ત્વયા ચ નૈનાં સફલાં કરોષિ દેવવ્રતં યન્ન નિહંસિ યુદ્ધે। મિથ્યાપ્રતિજ્ઞો ભવ માત્ર વીર રક્ષસ્વ ધર્મં સ્વકુલં યશશ્ચ
દેવવ્રત, તું જો તારો સંકલ્પ પૂર્ણ નથી કરતો અને યુદ્ધમાં તેને મારતો નથી, તો તારી પ્રતિજ્ઞા ખોટી બની જશે. હે વીર, તું તારો ધર્મ, કુળ અને માન બચાવ.
પ્રેક્ષસ્વ ભીષ્મં યુધિ ભીમવેગં સર્વાંસ્તપન્તં મમ સૈન્યસઙ્ઘાન્। શરૌઘજાલૈરતિતિગ્મવેગૈઃ કાલં યથા કાલકૃતં ક્ષણેન
યુદ્ધમાં ભીષ્મને જોઈ, જે ભીમ જેવી તીવ્રતા ધરાવે છે અને મારા સૈનિકોને તીક્ષ્ણ અને ઝડપથી વરસતા બાણોથી દાઝી નાખે છે, જાણે ક્ષણમાં જ સમય સ્વયં અંત લાવવા આવ્યો હોય.
નિકૃત્તચાપઃ સમરેઽનપેક્ષઃ પરાજિતઃ શાન્તનવેન ચાજૌ । વિહાય બન્ધૂનથ સદરાંશ્ચ ક્વ યાસ્યસે નાનુરૂપં તવેદમ્
યુદ્ધમાં તારો ધનુષ્ય કપાઈ ગયું છે, તું બેદરકાર છે, શાંતનુપુત્ર પાસે હાર્યો છે, તું તારા બંધુઓ અને પત્નીને પણ છોડીને ક્યાં જશે? આ તને શોભતું નથી.
દૃષ્ટ્વા હિ ભીષ્મં તમનન્તવીર્યં ભગ્નં ચ સૈન્યં દ્રવમાણમેવમ્ । ભીતોઽસિ નૂનં દ્રુપદસ્ય પુત્ર તથા હિ તે મુખવર્ણોઽપ્રહૃષ્ટઃ
અનંત બળવાળા ભીષ્મને અને તૂટેલી, ભાગી રહેલી સેનાને જોઈને, હે દ્રુપદપુત્ર, તું ચોક્કસ ડર્યો છે, કેમ કે તારા ચહેરા પર આનંદ દેખાતો નથી.
અજ્ઞાયમાને ચ ધનંજયે તુ મહાહાવે સંપ્રસક્તે નૃવીરે। કથં હિ ભીષ્માત્પ્રથિતઃ પૃથિવ્યાં ભયં ત્વમદ્ય પ્રકરોષિ વીર
મહાન યુદ્ધમાં ધનંજય ઓળખાઈ રહ્યો નથી, ત્યારે, હે વીર, તું તો પૃથ્વી પર ભીષ્મ કરતાં પણ પ્રસિદ્ધ છે, તો આજે તું કેમ ભય ફેલાવી રહ્યો છે?
સ ધર્મરાજસ્ય વચો નિશમ્ય રૂક્ષાક્ષરં વિપ્રલાપાનુબદ્ધમ્ । પ્રત્યાદેશં મન્યમાનો મહાત્મા પ્રતત્વરે ભીષ્મવધાય રાજન્
ધર્મરાજાના કઠોર અને ઉગ્ર શબ્દો સાંભળી, મહાન આત્માવાળા એ તેને આજ્ઞા સમજી, ભીષ્મને મારવા માટે ઉતાવળે દોડી ગયો, હે રાજા.
તમાપતન્તં મહતા જવેન શિખણ્ડિનં ભીષ્મમભિદ્રવન્તમ્। નિવારયામાસ હિ શલ્ય એન- મસ્ત્રેણ ઘોરેણ સુદુર્જયેન
શિખંડીએ ભીષ્મ પર ભારે ઝડપથી આક્રમણ કર્યું, પણ શલ્યએ ભીષ્મને એક ભયાનક અને જીતવા મુશ્કેલ એવા અસ્ત્રથી અટકાવ્યો.
શરૈસ્તદસ્ત્રં પ્રતિબાધમાનઃ
શિખંડીએ તે અસ્ત્રને પોતાના બાણોથી રોકી દીધું.
અથાદદે વારુણમન્યદસ્ત્રં શિખણ્ડ્યથોઽગ્રં પ્રતિઘાતમસ્ય। તદસ્ત્રમસ્ત્રેણ વિદાર્યમાણં ખસ્થાઃ સુરા દદૃશુઃ પાર્થિવાશ્ચ
પછી શિખંડીએ આગળ વધવા માટે બીજું વરુણાસ્ત્ર ઉપાડ્યું; જ્યારે તે અસ્ત્ર બીજા અસ્ત્રથી વિખૂટી ગયું, ત્યારે આકાશમાં દેવતાઓ અને રાજાઓએ એ દૃશ્ય જોયું.
ભીષ્મસ્તુ રાજન્સમરે મહાત્મા ધનુશ્ચ ચિત્રં ધ્વજમેવ ચાપિ। છિત્ત્વાઽનદત્પાણ્ડુસુતસ્ય વીરો યુધિષ્ઠિરસ્યાજમીઢસ્ય રાજ્ઞઃ
પણ, હે રાજા, મહાન આત્માવાળા ભીષ્મે યુદ્ધમાં પાંડુપુત્ર યુધિષ્ઠિરનું ધનુષ્ય અને સુંદર ધ્વજ કપાઈ નાખ્યા અને ગર્જના કરી.
તતઃ સમુત્સૃજ્ય ધનુઃ સબાણં યુધિષ્ઠિરં વીક્ષ્ય ભયાભિભૂતમ્। ગદાં પ્રગૃહ્યાભિપપાત સઙ્ખ્યે જયદ્રથં ભીમસેનઃ પદાતિઃ
પછી ભીમસેને પોતાનું ધનુષ્ય અને બાણો છોડી દીધા, ભયથી વ્યાકુળ યુધિષ્ઠિરને જોઈને, ગદા પકડીને પદાતિ બની જયદ્રથ પર દોડી ગયો.
તમાપતન્તં સહસા જવેન જયદ્રથઃ સગદં ભીમસેનમ્। વિવ્યાધ ઘોરૈર્યમદણ્ડકલ્પૈઃ શિતૈઃ શરૈઃ પઞ્ચશરૈઃ સમન્તાત્
ભીમસેન ગદા લઈને ઝડપથી આવી રહ્યો હતો ત્યારે, જયદ્રથએ પાંચ તીક્ષ્ણ અને ભયાનક બાણોથી તેને ચારેય બાજુથી ઘાયલ કર્યો.
અચિન્તયિત્વા સ શરાંસ્તરસ્વી વૃકોદરઃ ક્રોધપરીતચેતાઃ । જઘાન વાહાન્સમરે સમન્તાત્ સુસંમતાન્સિન્ધુરાજસ્ય સઙ્ખ્યે
તે બાણોની પરવા કર્યા વિના, ઝડપી અને ક્રોધથી ભરાયેલા વ્રુકોદરે યુદ્ધમાં સિંધુરાજાના સર્વે પ્રશિક્ષિત ઘોડાઓને મારી નાખ્યા.
તતોઽભિવીક્ષ્યાપ્રતિમપ્રભાવ- સ્તવાત્મજસ્ત્વરમાણો રથેન અભ્યાયૌ ભીમસેનં નિહન્તું સમુદ્યતાસ્ત્રઃ સુરરાજકલ્પઃ
પછી, તારી અપાર શક્તિ ધરાવતો પુત્ર રથમાં ઉતાવળે આવ્યો, દેવતાઓના રાજા જેવો શસ્ત્રો તૈયાર કરીને, ભીમસેનને મારવા આગળ વધ્યો.
જયદ્રથો ભગ્રવાહં રથં ત ત્યક્ત્વા યયૌ યત્ર રાજા કુરૂણામ્ । ભયેન ભીમસ્ય સમૂઢચેતાઃ સસૌબલસ્તત્ર યુદ્ધસ્ય ભીતઃ
જયદ્રથે પોતાના તૂટેલા ઘોડાવાળો રથ છોડ્યો અને ભીમના ભયથી મન ગૂંચવાઈને, સૌબલ સાથે મળીને કુરુ રાજા પાસે ગયો, બંને યુદ્ધથી ડરેલા હતા.
ભીમોઽપ્યથૈનં સહસા વિનદ્ય પ્રત્યુદ્યયૌ ગદયા તર્જયાનઃ। સમુદ્યતાં તાં યમદણ્ડકલ્પાં દૃષ્ટ્વા ગદાં તે કુરવઃ સમન્તાત્
પછી ભીમે અચાનક ગર્જના કરી, ગદા લહેરાવતો તેની સામે દોડી ગયો; યમદંડ જેવી ઉંચી ગદા જોઈને આસપાસના બધા કૌરવો—
પાતં ગદાયાઃ પરિહર્તુકામાઃ। અપક્રાન્તાસ્તુમુલે સંપ્રમર્દે સુદૂરુણે ભારત મોહનીયે
ગદાનો પડછાયો ટાળવા ઈચ્છતા, તેઓ એ ભયાનક, ભયભીત અને ભયંકર યુદ્ધમાં વૃક્ષની મૂળમાંથી ભાગી ગયા, હે ભારત.
જ્જગામાન્યં ભ્રમપ ભૂમિદેશમ્
પછી તે બીજું સ્થાન શોધવા યુદ્ધભૂમિમાં ભટકતો ગયો.
ગદાપિ સા પ્રાપ્ય રથં સુચિત્રં સાશ્વ સસૂતં વિનિહત્ય સઙ્ખ્યે। જગામ ભૂમિં જ્વલિતા મહોલ્ક ભ્રષ્ટાઽમ્બરાદ્ગામિવ સંપતન્તી
એ ગદા, રણમાં સુંદર રથ સાથે ઘોડા અને સારથીને ભેળવીને તોડી નાખીને, જ્વલંત મહા ઉલ્કા જેવી ધગતી જમીન પર આવી પડી, જાણે આકાશમાંથી નીચે પડતી હોય.
આશ્ચર્યભૂતં સુમહત્ત્વદીયા દૃષ્ટ્વૈવ તદ્ભારત સંપ્રહૃષ્ટાઃ। સર્વે વિનેદુઃ સહિતાઃ સમન્તા- ત્પુપૂજિરે તવ પુત્રસ્ય શૌર્યમ્
હે ભારત, એ અદ્ભુત અને વિશાળ વિક્રમ જોઈને બધા હાજર લોકો આનંદિત થયા; સૌએ મળીને ખુશીથી જયકાર કર્યો અને તારા પુત્રના શૌર્યનું સન્માન કર્યું.
વિરથં તં સમાસાદ્ય ચિત્રસેનં યશસ્વિનમ્ । રથમારોપયામાસ વિકર્ણસ્તનયસ્તવ
પછી, તારા પુત્ર વિકર્ણે, રથ વિહોણા થયેલા યશસ્વી ચિત્રસેનાને જોઈ, તેને પોતાના રથ પર ઝડપથી ચઢાડ્યો.
તસ્મિંસ્તથા વર્તમાને તુમુલે સંકુલે ભૃશમ્। ભીષ્મઃ શાન્તનવસ્તૂર્ણં યુધિષ્ઠિરમુપાદ્રવત્
એવી ભયાનક અને ગૂંચવણભરી લડાઈ ચાલી રહી હતી ત્યારે શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ ઝડપથી યુધિષ્ઠિર તરફ આગળ વધ્યા.
તતઃ સરથનાગાશ્વાઃ સમકમ્પન્ત સૃઞ્જયાઃ । મૃત્યોરાસ્યમનુપ્રાપ્તં મેનિરે ચ યુધિષ્ઠિરમ્
પછી, રથ, હાથી અને ઘોડા સાથે આવેલા શ્રુંજયાઓ કાંપી ઉઠ્યા અને એમ માન્યું કે યુધિષ્ઠિર તો જાણે મૃત્યુના મુખમાં પ્રવેશી ગયા છે.
યુધિષ્ઠિરોઽપિ કૌરવ્યો યમાભ્યાં સહિતઃ પ્રભુઃ । મહેષ્વાસં નરવ્યાઘ્રં ભીષ્મં શાન્તનવં યયૌ
પણ કૌરવ યુધિષ્ઠિર, યમલોકના દ્વારપાલો સાથે, મહાન ધનુર્ધર અને પુરુષોમાં વાઘ એવા શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ સામે આગળ વધ્યા.
તતઃ શરસહસ્રાણિ પ્રમુઞ્ચન્પાણ્ડવો યુધિ । ભીષ્મં સંછાદયામાસ યથા મેઘો દિવાકરમ્
પછી પાંડુપુત્રે યુદ્ધમાં હજારો બાણ છોડીને ભીષ્મને એ રીતે ઢાંકી દીધા જેમ મેઘો સૂર્યને ઢાંકી દે છે.
તેન સમ્યક્પ્રણીતાનિ શરજાલાનિ મારિષ । પ્રતિજગ્રાહ ગાઙ્ગયઃ શતશોઽથ સહસ્રશઃ
હે મારિષ, ગંગાપુત્રે એ સારી રીતે નિશાન સાધેલા બાણોના વણજારોને સૈકડો અને હજારોની સંખ્યામાં સહન કર્યા.
તથૈવ શરજાલાનિ ભીષ્મોણાસ્તાનિ મારિષ । આકાશે સમદૃશ્યન્ત સ્વગમાનાં વ્રજા ઇવ
એ જ રીતે, ભીષ્મના બાણોના વણજારો પણ આકાશમાં એવા દેખાતા હતા, જેમ પોતાના માળા તરફ જતા પક્ષીઓના ઝુંડ હોય.
નિમેષાર્ધેન કૌન્તેયં ભીષ્મઃ શાન્તનવો યુધિ । અદૃશ્યં સમરે ચક્રે શરજાલેન ભારત
માત્ર અડધી પળમાં જ શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે યુદ્ધમાં કુંતીપુત્રને એટલા બાણોથી ઢાંકી દીધો કે, હે ભારત, એ અદૃશ્ય થઈ ગયો.
તતો યુધિષ્ઠિરે રાજા કૌરવ્યસ્ય મહાત્મનઃ । નારાચં પ્રેષયામાસ ક્રુદ્ધ આશીવિષોપમમ્
પછી રાજા યુધિષ્ઠિરે, ક્રોધિત થઈને, મહાન આત્માવાળા કૌરવ તરફ ઝેરી સાપ જેવો તિક્ષ્ણ બાણ છોડ્યો.
અસંપ્રાપ્તં તતસ્તં તુ ક્ષુરપ્રેણ મહારથઃ । ચચ્છેદ સમરે રાજન્ભીષ્મસ્તસ્ય ધનુશ્ચ્યુતમ્
પણ એ બાણ પહોંચે એ પહેલાં જ મહારથી ભીષ્મે યુદ્ધમાં તિક્ષ્ણ ધારવાળા બાણથી તેને કાપી નાખ્યો, અને એ યુધિષ્ઠિરના ધનુષ્યમાંથી પડી ગયો.