સ ગાઢવિદ્ધો વ્યથિતો રથોપસ્થે મહારથઃ । નિષસાદ મહારાજ કશ્મલં ચ જગામ હ
ઘણું ઘાયલ થઈ, દુઃખી થયેલો મહાન રથી પોતાના રથમાં બેસી ગયો, હે રાજા, અને મૂંઝાઈ ગયો.
તં વિસંજ્ઞં નિપતિતં સૂતઃ સંપ્રેક્ષ્ય સંયુગે। અપોવાહ રથેનાજૌ યમાભ્યામભિપીડિતમ્
યુદ્ધમાં તેને બેભાન અને પડી ગયેલો જોઈ, તેના રથચાલકે તેને રણભૂમિમાંથી દૂર લઈ ગયો, કેમ કે તે યમપુત્રો દ્વારા પીડાઈ રહ્યો હતો.
દૃષ્ટ્વા મદ્રેશ્વરરથં ધાર્તરાષ્ટ્રાઃ પરાઙ્ભુખમ્। સર્વે વિમનસો ભૂત્વા નેદમસ્તીત્યચિન્તયન્
મદ્રરાજના રથને પીઠ ફેરવી જતા જોઈ, ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રો નિરાશ થઈ ગયા; સૌએ વિચાર્યું, 'આ શક્ય નથી.'
નિર્જિત્ય માતુલં સઙ્ખ્યે માદ્રીપુત્રૌ મહારથૌ । દધ્યતુર્મુદિતૌ શઙ્ખૌ સિંહનાદં ચ નેદતુઃ
યુદ્ધમાં પોતાના મામાને જીત્યા પછી, માદ્રીપુત્ર મહાન રથીઓ ખુશીથી શંખ વગાડવા લાગ્યા અને સિંહની જેમ ગર્જના કરી.
અભિદુદ્રુવતુર્હૃષ્ટૌ તવ સૈન્યં વિશાંપતે । યથા દૈત્યચમૂં રાજન્નિન્દ્રોપેન્દ્રાવિવામરૌ
હર્ષથી ભરાઈ, તેઓ તારા સૈન્ય તરફ દોડ્યા, હે રાજા, જેમ ઇન્દ્ર અને ઉપેન્દ્ર દૈત્યસેનાની સામે ધસી જાય છે.
તતો યુધિષ્ઠિરો રાજા મધ્યં પ્રાપ્તે દિવાકરે। શ્રુતાયુપમભિપ્રેક્ષ્ય પ્રેષયામાસ વાજિનઃ
પછી, જ્યારે સૂર્ય મધ્યમાં પહોંચ્યો, ત્યારે રાજા યુધિષ્ઠિરે શ્રુતાયુને જોઈ પોતાના ઘોડાઓ આગળ વધાર્યા.
તતસ્તુ ત્વરિતો રાજઞ્શ્રુતાયુષમરિન્દમન્ । નિજઘ્ને સાયકૈસ્તીક્ષ્ણૈર્નવભિર્નતપર્વભિઃક
પછી, ઝડપથી, હે રાજા, શત્રુઓના વિનાશક યુધિષ્ઠિરે નવ તીખા અને ચમકતા તીરો વડે શ્રુતાયુ પર પ્રહાર કર્યો.
સ સંવાર્ય રમે રાજા પ્રેષિતાન્ધર્મસૂનુના । શરાન્સપ્ત મહેષ્વાસઃ કૌન્તેયાયા સમાર્ષયત્
તે મહાન ધનુર્ધર રાજાએ યુદ્ધમાં પોતાને સંયમિત રાખી, ધર્મપુત્રે મોકલેલા સાત તીરોને અટકાવી દીધા.
તે તસ્વ કવચં ભિત્ત્વા પપુઃ શોણિતમાહવે। અસૂનિવ વિચિન્વન્તો દેહે તસ્ય મહાત્મનઃ
યુદ્ધમાં તેમણે તેના કવચને છિદી નાખ્યું અને તેનું લોહી પીધું, જાણે કે એ મહાન આત્માના શરીરમાંથી જીવ શોધી રહ્યા હોય.
પાણ્ડવસ્તુ ભૃશં ક્રુદ્ધો વિદ્ધસ્તેન મહાત્મના । રણે વરાહકર્ણેન રાજાનં હૃદ્યવિધ્યતા
પણ પાંડુપુત્ર અત્યંત ક્રોધિત થયો અને એ મહાન આત્માએ વરાહદાંત જેવા તીક્ષ્ણ બાણથી તેને ઘાયલ કર્યો, ત્યારે તેણે યુદ્ધમાં રાજાને હૃદયમાં ઘાયલ કર્યો.
અથાપરેણ ભલ્લેન કેતું તસ્ય મહાત્મનઃ । રથશ્રેષ્ઠો રથાત્તૂર્ણં ભૂમૌ પાર્થો ન્યપાતયત્
પછી અર્જુને બીજું પહોળું બાણ ચલાવીને, એ મહાન આત્મા રાજાનું ધ્વજ યુદ્ધરથ પરથી ઝડપથી નીચે પાડી દીધું.
કેતુ નિપતિતં દૃષ્ટ્વા શ્રુતાયુઃ સ તુ પાર્થિવઃ । પાણ્ડવં વિશિખૈતીક્ષ્ણૈ રાજન્વિવ્યાધ સપ્તભિઃ
પોતાનો ધ્વજ પડી ગયો જોઈને, એ રાજા શ્રુતાયુએ પાંડવને સાત તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ કર્યો, રાજન.
તતઃ ક્રોઘાત્પ્રજજ્વલ ધર્મપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ । યથા યુગાન્તે ભૂતાનિ દિધક્ષુરિવ પાવકઃ
પછી ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિર ક્રોધથી પ્રજ્વલિત થયો, જેમ કે યુગના અંતે સર્વ જીવોને ભસ્મ કરવા માંગતો અગ્નિ.
ક્રુદ્ધં તુ પાણ્ડવં દૃષ્ટ્વા દેવગન્ધર્વરાક્ષસાઃ । પ્રવિવ્યધુર્મહારાજ વ્યાકુલં જાપ્યભૂજ્જગત્
પાંડવને ક્રોધિત જોઈને દેવો, ગંધર્વો અને રાક્ષસો બધાં ગભરાઈ ગયા, મહારાજ, અને સમગ્ર જગતમાં ઉથલપાથલ મચી ગઈ.
સર્વેષાં ચૈવ ભૂતાનામિદમાસીન્મનોગતમ્ । ત્રીંલ્લોકાન્મ સંક્રુદ્ધો નૃપોઽયં ધક્ષ્યતીતિ વૈ
બધા જીવોના મનમાં એ વિચાર આવ્યો કે, જો આ રાજાને ક્રોધમાં અટકાવાશે નહીં તો એ ત્રણેય લોકને ભસ્મ કરી દેશે.
ઋષ..... દેવાશ્ચ ચક્રુઃ સ્વસ્ત્યયનં મહત્। લોકાનાં નૃપાશાન્ત્યર્થં ક્રોધિતે પાણ્ડવે તદા
પાંડવના ક્રોધિત થતા, ઋષિઓ અને દેવોએ સમગ્ર લોકની શાંતિ માટે મહાન શુભકામનાઓ અને હવન કર્યા.
સ ચ ક્રોધસમાવિષ્ટઃ સૃક્વિણી પરિસંલિહન । ઇવારાત્સવપુર્ઘોરં યુગાન્તાદિત્યસન્નિભમ્
તે ક્રોધથી ભરાઈને, હોઠ ચાટતો, ભયાનક રૂપે દેખાતો, યુગના અંતેના સૂર્ય જેવો ભાસતો હતો.
તતઃ સૈન્યાનિ સર્વાણિ તાવકાનિ વિશાંપતે । નિરાશાન્યભવંસ્તત્ર જીવિતં પ્રતિ ભારત
પછી, રાજા, તમારા બધા સૈનિકો ત્યાં પોતાનું જીવતુ બચશે તેવી આશા ગુમાવી બેઠા.
સ તુ ધૈર્યેણ તં કોપં સન્નિવાર્ય મહાયશાઃ । શ્રુતાયુષઃ પ્રચિચ્છેદ મુષ્ટિદેશે મહાધનુઃ
પણ એ મહાન યશસ્વી એ ધીરજથી પોતાના ક્રોધને રોકી, શ્રુતાયુનું મહાન ધનુષ મુઠ્ઠી પાસે કાપી નાખ્યું.
અથૈનં છિન્નધન્વાનં નારાચેન સ્તનાન્તરે । નિર્બિભેદ રણે રાજા સર્વસૈન્યસ્ય પશ્યતઃ
પછી, આખું સૈન્ય જોઈ રહ્યું હતું ત્યારે, રાજાએ ધનુષ કપાઈ ગયેલા તેને યુદ્ધમાં તીક્ષ્ણ બાણથી છાતીમાં ઘાયલ કર્યો.
સત્વરં ચ રણે રાજંસ્તસ્ય વાહાન્મહાત્મનઃ । નિજઘાન શરૈઃ ક્ષિપ્રં સૂતં ચ સુમહાબલઃ
યુદ્ધમાં ઝડપથી, મહાન બળવાન રાજાએ એ મહાન આત્માના ઘોડાઓને બાણોથી મારી નાખ્યા અને તેનો શક્તિશાળી સારથી પણ ઘાયલ કર્યો.
હતાશ્વં તુ રથં ત્યક્ત્વા દૃષ્ટ્વા રાજ્ઞોઽસ્ય પૌરુષમ્ । વિપ્રદુદ્રાવ વેગેન શ્રુતાયુઃ સમરે તદા
પોતાના ઘોડા મરી ગયા અને રથ છોડી દીધો, રાજાની પરાક્રમ જોઈને, શ્રુતાયુ એ સમયે યુદ્ધમાંથી ઝડપથી ભાગી ગયો.
તસ્મિઞ્જિતે મહેષ્વાસે ધર્મપુત્રેણ સંયુગે। દુર્યોધનબલં રાજન્સર્વમાસીત્પરાઙ્ભુખમ્
જ્યારે એ મહાન ધનુર્ધર ધર્મપુત્ર દ્વારા યુદ્ધમાં હરાવ્યો, ત્યારે, રાજા, દુર્યોધનના બધા સૈનિકો પીઠ ફેરવીને ભાગી ગયા.
એવં જિત્વા મહારાજ ધર્મપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ । વ્યાત્તાનનો યથા કાલસ્તવ સૈન્યં જઘાન હ
આ રીતે વિજય મેળવ્યા પછી, મહારાજ, ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિરે, સમય જેવા ખુલ્લા મોઢે, તમારા સૈન્યને સંહાર્યું.
ચેકિતાનસ્તુ વાર્ષ્ણેયો ગૌતમં રથિનાં વરમ્ । પ્રેક્ષતાં સર્વસૈન્યાનાં છાદયામાસ સાયકૈઃ
પણ ચેકિતાનાએ, વૃષ્ણિ વંશના વીરે, બધા સૈનિકોની નજર સામે શ્રેષ્ઠ રથવીર કૃપાને બાણોથી ઢાંકી દીધો.
સંનિવાર્ય શરાંસ્તાંસ્તુ કૃપઃ શારદ્વતો યુધિ। ચેકિતાનાં રણે યત્તં રાજન્વિવ્યાધ પત્રિભિઃ
યુદ્ધમાં એ બાણોને રોકીને, શારદ્વતપુત્ર કૃપાએ ચેકિતાનાને બાણોથી ઘાયલ કર્યો, રાજન.
અથાપરેણ ભલ્લેન ધનુશ્ચિચ્છેદ મારિષ । સારથિં ચાસ્ય સમરે ક્ષિપ્રહસ્તો ન્યપાતયત્
પછી, મહાનુભાવ, બીજા એક બાણથી તેણે ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું અને ઝડપથી હાથ ચલાવીને યુદ્ધમાં તેના સારથિને નીચે પાડી દીધો.
અશ્વાંસ્છાસ્યાવધીદ્રાજન્નુભૌ તૌ પાર્ષ્ણિસારથી । અવપ્લુત્ય રથાત્તૂર્ણં ગદાં જગ્રાહ સાત્વતઃ
પછી તેણે તેના ઘોડા પણ મારી નાખ્યા, રાજા, પાછળના ચાલક અને સારથી બંનેને. સાટ્વત ઝડપથી રથમાંથી કૂદી પડ્યો અને પોતાની ગદા પકડી લીધી.
સ તયા વીરઘાતિન્યા ગદયા ગદિનાં વરઃ । ગૌતમસ્ય હયાન્હત્વા સારથિં ચ ન્યપાતયત્
પછી ગદાધારીમાં શ્રેષ્ઠ એવા એ વીરે, વીરોને સંહાર કરતી ગદા વડે, ગૌતમના ઘોડા મારી નાખ્યા અને તેના સારથિને પણ પાડી દીધો.
ભૂમિષ્ઠો ગૌતમસ્તસ્ય શરાંશ્ચિક્ષેપ ષોડશક । શરાસ્તે સાત્વતં ભિત્ત્વા પ્રાવિશન્ધરણીતલમ્
પછી ગૌતમ જમીન પર ઊભો રહીને તેના પર સોળ બાણ છોડ્યા; એ બાણો સાટ્વતને ભેદી ગયા અને જમીનમાં સમાઈ ગયા.