તથૈવ સાત્યકી રાજન્ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ પાર્ષતઃ। પરિવાર્ય રણે યોધાન્યયતુઃ શિબિરં પ્રતિ
એ જ રીતે, હે રાજા, સાત્યકી અને પૃષ્ઠપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ને યુદ્ધમાં યોદ્ધાઓને ભેગા કરીને શિબિર તરફ પ્રયાણ કર્યું.
એવમેતે મહારાજ તાવકાઃ પાણ્ડવૈઃ સહ। પર્યવર્તન્ત સહિતા નિશાકાલે પરંતપ
હું મહારાજ, તમારા લોકો અને પાંડવો, બંને પક્ષના યોદ્ધાઓ રાત્રિના સમયે એકસાથે પાછા ફર્યા.
તતઃ સ્વશિબિરં ગત્વા પાણ્ડવાઃ કુરવસ્તથા । ન્યવસન્ત મહારાજ પૂજયન્તઃ પરસ્પરમ્
પછી, રાજા, પાંડવો અને કૌરવો પોતાના પોતાના શિબિરોમાં પાછા ગયા અને ત્યાં એકબીજાની આદરપૂર્વક સેવા કરતા રહ્યા.
રક્ષાં કૃત્વા તતઃ શૂરા ન્યસ્ય ગુલ્માન્યથાવિધિ। અપનીય ચ શલ્યાનિ સ્નાત્વા ચ વિવિધૈર્જલૈઃ
પછી વીરોએ યોગ્ય રીતે રક્ષણની વ્યવસ્થા કરી, પોતાના દળોને ઠેકાણે ગોઠવ્યા, તીરો દૂર કર્યા અને વિવિધ જળોથી સ્નાન કર્યું.
કૃતસ્વસ્ત્યયનાઃ સર્વે સ્તૂયમાનાશ્ચ બન્દિભિઃ । ગીતવાદિત્રશબ્દેન વ્યક્રીડન્ત યશસ્વિનઃ
બધાએ શુભકામનાઓ કરી, ભાટો દ્વારા વખાણવામાં આવ્યા અને ગીત તથા વાદ્યના અવાજે આનંદથી રમ્યા.
મુહૂર્તાદિવ તત્સર્વમભવત્સ્વર્ગસન્નિભમ્ । ન હિ યુદ્ધકથાં કાંચિત્તત્રાકુર્વન્મહારથાઃ
થોડા સમય માટે ત્યાં બધું સ્વર્ગ જેવું લાગ્યું; મહાન રથીઓએ યુદ્ધની વાત જ કરી નહીં.
તે પ્રસુપ્તે બલે તત્ર પરિશ્રાન્તજને નૃપ । હસ્ત્યશ્વબહુલે રાત્રૌ પ્રેક્ષણીયે બભૂવતુઃ
ત્યાં સૈન્ય ઊંઘી ગયું, લોકો થાકેલા હતા, અને રાત્રિએ હાથી-ઘોડાઓથી ભરેલી છાવણી જોવામાં સુંદર લાગી.
પરિણામ્ય નિશાં તાં તુ સુખસુપ્તા જનેશ્વરાઃ। કુરવઃ પાણ્ડવાશ્ચૈવ પુનર્યુદ્ધાય નિર્યયુઃ
એ રાત્રિ પૂરી થતાં, રાજાઓ કૌરવો અને પાંડવો સારી ઊંઘ પછી ફરી યુદ્ધ માટે નીકળી પડ્યા.
તતઃ શબ્દો મહાનાસીત્સેનયોરુભયોર્નૃપ । નિર્ગચ્છમાનયોઃ સઙ્ખ્યે યથા સાગરયોરિવ
પછી, રાજા, બંને સૈન્યોએ યુદ્ધભૂમિ તરફ જતાં મોટો અવાજ થયો, જાણે બે દરિયો ગર્જના કરે છે.
તતો દુર્યોધનો રાજા ચિત્રસેનો વિવિંશતિઃ। ભીષ્મશ્ચ રથિનાં શ્રેષ્ઠો ભારદ્વાજશ્ચ વૈ દ્વિજઃ
પછી રાજા દુર્યોધન, ચિત્રસેન, વિવિંશતિ, શ્રેષ્ઠ રથીઓમાં ભીષ્મ અને બ્રાહ્મણ ભારદ્વાજ આવ્યા.
એકીભૂતાઃ સુસંયત્તાઃ કૌરવાણાં મહાચમૂમ્ । વ્યૂહાય વિદધૂ રાજન્પાણ્ડવાન્પ્રતિદંશિતાન્
બધા એકતા અને તૈયારી સાથે કૌરવોની મહાસેના ગોઠવી, રાજા, પાંડવોનો સામનો કરવા ઉત્સુક હતા.
કૂર્મવ્યૂહં તતઃ કૃત્વા પિતા તવ વિશાંપતે । સાગરપ્રતિમં ઘોરં વાહનોર્મિતરઙ્ગિણમ્
પછી, રાજાઓના રાજા, તમારા પિતાએ સેના કચ્છપ વ્યૂહમાં ગોઠવી, જે દરિયાની જેમ વિશાળ અને ભયાનક હતી, અને વાહનો તરંગોની જેમ ઉછળતા હતા.
અગ્રતઃ સર્વસૈન્યાનાં ભીષ્મઃ શાન્તનવો યયૌ । માલવૈર્દાક્ષિણાત્યૈશ્ચ આવન્ત્યૈશ્ચ સમન્વિતઃ
બધી સૈન્યની આગળ શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ ગયા, સાથે માલવો, દક્ષિણાત્ય અને અવંતી યોદ્ધાઓ હતા.
તતોઽનન્તરમેવાસીદ્ભારદ્વાજઃ પ્રતાપવાન । પુલિન્દૈઃ પારદૈશ્ચૈવ તથા ક્ષુદ્રકમાલવૈઃ
પછી તરત જ પરાક્રમી ભારદ્વાજ આવ્યા, સાથે પુલિંદ, પરાદ, અને ક્ષુદ્રક તથા માલવો યોદ્ધાઓ હતા.
દ્રોણાદનન્તરં યત્તો ભગદત્તઃ પ્રતાપવાન્ । મગધૈશ્ચ કલિઙ્ગૈશ્ચ પિશાચૈશ્ચ વિશાંપતે
દ્રોણ પછી પરાક્રમી ભગદત્ત આવ્યા, સાથે મગધ, કલિંગ અને પિશાચ યોદ્ધાઓ હતા, રાજા.
પ્રાગ્જ્યોતિષાદનુ નૃપઃ કૌસલ્યોઽથ બૃહદ્બલઃ । મેકલૈઃ કુરુવિન્દૈશ્ચ ત્રૈપુરૈશ્ચ સમન્વિતાઃ
પ્રાગ્યોતિષના રાજા પછી કૌશલના રાજા બૃહદ્બલ આવ્યા, સાથે મેકલ, કુરુવિંદ અને ત્રિપુરાના યોદ્ધાઓ હતા.
બૃહદ્બલાદનુ નૃપસ્ત્રિગર્તઃ પ્રસ્થલાધિપઃ। કામ્ભોજૈર્બહુભિઃ સાર્ધં યવનૈશ્ચ સહસ્રશઃ
બૃહદ્બલ પછી ત્રિગર્તના રાજા, પ્રસ્થલના અધિપતિ, ઘણા કાંબોજ અને હજારો યવનો સાથે આવ્યા.
દ્રૌણિસ્તુ રભસઃ શૂરસ્ત્રૈગર્તાદનુ ભારત। પ્રયયૌ સિંહનાદેન નાદયાનો ધરાતલમ્
પછી દ્રોણપુત્ર અશ્વત્થામા, ત્રિગર્ત તરફથી, સિંહની જેમ ગર્જના કરતા ધરતી પર આગળ વધ્યા.
તથા સર્વેણ સૈન્યેન રાજા દુર્યોધનસ્તદા। દ્રૌણેરનન્તરં પ્રાયાત્સોદર્યૈઃ પરિવારિતઃ
એ જ રીતે, દ્રોણપુત્ર પછી રાજા દુર્યોધન આખી સેના અને પોતાના ભાઈઓ સાથે આગળ વધ્યા.
દુર્યોધનાદનુ તતઃ કૃપઃ શારદ્વતો યયૌ। એવમેષ મહાવ્યૂહઃ પ્રયયૌ સાગરોપમઃ
દુર્યોધન પછી શારદ્વતપુત્ર કૃપાચાર્ય આવ્યા; આમ, દરિયાની જેમ વિશાળ આ મહાન વ્યૂહ આગળ વધ્યો.
રેજુસ્તત્ર પતાકાશ્ચ શ્વેતચ્છત્રાણિ ભારત । અઙ્ગદાન્યત્ર ચિત્રાણિ મહાર્હાણિ ધનૂંષિ ચ
ત્યાં ધ્વજાઓ ચમકી રહ્યા હતા, સફેદ છત્રો ઊંચકાયા હતા, સુંદર કાંડા ઝગમગી રહ્યા હતા અને કિંમતી ધનુષ્યો દેખાતા હતા.
તં તુ દૃષ્ટ્વા મહાવ્યૂહં તાવકાનાં મહારથઃ । યુધિષ્ઠિરોઽબ્રવીત્તૂર્ણં પાર્ષતં પૃતનાપતિમ્
પોતાની સેના નું વિશાળ વ્યૂહ જોઈને મહારથી યુધિષ્ઠિરે તરત જ પૃષ્ઠતને, જે પાંડેવી સેનાના મુખ્ય હતા, કહ્યું.
પશ્ય વ્યૂહં મહેષ્વાસ નિર્મિતં સાગરોપમમ્ । પ્રતિવ્યૂહં રણે શૂર કુરુ ક્ષિપ્રં મહારથ
મહાન ધનુર્ધર, આ દરિયાની જેમ વ્યૂહને જો, અને હે મહારથી, તું પણ યુદ્ધમાં ઝડપથી સામેનો વ્યૂહ ઊભો કર.
તતઃ સ પાર્ષતઃ ક્રૂરો વ્યૂહં ચક્રે સુદારુણમ્ । શ્રૃઙ્ગાટકં મહારાજ પરવ્યૂહવિનાશનમ્
પછી પૃષ્ઠતએ, જે ક્રૂર અને ભયાનક હતા, દુશ્મનના વ્યૂહને તોડી નાખે એવો શૃંગાટક વ્યૂહ રચ્યો.
શ્રૃઙ્ગાભ્યાં ભીમસેનશ્ચ સાત્યકિશ્ચ મહારથઃ । રથૈરનેકસાહસ્રૈસ્તથા હયપદાતિભિઃ
શૃંગો પર ભીમસેન અને સાત્યકી, બંને મહારથી, હજારો રથો, ઘોડેસવાર અને પદાતીઓ સાથે ઊભા રહ્યા.
નાભાવભૂન્નરશ્રેષ્ઠઃ શ્વેતાશ્વઃ કૃષ્ણસારથિઃ । મધ્યે યુધિષ્ઠિરો રાજા માદ્રીપુત્રૌ ચ પાણ્ડવૌ
મધ્યમાં સફેદ ઘોડાવાળા, કૃષ્ણ જે રથચાલક હતા તે મહાન યોદ્ધા, રાજા યુધિષ્ઠિર અને માદ્રીના બંને પુત્રો ઊભા રહ્યા.
અથેતરે મહેષ્વાસાઃ સહસૈન્યા નરાધિપાઃ । વ્યૂહં તં પૂરયામાસુર્વ્યૂહશાસ્ત્રવિશારદાઃ
પછી બીજા મહાન ધનુર્ધરો, પોતપોતાની સેના સાથે, વ્યૂહવિદ્યામાં પારંગત રાજાઓ એ વ્યૂહને ભરી દીધો.
એવમેતં મહાવ્યૂહં વ્યૂહ્ય ભારત પાણ્ડવાઃ । અતિષ્ઠન્સમરે શૂરા યોદ્ધુકામા જયૈષિણઃ
આ રીતે, હે ભારત, પાંડેવો એ વિશાળ વ્યૂહ ગોઠવીને યુદ્ધમાં જીતની ઇચ્છા સાથે, શૂરવીરો બનીને ઊભા રહ્યા.
ભેરીશબ્દૈશ્ચ વિમલૈર્વિમિશ્રૈઃ શઙ્ખનિઃસ્વનૈઃ । ક્ષ્વેડિતાસ્ફોટિતોત્ક્રુષ્ટૈર્નાદિતાઃ સર્વતો દિશઃ
શુદ્ધ ભેરીના અવાજ, શંખના ગૂંજતા ધ્વનિ, ઘોડાઓના હણફાળ અને યોદ્ધાઓના જયઘોષથી ચારેય દિશાઓ ગૂંજી ઉઠી.
તતઃ શૂરાઃ સમાસાદ્ય સમરે તે પરસ્પરમ। નેત્રૈરનિમિષૈ રાજન્નવૈક્ષન્ત પરસ્પરમ્
પછી શૂરવીરો યુદ્ધમાં સામસામે આવ્યા અને, હે રાજા, એકબીજાને પલક પણ ન ઝપકાવીને જોતા રહ્યા.