પૂર્ણાં હસ્તિગવાશ્વૈશ્ચ બહુરત્નસમાકુલામ્। મમજ્જેવ મહી તસ્ય ભૂરિભારાવપીડિતા
પૃથ્વી હાથી, ગાય, ઘોડા અને અનેક રત્નોથી ભરપૂર હતી; પણ એના રાજમાં ધરતી ભારે બોજથી પીડાઈ.
હસ્ત્યશ્વરથસંપૂર્ણા મનુષ્યકલિલા ભૃશમ્। સુહોત્રે રાજનિ તદા ધર્મતઃ શાસતિ પ્રજાઃ
હાથી, ઘોડા, રથ અને અનેક માનવો થી ધરતી ગૂંજી ઉઠી હતી; એ સમયે સુહોત્ર રાજાએ ન્યાયથી પ્રજાનું શાસન કર્યું.
ચૈત્યયૂપાઙ્કિતા ચાસીદ્ભૂમિઃ શતસહસ્રશઃ। પ્રવૃદ્ધજનસસ્યા ચ સર્વદૈવ વ્યરોચત
પૃથ્વી પર લાખો યજ્ઞયૂપો ઊભેલા હતા અને સર્વત્ર લોકો તથા પાકથી ભરપૂર ધરતી હંમેશાં તેજસ્વી લાગતી.
ઐક્ષ્વાકી જનયામાસ સુહોત્રાત્પૃથિવીપતેઃ। અજમીઢં સુમીઢં ચ પુરુમીઢં ચ ભારત
સુહોત્ર રાજાના ઘરમાં ઇક્ષ્વાકુ વંશજ રાણીથી અજમીઢ, સુમીઢ અને પુરુમીઢ નામે પુત્રો જન્મ્યા.
અજમીઢો વરસ્તેષાં તસ્મિન્વંશઃ પ્રતિષ્ઠિતઃ। ષટ્ પુત્રાન્સોપ્યજનયત્તિસૃષુ સ્ત્રીષુ ભારત
એમાં અજમીઢ શ્રેષ્ઠ હતા; એમા જ વંશ સ્થાપિત થયો. એમણે ત્રણ સ્ત્રીઓ પાસેથી છ પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા.
ઋક્ષં ધૂમિન્યથો નીલી દુષ્યન્તપરમેષ્ઠઇનૌ। કેશિન્યજનયજ્જહ્નું સુતૌ ચ જનરૂષિણૌ
ઋક્ષ, ધૂમિન, નીલી, દુષ્યંત, પરમેષ્ઠિન અને કેશિન—એમણે જહ્નુ અને જનરૂષિ નામે બે પુત્રો પણ ઉત્પન્ન કર્યા.
વિદુઃ સંવરણં વીરમૃક્ષાદ્રાથન્તરીસુતમ્। તથેમે સર્વપઞ્ચાલા દુષ્યન્તપરમેષ્ઠિનોઃ। અન્વયાઃ કુશિકા રાજઞ્જન્હોરમિતતેજસઃ
ઋક્ષના પુત્ર રથંતરીના વંશજ સંવરણને વીર ગણાય છે; દુષ્યંત અને પરમેષ્ઠિનના વંશજ સર્વ પંચાલ કહેવાય છે, અને રાજન, જહ્નુના વંશજ કુશિક કહેવાય છે.
જનરૂષણયોર્જ્યેષ્ઠમૃક્ષમાહુર્જનાધિપમ્। ઋક્ષાત્સંવરણો જજ્ઞે રાજન્વંશકરસ્તવ
જનરૂષિના પુત્રોમાં ઋક્ષને મોટો અને રાજા માનવામાં આવે છે; ઋક્ષથી સંવરણ જન્મ્યા, જે તમારા વંશના સ્થાપક છે.
આર્ક્ષે સંવરણે રાજન્પ્રશાસતિ વસુન્ધરામ્। સંક્ષયઃ સુમહાનાસીત્પ્રજાનામિતિ નઃ શ્રુતમ્
ઋક્ષપુત્ર સંવરણે પૃથ્વી પર રાજ કર્યું ત્યારે, રાજન, પ્રજામાં મોટો વિનાશ થયો એવું અમે સાંભળ્યું છે.
વ્યશીર્યત તતો રાષ્ટ્રં ક્ષયૈર્નાનાવિધૈસ્તદા। ક્ષુન્મૃત્યુભ્યામનાવૃષ્ટ્યા વ્યાધિભિશ્ચ સમાહતમ્
પછી એ રાજ્યમાં અનેક પ્રકારની આપત્તિઓ આવી—દુઃખ, મરણ, અનાવૃષ્ટિ અને રોગોથી રાજ્ય તૂટી પડ્યું.
અભ્યઘ્નન્ભારતાંશ્ચૈવ સપત્નાનાં બલાનિ ચ। ચાલયન્વસુધાં ચેમાં બલેન ચતુરઙ્ગિણા
તેઓએ ભરતો અને તેમના દુશ્મનોની સેના પર આક્રમણ કર્યું, અને પોતાની ચતુરંગી સેના વડે આખી ધરતી ધ્રુજી ઉઠી.
અભ્યયાત્તં ચ પાઞ્ચલ્યો વિજિત્ય તરસા મહીમ્। અક્ષૌહિણીભિર્દશભિઃ સ એનં સમરેઽજયત્
પાંચાલ દેશની રાજકુમારીએ બળપૂર્વક ધરતી જીત્યા પછી, દસ અક્ષૌહિણી સેના સાથે તેના સામે ચઢાઈ કરી અને યુદ્ધમાં તેને હરાવી દીધો.
તતઃ સદારઃ સામાત્યઃ સપુત્રઃ સસુહૃજ્જનઃ। રાજા સંવરણસ્તસ્માત્પલાયત મહાભયાત્
પછી રાજા સંવરણે પોતાની પત્ની, મંત્રીઓ, પુત્રો અને મિત્રો સાથે ભારે ભયથી ત્યાંથી ભાગી ગયા.
તે પ્રતીચીં પરાભૂતાઃ પ્રપન્ના ભારતા દિશમ્'। સિન્ધોર્નદસ્ય મહતો નિકુઞ્જે ન્યવસંસ્તદા। નદીવિપયપર્યન્તે પર્વતસ્ય સમીપતઃ
હારી ગયા પછી ભરતો પશ્ચિમ દિશામાં ગયા અને સિંધુ નદીના કિનારે, પહાડની નજીક આવેલા ઘન જંગલમાં રહેવા લાગ્યા.
તત્રાવસન્બહૂન્કાલાન્ભારતા દુર્ગમાશ્રિતાઃ। તેષાં નિવસતાં તત્ર સહસ્રં પરિવત્સરાન્
ભરતો એ મુશ્કેલ સ્થળે આશરો લઈ ઘણા વર્ષો સુધી ત્યાં રહ્યા અને હજારો વર્ષો સુધી ત્યાં વસ્યા.
અથાભ્યગચ્છદ્ભરતાન્વસિષ્ઠો ભગવાનૃષિઃ। તમાગતં પ્રયત્નેન પ્રત્યુદ્ગમ્યાભિવાદ્ય ચ
પછી ભગવંત ઋષિ વસિષ્ઠ ભરતો પાસે આવ્યા; તેઓએ શ્રદ્ધાપૂર્વક તેમને મળવા જઈ અભિવાદન કર્યું.
અર્ઘ્યમભ્યાહરંસ્તસ્મૈ તે સર્વે ભારતાસ્તદા। નિવેદ્ય સર્વમૃષયે સત્કારેણ સુવર્ચસે
ત્યારે બધા ભરતોએ તેમને પાદ્ય આપ્યું અને આદરપૂર્વક તેજસ્વી ઋષિને બધું વિગતે જણાવ્યું.
તમાસને ચોપવિષ્ટં રાજા વવ્રે સ્વયં તદા। પુરોહિતો ભવાન્નોઽસ્તુ રાજ્યાય પ્રયતેમહિ
જ્યારે તેઓ આસન પર બેસ્યા, ત્યારે રાજાએ પોતે વિનંતી કરી: 'આપ અમારા પુરોહિત બનો જેથી અમે રાજ્ય મેળવવા પ્રયત્ન કરી શકીએ.'
ઓમિત્યેવં વસિષ્ઠોઽપિ ભારતાન્પ્રત્યપદ્યત। અથાભ્યષિઞ્ચત્સામ્રાજ્યે સર્વક્ષત્રસ્ય પૌરવમ્
વસિષ્ઠજીએ 'ઓમ' કહી ભરતોને સ્વીકારી લીધા; પછી તેમણે પૌરવને બધા ક્ષત્રિયોના રાજા તરીકે અભિષેક કર્યો.
વિષાણભૂતં સર્વસ્યાં પૃથિવ્યામિતિ નઃ શ્રુતમ્। ભરતાધ્યુષિતં પૂર્વં સોઽધ્યતિષ્ઠત્પુરોતોતમમ્
અમે સાંભળ્યું છે કે, જે શહેર પૃથ્વી પર શૃંગ જેવું હતું અને અગાઉ ભરતે વસેલું હતું, ત્યાંથી તેણે રાજ્ય કર્યું.
પુનર્બલિભૃતશ્ચૈવ ચક્રે સર્વમહીક્ષિતઃ। તતઃ સ પૃથિવીં પ્રાપ્ય પુનરીજે મહાબલઃ
પછી તેણે ફરીથી બધા રાજાઓને વશમાં કર્યા અને પૃથ્વી પર પોતાનું રાજ્ય સ્થાપિત કરી મહાન યજ્ઞો કર્યા.
આજમીઢો મહાયજ્ઞૈર્બહુભિર્ભૂરિદક્ષિણૈઃ। તતઃ સંવરણાત્સૌરી તપતી સુષુવે કુરુમ્
અજમીઢએ અનેક મહાયજ્ઞો કર્યા અને સંવરણથી, સૂર્યની પુત્રી તપતીએ કુરુને જન્મ આપ્યો.
રાજત્વે તં પ્રજાઃ સર્વા ધર્મજ્ઞ ઇતિ વવ્રિરે। `મહિમ્ના તસ્ય કુરવો લેભિરે પ્રત્યયં ભૃશમ્।' તસ્ય નામ્નાઽભિવિખ્યાતં પૃથિવ્યાં કુરુજાઙ્ગલં
બધી પ્રજાએ ધર્મજ્ઞ જાણીને તેને રાજા તરીકે પસંદ કર્યો; તેની મહિમાથી કુરુઓને વિશેષ વિશ્વાસ મળ્યો અને કુરુજાંગલ નામથી તે પ્રદેશ પ્રસિદ્ધ થયો.
કુરુક્ષેત્રં સ તપસા પુણ્યં ચક્રે મહાતપાઃ। અશ્વવન્તમભિષ્યન્તં તથા ચૈત્રરથં મુનિમ્
મહાન તપસ્વીએ પોતાના તપથી કુરુક્ષેત્રને પવિત્ર બનાવ્યું; એ જ રીતે અશ્વવંત અને ચૈત્રરથ મુનિને પણ પવિત્ર કર્યા.
જનમેજયં ચ વિખ્યાતં પુત્રાંશ્ચાસ્યાનુશુશ્રુમ। પઞ્ચૈતાન્વાહિની પુત્રાન્વ્યજાયત મનસ્વિની
અમે સાંભળ્યું છે કે, તેના પ્રસિદ્ધ પુત્ર જનમેજય અને અન્ય પુત્રો હતા; તેની ધર્મપત્નીએ પાંચ પુત્રોને જન્મ આપ્યો.
અવિક્ષિતઃ પરિક્ષિત્તુ શબલાશ્વસ્તુ વીર્યવાન્। આદિરાજો વિરાજશ્ચ શાલ્મલિશ્ચ મહાબલઃ
અવિક્ષિત, પરિક્ષિત, પરાક્રમી શબલાશ્વ, આદિરાજ, વિરાજ અને મહાબલી શાલ્મલિ.
ઉચ્ચૈઃશ્રવા ભઙ્ગકારો જિતારિશ્ચાષ્ટમઃ સ્મૃતઃ। એતેષામન્વવાયે તુ ખ્યાતાસ્તે કર્મજૈર્ગુણૈઃ। જનમેજયાદયઃ સપ્ત તથૈવાન્યે મહારથાઃ
ઉચ્ચૈઃશ્રવા, ભંગકાર અને જીતારી આઠમા ગણાય છે; તેમના વંશમાં જનમેજયાદિ સાત અને અન્ય મહારથીઓ પોતાના કાર્યો માટે પ્રસિદ્ધ થયા.
પરીક્ષિતોઽભવન્પુત્રાઃ સર્વે ધર્માર્થકોવિદાઃ। કક્ષસેનોગ્રસેનૌ તુ ચિત્રસેનશ્ચ વીર્યવાન્
પરિક્ષિતના બધા પુત્રો ધર્મ અને અર્થમાં નિપુણ હતા; કક્ષસેન, ઉગ્રસેન અને પરાક્રમી ચિત્રસેન.
ઇન્દ્રસેનઃ સુષેણશ્ચ ભીમસેનશ્ચ નામતઃ। જનમેજયસ્ય તનયા ભુવિ ખ્યાતા મહાબલાઃ
ઇન્દ્રસેન, સુષેન અને ભીમસેન નામના જનમેજયના પુત્રો ધરતી પર ખૂબ પ્રસિદ્ધ અને મહાબળવાન હતા.
ધૃતરાષ્ટ્રઃ પ્રથમજઃ પાણ્ડુર્બાહ્લીક એવ ચ। નિષધશ્ચ મહાતેજાસ્તથા જામ્બૂનદો બલી
ધૃતરાષ્ટ્ર પહેલો જન્મેલો હતો, પાંડુ અને બાહ્લીક પણ હતા; મહાતેજસ્વી નિષધ અને બળવાન જાંબૂનદ પણ હતા.