહ્યા અને હજારો વર્ષો સુધી ત્યાં વસ્યા.
અથાભ્યગચ્છદ્ભરતાન્વસિષ્ઠો ભગવાનૃષિઃ। તમાગતં પ્રયત્નેન પ્રત્યુદ્ગમ્યાભિવાદ્ય ચ
પછી ભગવંત ઋષિ વસિષ્ઠ ભરતો પાસે આવ્યા; તેઓએ શ્રદ્ધાપૂર્વક તેમને મળવા જઈ અભિવાદન કર્યું.
અર્ઘ્યમભ્યાહરંસ્તસ્મૈ તે સર્વે ભારતાસ્તદા। નિવેદ્ય સર્વમૃષયે સત્કારેણ સુવર્ચસે
ત્યારે બધા ભરતોએ તેમને પાદ્ય આપ્યું અને આદરપૂર્વક તેજસ્વી ઋષિને બધું વિગતે જણાવ્યું.
તમાસને ચોપવિષ્ટં રાજા વવ્રે સ્વયં તદા। પુરોહિતો ભવાન્નોઽસ્તુ રાજ્યાય પ્રયતેમહિ
જ્યારે તેઓ આસન પર બેસ્યા, ત્યારે રાજાએ પોતે વિનંતી કરી: 'આપ અમારા પુરોહિત બનો જેથી અમે રાજ્ય મેળવવા પ્રયત્ન કરી શકીએ.'
ઓમિત્યેવં વસિષ્ઠોઽપિ ભારતાન્પ્રત્યપદ્યત। અથાભ્યષિઞ્ચત્સામ્રાજ્યે સર્વક્ષત્રસ્ય પૌરવમ્
વસિષ્ઠજીએ 'ઓમ' કહી ભરતોને સ્વીકારી લીધા; પછી તેમણે પૌરવને બધા ક્ષત્રિયોના રાજા તરીકે અભિષેક કર્યો.
વિષાણભૂતં સર્વસ્યાં પૃથિવ્યામિતિ નઃ શ્રુતમ્। ભરતાધ્યુષિતં પૂર્વં સોઽધ્યતિષ્ઠત્પુરોતોતમમ્
અમે સાંભળ્યું છે કે, જે શહેર પૃથ્વી પર શૃંગ જેવું હતું અને અગાઉ ભરતે વસેલું હતું, ત્યાંથી તેણે રાજ્ય કર્યું.
પુનર્બલિભૃતશ્ચૈવ ચક્રે સર્વમહીક્ષિતઃ। તતઃ સ પૃથિવીં પ્રાપ્ય પુનરીજે મહાબલઃ
પછી તેણે ફરીથી બધા રાજાઓને વશમાં કર્યા અને પૃથ્વી પર પોતાનું રાજ્ય સ્થાપિત કરી મહાન યજ્ઞો કર્યા.
આજમીઢો મહાયજ્ઞૈર્બહુભિર્ભૂરિદક્ષિણૈઃ। તતઃ સંવરણાત્સૌરી તપતી સુષુવે કુરુમ્
અજમીઢએ અનેક મહાયજ્ઞો કર્યા અને સંવરણથી, સૂર્યની પુત્રી તપતીએ કુરુને જન્મ આપ્યો.
રાજત્વે તં પ્રજાઃ સર્વા ધર્મજ્ઞ ઇતિ વવ્રિરે। `મહિમ્ના તસ્ય કુરવો લેભિરે પ્રત્યયં ભૃશમ્।' તસ્ય નામ્નાઽભિવિખ્યાતં પૃથિવ્યાં કુરુજાઙ્ગલં
બધી પ્રજાએ ધર્મજ્ઞ જાણીને તેને રાજા તરીકે પસંદ કર્યો; તેની મહિમાથી કુરુઓને વિશેષ વિશ્વાસ મળ્યો અને કુરુજાંગલ નામથી તે પ્રદેશ પ્રસિદ્ધ થયો.
કુરુક્ષેત્રં સ તપસા પુણ્યં ચક્રે મહાતપાઃ। અશ્વવન્તમભિષ્યન્તં તથા ચૈત્રરથં મુનિમ્
મહાન તપસ્વીએ પોતાના તપથી કુરુક્ષેત્રને પવિત્ર બનાવ્યું; એ જ રીતે અશ્વવંત અને ચૈત્રરથ મુનિને પણ પવિત્ર કર્યા.
જનમેજયં ચ વિખ્યાતં પુત્રાંશ્ચાસ્યાનુશુશ્રુમ। પઞ્ચૈતાન્વાહિની પુત્રાન્વ્યજાયત મનસ્વિની
અમે સાંભળ્યું છે કે, તેના પ્રસિદ્ધ પુત્ર જનમેજય અને અન્ય પુત્રો હતા; તેની ધર્મપત્નીએ પાંચ પુત્રોને જન્મ આપ્યો.
અવિક્ષિતઃ પરિક્ષિત્તુ શબલાશ્વસ્તુ વીર્યવાન્। આદિરાજો વિરાજશ્ચ શાલ્મલિશ્ચ મહાબલઃ
અવિક્ષિત, પરિક્ષિત, પરાક્રમી શબલાશ્વ, આદિરાજ, વિરાજ અને મહાબલી શાલ્મલિ.
ઉચ્ચૈઃશ્રવા ભઙ્ગકારો જિતારિશ્ચાષ્ટમઃ સ્મૃતઃ। એતેષામન્વવાયે તુ ખ્યાતાસ્તે કર્મજૈર્ગુણૈઃ। જનમેજયાદયઃ સપ્ત તથૈવાન્યે મહારથાઃ
ઉચ્ચૈઃશ્રવા, ભંગકાર અને જીતારી આઠમા ગણાય છે; તેમના વંશમાં જનમેજયાદિ સાત અને અન્ય મહારથીઓ પોતાના કાર્યો માટે પ્રસિદ્ધ થયા.
પરીક્ષિતોઽભવન્પુત્રાઃ સર્વે ધર્માર્થકોવિદાઃ। કક્ષસેનોગ્રસેનૌ તુ ચિત્રસેનશ્ચ વીર્યવાન્
પરિક્ષિતના બધા પુત્રો ધર્મ અને અર્થમાં નિપુણ હતા; કક્ષસેન, ઉગ્રસેન અને પરાક્રમી ચિત્રસેન.
ઇન્દ્રસેનઃ સુષેણશ્ચ ભીમસેનશ્ચ નામતઃ। જનમેજયસ્ય તનયા ભુવિ ખ્યાતા મહાબલાઃ
ઇન્દ્રસેન, સુષેન અને ભીમસેન નામના જનમેજયના પુત્રો ધરતી પર ખૂબ પ્રસિદ્ધ અને મહાબળવાન હતા.
ધૃતરાષ્ટ્રઃ પ્રથમજઃ પાણ્ડુર્બાહ્લીક એવ ચ। નિષધશ્ચ મહાતેજાસ્તથા જામ્બૂનદો બલી
ધૃતરાષ્ટ્ર પહેલો જન્મેલો હતો, પાંડુ અને બાહ્લીક પણ હતા; મહાતેજસ્વી નિષધ અને બળવાન જાંબૂનદ પણ હતા.
કુણ્ડોદરઃ પદાતિશ્ચ વસાતિશ્ચાષ્ટમઃ સ્મૃતઃ। સર્વે ધર્માર્થકુશલાઃ સર્વભૂતહિતે રતાઃ
કુંડોદર, પદાતિ અને વાસતિ આઠમો ગણાય છે; એ બધા ધર્મ અને લાભમાં nipુણ અને સર્વ જીવના હિતમાં તત્પર હતા.
ધૃતરાષ્ટ્રોઽથ રાજાસીત્તસ્ય પુત્રોઽથ કુણ્ડિકઃ। હસ્તી વિતર્કઃ ક્રાથશ્ચ કુણ્ડિનશ્ચાપિ પઞ્ચમઃ
પછી ધૃતરાષ્ટ્ર રાજા બન્યો; તેના પુત્ર કુંડિક હતો, અને હસ્તી, વિતર્ક, ક્રાથ તથા પાંચમો કુંડિન પણ હતા.
હવિશ્રવાસ્તથેન્દ્રાભો ભુમન્યુશ્ચાપરાજિતઃ। ધૃતરાષ્ટ્રસુતાનાં તુ ત્રીનેતાન્પ્રથિતાન્ભુવિ
હવિશ્રવાસ, ઇન્દ્રાભ અને અપરાજિત ભૂમન્યુ—આ ધૃતરાષ્ટ્રના ત્રણ પુત્રો ધરતી પર પ્રસિદ્ધ થયા.
પ્રતીપં ધર્મનેત્રં ચ સુનેત્રં ચાપિ ભારત। પ્રતીપઃ પ્રથિતસ્તેષાં બભૂવાપ્રતિમો ભુવિ
પ્રતીપ, ધર્મનેત્ર અને સુનેત્ર, હે ભારત; એમાં પ્રતીપ ધરતી પર સર્વોપરી અને અનન્ય થયો.
પ્રતીપસ્ય ત્રયઃ પુત્રા જજ્ઞિરે ભરતર્ષભ। દેવાપિઃ શન્તનુશ્ચૈવ બાહ્લીકશ્ચ મહારથઃ
પ્રતીપને ત્રણ પુત્રો થયા, હે ભારતોમાં શ્રેષ્ઠ: દેવાપિ, શાંતનુ અને મહારથી બાહ્લીક.
દેવાપિસ્તુ પ્રવવ્રાજ તેષાં ધર્મહિતેપ્સયા। શન્તનુશ્ચ મહીં લેભે બાહ્લીકશ્ચ મહારથઃ
દેવાપિએ ધર્મના હિત માટે સંન્યાસ લીધો; શાંતનુએ રાજ્ય મેળવ્યું અને બાહ્લીક મહારથી થયો.
ભરતસ્યાન્વયાસ્ત્વેતે દેવકલ્પા મહારથાઃ। બભૂવુર્બ્રહ્મકલ્પાશ્ચ બહવો રાજસત્તમાઃ
આ બધા ભરતના વંશજ દેવતુલ્ય અને મહારથી હતા; અને ઘણા અન્ય ઉત્તમ રાજાઓ પણ બ્રહ્મા સમાન જન્મ્યા.
એવંવિધા મહાભાગા દેવરૂપાઃ પ્રહારિણઃ। અન્વવાયે મહારાજ ઐલવંશવિવર્ધનાઃ
આવી મહાભાગ્યશાળી, દેવસમાન અને પરાક્રમી યોદ્ધાઓ, હે મહારાજા, ઇલાના વંશને વધારનારા હતા.
ગઙ્ગાતીરં સમાગમ્ય દીક્ષિતો જનમેજય। અશ્વમેધસહસ્રાણિ વાજપેયશતાનિ ચ
જનમેજયે દીક્ષા લઈને ગંગાના કિનારે એકઠા થઈને હજારો અશ્વમેઘ યજ્ઞો અને સૈંકડો વાજપેય યજ્ઞો કર્યા.
પુનરીજે મહાયજ્ઞૈઃ સમાપ્તવરદક્ષિણૈઃ। અગ્નિષ્ટોમાતિરાત્રાણામુક્થાનાં સોમવત્પુનઃ
પછી તેણે ફરીથી મહાયજ્ઞો કર્યા અને ઇચ્છિત દાન આપ્યા; અગ્નિષ્ટોમ, અતિરાત્ર, ઉક્ત અને સોમયજ્ઞો પણ અનેક વખત કર્યા.