તતઃ સમુત્સૃજ્ય ધનુઃ સબાણં યુધિષ્ઠિરં વીક્ષ્ય ભયાભિભૂતમ્। ગદાં પ્રગૃહ્યાભિપપાત સઙ્ખ્યે જયદ્રથં ભીમસેનઃ પદાતિઃ
પછી ભીમસેને પોતાનું ધનુષ્ય અને બાણો છોડી દીધા, ભયથી વ્યાકુળ યુધિષ્ઠિરને જોઈને, ગદા પકડીને પદાતિ બની જયદ્રથ પર દોડી ગયો.
તમાપતન્તં સહસા જવેન જયદ્રથઃ સગદં ભીમસેનમ્। વિવ્યાધ ઘોરૈર્યમદણ્ડકલ્પૈઃ શિતૈઃ શરૈઃ પઞ્ચશરૈઃ સમન્તાત્
ભીમસેન ગદા લઈને ઝડપથી આવી રહ્યો હતો ત્યારે, જયદ્રથએ પાંચ તીક્ષ્ણ અને ભયાનક બાણોથી તેને ચારેય બાજુથી ઘાયલ કર્યો.
અચિન્તયિત્વા સ શરાંસ્તરસ્વી વૃકોદરઃ ક્રોધપરીતચેતાઃ । જઘાન વાહાન્સમરે સમન્તાત્ સુસંમતાન્સિન્ધુરાજસ્ય સઙ્ખ્યે
તે બાણોની પરવા કર્યા વિના, ઝડપી અને ક્રોધથી ભરાયેલા વ્રુકોદરે યુદ્ધમાં સિંધુરાજાના સર્વે પ્રશિક્ષિત ઘોડાઓને મારી નાખ્યા.
તતોઽભિવીક્ષ્યાપ્રતિમપ્રભાવ- સ્તવાત્મજસ્ત્વરમાણો રથેન અભ્યાયૌ ભીમસેનં નિહન્તું સમુદ્યતાસ્ત્રઃ સુરરાજકલ્પઃ
પછી, તારી અપાર શક્તિ ધરાવતો પુત્ર રથમાં ઉતાવળે આવ્યો, દેવતાઓના રાજા જેવો શસ્ત્રો તૈયાર કરીને, ભીમસેનને મારવા આગળ વધ્યો.
જયદ્રથો ભગ્રવાહં રથં ત ત્યક્ત્વા યયૌ યત્ર રાજા કુરૂણામ્ । ભયેન ભીમસ્ય સમૂઢચેતાઃ સસૌબલસ્તત્ર યુદ્ધસ્ય ભીતઃ
જયદ્રથે પોતાના તૂટેલા ઘોડાવાળો રથ છોડ્યો અને ભીમના ભયથી મન ગૂંચવાઈને, સૌબલ સાથે મળીને કુરુ રાજા પાસે ગયો, બંને યુદ્ધથી ડરેલા હતા.
ભીમોઽપ્યથૈનં સહસા વિનદ્ય પ્રત્યુદ્યયૌ ગદયા તર્જયાનઃ। સમુદ્યતાં તાં યમદણ્ડકલ્પાં દૃષ્ટ્વા ગદાં તે કુરવઃ સમન્તાત્
પછી ભીમે અચાનક ગર્જના કરી, ગદા લહેરાવતો તેની સામે દોડી ગયો; યમદંડ જેવી ઉંચી ગદા જોઈને આસપાસના બધા કૌરવો—
પાતં ગદાયાઃ પરિહર્તુકામાઃ। અપક્રાન્તાસ્તુમુલે સંપ્રમર્દે સુદૂરુણે ભારત મોહનીયે
ગદાનો પડછાયો ટાળવા ઈચ્છતા, તેઓ એ ભયાનક, ભયભીત અને ભયંકર યુદ્ધમાં વૃક્ષની મૂળમાંથી ભાગી ગયા, હે ભારત.
જ્જગામાન્યં ભ્રમપ ભૂમિદેશમ્
પછી તે બીજું સ્થાન શોધવા યુદ્ધભૂમિમાં ભટકતો ગયો.
ગદાપિ સા પ્રાપ્ય રથં સુચિત્રં સાશ્વ સસૂતં વિનિહત્ય સઙ્ખ્યે। જગામ ભૂમિં જ્વલિતા મહોલ્ક ભ્રષ્ટાઽમ્બરાદ્ગામિવ સંપતન્તી
એ ગદા, રણમાં સુંદર રથ સાથે ઘોડા અને સારથીને ભેળવીને તોડી નાખીને, જ્વલંત મહા ઉલ્કા જેવી ધગતી જમીન પર આવી પડી, જાણે આકાશમાંથી નીચે પડતી હોય.
આશ્ચર્યભૂતં સુમહત્ત્વદીયા દૃષ્ટ્વૈવ તદ્ભારત સંપ્રહૃષ્ટાઃ। સર્વે વિનેદુઃ સહિતાઃ સમન્તા- ત્પુપૂજિરે તવ પુત્રસ્ય શૌર્યમ્
હે ભારત, એ અદ્ભુત અને વિશાળ વિક્રમ જોઈને બધા હાજર લોકો આનંદિત થયા; સૌએ મળીને ખુશીથી જયકાર કર્યો અને તારા પુત્રના શૌર્યનું સન્માન કર્યું.
વિરથં તં સમાસાદ્ય ચિત્રસેનં યશસ્વિનમ્ । રથમારોપયામાસ વિકર્ણસ્તનયસ્તવ
પછી, તારા પુત્ર વિકર્ણે, રથ વિહોણા થયેલા યશસ્વી ચિત્રસેનાને જોઈ, તેને પોતાના રથ પર ઝડપથી ચઢાડ્યો.
તસ્મિંસ્તથા વર્તમાને તુમુલે સંકુલે ભૃશમ્। ભીષ્મઃ શાન્તનવસ્તૂર્ણં યુધિષ્ઠિરમુપાદ્રવત્
એવી ભયાનક અને ગૂંચવણભરી લડાઈ ચાલી રહી હતી ત્યારે શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ ઝડપથી યુધિષ્ઠિર તરફ આગળ વધ્યા.
તતઃ સરથનાગાશ્વાઃ સમકમ્પન્ત સૃઞ્જયાઃ । મૃત્યોરાસ્યમનુપ્રાપ્તં મેનિરે ચ યુધિષ્ઠિરમ્
પછી, રથ, હાથી અને ઘોડા સાથે આવેલા શ્રુંજયાઓ કાંપી ઉઠ્યા અને એમ માન્યું કે યુધિષ્ઠિર તો જાણે મૃત્યુના મુખમાં પ્રવેશી ગયા છે.
યુધિષ્ઠિરોઽપિ કૌરવ્યો યમાભ્યાં સહિતઃ પ્રભુઃ । મહેષ્વાસં નરવ્યાઘ્રં ભીષ્મં શાન્તનવં યયૌ
પણ કૌરવ યુધિષ્ઠિર, યમલોકના દ્વારપાલો સાથે, મહાન ધનુર્ધર અને પુરુષોમાં વાઘ એવા શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ સામે આગળ વધ્યા.
તતઃ શરસહસ્રાણિ પ્રમુઞ્ચન્પાણ્ડવો યુધિ । ભીષ્મં સંછાદયામાસ યથા મેઘો દિવાકરમ્
પછી પાંડુપુત્રે યુદ્ધમાં હજારો બાણ છોડીને ભીષ્મને એ રીતે ઢાંકી દીધા જેમ મેઘો સૂર્યને ઢાંકી દે છે.
તેન સમ્યક્પ્રણીતાનિ શરજાલાનિ મારિષ । પ્રતિજગ્રાહ ગાઙ્ગયઃ શતશોઽથ સહસ્રશઃ
હે મારિષ, ગંગાપુત્રે એ સારી રીતે નિશાન સાધેલા બાણોના વણજારોને સૈકડો અને હજારોની સંખ્યામાં સહન કર્યા.
તથૈવ શરજાલાનિ ભીષ્મોણાસ્તાનિ મારિષ । આકાશે સમદૃશ્યન્ત સ્વગમાનાં વ્રજા ઇવ
એ જ રીતે, ભીષ્મના બાણોના વણજારો પણ આકાશમાં એવા દેખાતા હતા, જેમ પોતાના માળા તરફ જતા પક્ષીઓના ઝુંડ હોય.
નિમેષાર્ધેન કૌન્તેયં ભીષ્મઃ શાન્તનવો યુધિ । અદૃશ્યં સમરે ચક્રે શરજાલેન ભારત
માત્ર અડધી પળમાં જ શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે યુદ્ધમાં કુંતીપુત્રને એટલા બાણોથી ઢાંકી દીધો કે, હે ભારત, એ અદૃશ્ય થઈ ગયો.
તતો યુધિષ્ઠિરે રાજા કૌરવ્યસ્ય મહાત્મનઃ । નારાચં પ્રેષયામાસ ક્રુદ્ધ આશીવિષોપમમ્
પછી રાજા યુધિષ્ઠિરે, ક્રોધિત થઈને, મહાન આત્માવાળા કૌરવ તરફ ઝેરી સાપ જેવો તિક્ષ્ણ બાણ છોડ્યો.
અસંપ્રાપ્તં તતસ્તં તુ ક્ષુરપ્રેણ મહારથઃ । ચચ્છેદ સમરે રાજન્ભીષ્મસ્તસ્ય ધનુશ્ચ્યુતમ્
પણ એ બાણ પહોંચે એ પહેલાં જ મહારથી ભીષ્મે યુદ્ધમાં તિક્ષ્ણ ધારવાળા બાણથી તેને કાપી નાખ્યો, અને એ યુધિષ્ઠિરના ધનુષ્યમાંથી પડી ગયો.
તં તુ ચ્છિત્વા રણે ભીષ્મો નારાચં કલસંમિતમ્ । નજઘ્ને કૌરવેન્દ્રસ્ય હયાન્કાઞ્ચનભૂષણાન્
યુદ્ધમાં એ વાસણ જેવો બાણ કાપી નાખ્યા પછી પણ ભીષ્મે કૌરવ રાજાના સોનાથી શોભતા ઘોડાઓને માર્યા નહીં.
હતાશ્વં તુ રથં ત્યક્ત્વા ધર્મપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ। આરુરોહ રથં તૂર્ણં નકુલસ્ય મહાત્મનઃક
જ્યારે તેના ઘોડા મારાઈ ગયા, ત્યારે ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિરે પોતાનો રથ છોડી દીધો અને તરત જ મહાન આત્માવાળા નકુલના રથ પર ચઢી ગયો.
યમાવપિ હિ સંક્રુદ્ધઃ સમાસાદ્ય રણે તદા । શરૈઃ સંછાદયામાસ ભીષ્મઃ પરપુરંજયઃ
પછી ભીષ્મે, દુશ્મનના શહેરો જીતનારા, યુદ્ધમાં ક્રોધિત થયેલા યમદ્વયીને મળીને તેમને બાણોથી ઢાંકી દીધા.
તૌ તુ દૃષ્ટ્વા મહારાજ ભીષ્મબાણપ્રપીડિતૌ। જગામ પરમાં ચિન્તાં ભીષ્મસ્ય વધકાઙ્ક્ષયા
મહારાજ, ભીષ્મના બાણોથી પીડાતા યમદ્વયીને જોઈને યુધિષ્ઠિર ભીષ્મના મૃત્યુની ઇચ્છાથી ઊંડી ચિંતામાં પડી ગયા.
તતો યુધિષ્ઠિરો વશ્યાન્રાજ્ઞસ્તાન્સમચોદયત્ । ભીષ્મં શાન્તનવં સર્વે નિહતેતિ સુહૃદ્ગણાન્
પછી યુધિષ્ઠિરે પોતાના વશમાં રહેલા રાજાઓને ઉશ્કેર્યા કે, 'ચાલો, આપણે સૌ મળીને શાંતનુપુત્ર ભીષ્મને મારી નાખીએ!'
તતસ્તે પાર્થિવાઃ સર્વે શ્રુત્વા પાર્થસ્ય ભાષિતમ્ । મહતા રથવંશેન પરિવવ્રુઃ પિતામહમ્
પછી પૃથાપુત્રના આ શબ્દો સાંભળી, બધા રાજાઓએ મહાન રથોની પંક્તિઓથી પિતામહને ઘેરી લીધો.
સ સમન્તાત્પરિવૃતઃ પિતા દેવવ્રતસ્તવ। ચિક્રીડ ધનુષા રાજન્પાતયાનો મહારથાન્
તમારા પિતા દેવવ્રત ચારેય બાજુથી ઘેરાયેલા હતા, રાજા, અને તેઓ ધનુષ સાથે રમતાં મહારથીઓને ધરાશાયી કરતા હતા.
તં ચરન્તં રણે પાર્થા દદૃશુઃ કૌરવં યુધિ। મૃગમધ્યં પ્રવિશ્યેવ યથા સિંહશિશું વને
પૃથાના પુત્રોએ યુદ્ધભૂમિ પર કૌરવને જોયો, જે વનમાં સિંહના બચ્ચાં જેમ હરણ વચ્ચે પ્રવેશ કરે છે તેમ યોદ્ધાઓ વચ્ચે ફરી રહ્યો હતો.
તર્જયાનં રમે વીરાંસ્ત્રાસયાનં ચ સાયકૈઃ । દૃષ્ટ્વા ત્રેસુર્મહારાજ સિંહં મૃગગણા ઇવ
જ્યારે તેણે વીર યોદ્ધાઓને ધમકાવ્યા અને તીક્ષ્ણ બાણોથી તેમને ભયભીત કર્યા, ત્યારે મહારાજા, યોદ્ધાઓ સિંહ સામે હરણો ડરે તેમ કાંપવા લાગ્યા.
રણે ભારત સિંહસ્ય દદૃશુઃ ક્ષત્રિયા ગતિમ્। અગ્નેર્વાયુસહાયસ્ય યથા કક્ષં દિધક્ષતઃ
યુદ્ધભૂમિમાં ક્ષત્રિયોએ એ સિંહ સમાન પુરુષની ગતિ જોઈ, જાણે કે વાયુ સાથે જોડાયેલ અગ્નિ જંગલને ભસ્મ કરવા દોડે છે.