યુધ્યતાં હિ તથા રાજન્વિશેષો ન વ્યદૃશ્યત । યતતાં શત્રુનાશાય કૃતપ્રતિકૃતૈષિણામ્
હે રાજા, એમણે આમ યુદ્ધ કરતાં, બંને વચ્ચે કોઈ ફરક દેખાતો નહોતો. બંને દુશ્મનને હરાવવા અને એકબીજાની ચાલનો જવાબ આપવા સતત પ્રયત્ન કરતા હતા.
યુધામન્યુસ્તતો રાજન્નનુવિન્દસ્ય સાયકૈઃ । ચતુર્ભિશ્ચતુરો વાહાનનયદ્યમસાદનમ્
પછી, હે રાજા, યુધામન્યુએ ચાર તીરો વડે અનુવિંદના ચાર ઘોડાઓને યમલોક પહોંચાડી દીધા.
ભલ્લાભ્યાં ચ સુતીક્ષ્ણાભ્યાં ધનુઃ કેતું ચ મારિષ । ચિચ્છેદ સમરે રાજંસ્તદદ્ભુતમિવાભવત્
અને પછી, બે અત્યંત તીખા ભલ્લ તીરો વડે, હે મહાન, યુધામન્યુએ યુદ્ધમાં અનુવિંદનું ધનુષ્ય અને ધ્વજ કાપી નાખ્યાં; એ દ્રશ્ય અદ્ભુત લાગતું હતું.
ત્યક્ત્વાઽનુવિન્દોઽથ રથં વિન્દસ્ય રથમાસ્થિતઃ। ધનુર્ગૃહીત્વા પરમં ભારસાધનમુત્તમમ્
પછી અનુવિંદે પોતાનો રથ છોડી, વિંદના રથમાં બેઠો અને ઉત્તમ અને ભારે ધનુષ્ય હાથમાં લીધું.
તાવેકસ્થૌ રણે વીરાવાવન્ત્યૌ રથિનાં વરૌ। શરાન્મુમુચતુસ્તૂર્ણં યુધામન્યૌ મહાત્મનિ
બંને અવંતિના વીર ભાઈઓ, રથયોદ્ધાઓમાં શ્રેષ્ઠ, યુદ્ધમાં એકસાથે ઊભા રહી, મહાન આત્માવાળા યુધામન્યુ પર ઝડપથી તીરો વરસાવા લાગ્યા.
તાભ્યાં મુક્તા મહાવેગાઃ શરાઃ કાઞ્ચનભૂષણાઃ । દિવાકરપથં પ્રાપ્ય ચ્છાદયામાસુરમ્બરમ્
બંને દ્વારા છોડાયેલા સોનાથી શોભિત અને અત્યંત ઝડપથી જતાં તીરો, સૂર્યના માર્ગે પહોંચી, આખા આકાશને ઢાંકી દીધાં.
યુધામન્યૂ રણે ક્રુદ્ધો ભ્રાતરૌ તૌ મહારથૌ । વવર્ષ શરવર્ષેણ સારથિં ચાપ્યપાતયત્
યુદ્ધમાં ક્રોધિત થયેલા યુધામન્યુએ, બંને મહાન રથયોદ્ધા ભાઈઓ પર તીરોની વરસાદ વરસાવી અને તેમનો સારથી પણ નીચે પાડી દીધો.
તસ્મિંસ્તુ પતિતે ભૂમૌ ગતસત્વે તુ સારથૌ । રથઃ પ્રદુદ્રાવ દિશઃ સમુદ્ધાન્તહયસ્તતઃ
જ્યારે સારથી જમીન પર પડી ગયો અને તેનું પ્રાણ છૂટી ગયું, ત્યારે રથના ઘોડાઓ બેધડક થઈ ગયા અને રથ ચારે દિશામાં દોડવા લાગ્યો.
તૌ સ જિત્વા મહારાજ યજ્ઞસેનસુતઃ પ્રભુઃ। પૌરુષં ખ્યાપયંસ્તૂર્ણં વ્યધમત્તવ વાહિનીમ્
હે મહારાજા, યજ્ઞસેનાના પુત્રે એ બંનેને જીત્યા પછી, પોતાની વીરતા બતાવતાં, ઝડપથી તમારી સેના તિતર-બિતર કરી નાખી.
સા વધ્યમાના સમરે ધાર્તરાષ્ટ્રી મહાચમૂઃ । વેગાન્બહુવિધાંશ્ચક્રે વિષં પીત્વેન માનવઃ
યુદ્ધમાં મારાઈ રહેલી ધૃતરાષ્ટ્રની મોટી સેના, જાણે કોઈ માણસ ઝેર પી જાય અને અશાંત થઈ જાય તેમ, અનેક પ્રકારની ઝડપથી દોડવા લાગી.
હૈડિમ્બો રાક્ષસેન્દ્રસ્તુ ભગદત્તં સમાદ્રવત્। રથેનાદિત્યવર્ણેન સધ્વજેન મહાબલઃ
પછી હિડીંબાનો પુત્ર, રાક્ષસોમાં મહાન, સૂર્ય જેવી તેજવાળું અને ધ્વજવાળું પોતાનું રથ લઈને, મહાબળશાળી ભગદત્ત સામે દોડી ગયો.
તતઃ પ્રાગ્જ્યોતિષો રાજા નાગરાજં સમાસ્થિતઃક । યથા વજ્રધરઃ પૂર્વં સંગ્રામે તારકામયે
પછી પ્રાગ્યોતિષપુરના રાજાએ, સાપોના રાજા પર ચડીને, જેમ વિજળીના ધારક દેવે પહેલાં તારકાસુર સામે યુદ્ધમાં કર્યું હતું તેમ, તૈયાર થયો.
તત્ર દેવાઃ સગન્ધર્વા ઋષયશ્ચ સમાગતાઃ । વિશેષં ન સ્મ વિવિદુર્હૈડિમ્બભગદત્તયોઃ
ત્યાં દેવો, ગંધર્વો અને ઋષિઓ એકઠા થયા હતા, પણ હિડિમ્બ અને ભગદત્તને ઓળખી શક્યા નહીં.
યથા સુરપતિઃ શક્રસ્ત્રાસયામાસ દાનવાન્। તથૈવ સમરે રાજા દ્રાવયામાસ પાણ્ડવાન્
જેમ ઈન્દ્રે દાનવોને ડરાવીને હાંકી કાઢ્યા હતા, તેમ રાજાએ યુદ્ધમાં પાંડવોને ભાગવા મજબૂર કર્યા.
તેન વિદ્રાવ્યમાણાસ્તે પાણ્ડવાઃ સર્વતો દિશમ્। ત્રાતારં નાભ્યગચ્છન્તઃ સ્વેષ્વનીકેષુ ભારત
તેના કારણે પાંડવો四 બાજુથી હાંકી કાઢાયા, અને પોતાના لشકરમાં તેમને ક્યાંય રક્ષણ મળ્યું નહીં, હે ભારત.
ભૈમસેનિં રથસ્થં તુ તત્રાપશ્યામ ભારત । શેષા વિમનસો ભૂત્વા પ્રાદ્રવન્ત મહારથાઃ
પણ ત્યાં અમે ભીમસેનના પુત્રને રથ પર ઊભેલા જોયા, જ્યારે બીજા મહારથીઓ મનથી હારીને ભાગી પડ્યા.
નિવૃત્તેષુ તુ પાણ્ડૂનાં પુનઃ સૈન્યેષુ ભારત । આસીન્નિષ્ઠાનકો ઘોરસ્તવ સૈન્યસ્ય સંયુગે
પાંડવોની સેના પાછી ફરી ગઈ ત્યારે, હે ભારત, તારી સેના માં ફરી એક ભયાનક ગુંજાટ ઊભો થયો.
ઘટોત્કચસ્તતો રાજન્ભગદત્તં મહારણે। શરૈઃ પ્રચ્છાદયામાસ મેરું ગિરિમિવામ્બુદઃ
પછી ઘટોત્કચે, હે રાજા, મહાયુદ્ધમાં ભગદત્તને તીરોની વરસાદથી ઢાંકી દીધો, જેમ વાદળો મેરુ પર્વતને ઢાંકે છે.
નિહત્ય તાઞ્શરાન્રાજા રાક્ષસસ્ય ધનુશ્ર્યુતાન્। ભૈમસેનિં રણે તૂર્ણં સર્વમર્મસ્વતાડયત્
રાજાએ રાક્ષસના ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા તીરોને તોડી નાખ્યા અને યુદ્ધમાં ભીમસેનના પુત્રના સર્વે મહત્વના અંગોને ઝડપથી ઘાયલ કર્યા.
સ તાડ્યમાનો બહુભિઃ શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ । ન વિવ્યથે રાક્ષસન્દ્રો ભિદ્યમાન ઇવાચલઃ
તેને અનેક તીરો વાગ્યા છતાં, રાક્ષસ ડગ્યો નહીં, જેમ પર્વત તૂટી પડતો નથી.
તસ્ય પ્રાગ્જ્યોતિષઃ ક્રુદ્ધસ્તોમરાંશ્ચ ચતુર્દશ । પ્રેષયામાસ સમરે તાંશ્ચિચ્છેદ સ રાક્ષસઃ
પછી પ્રાગ્યોતિષનો રાજા ગુસ્સે થઈને ચૌદ ભાલા ફેંક્યા, પણ રાક્ષસે તે બધાને કાપી નાખ્યા.
સ તાંશ્છિત્ત્વા મહાબાહુસ્તોમરાન્નિશિતૈઃ શરૈઃ । ભગદત્તં ચ વિવ્યાધ સપ્તત્યા કઙ્કપત્રિભિઃ
મજબૂત ભુજાવાળાએ તે બધા ભાલાને તીક્ષ્ણ તીરો વડે તોડી નાખ્યા અને પછી ભગદત્તને સિત્તેર પાંખવાળા તીરો વડે ઘાયલ કર્યો.
તતઃ પ્રાગ્જ્યોતિષો રાજા પ્રહસન્નિવ ભારત। તસ્યાશ્વાંશ્ચતુરઃ સઙ્ખ્યે પાતયામાસ સાયકૈઃ
પછી પ્રાગ્યોતિષનો રાજા, જાણે હસતો હોય તેમ, યુદ્ધમાં તેના ચાર ઘોડાઓને તીરો વડે પાડી નાખ્યા, હે ભારત.
સ હતાશ્વે રથે તિષ્ઠન્રાક્ષસેન્દ્રઃ પ્રતાપવાન્ । શક્તિં ચિક્ષેપ વેગેન પ્રગ્જ્યોતિષગજં પ્રતિ
ઘોડા મરી ગયા પછી પણ રથ પર ઊભેલા શક્તિશાળી રાક્ષસે જોરથી ભાલો ભગદત્તના હાથી પર ફેંક્યો.
તામાપતન્તીં સહસા હેમદણ્ડાં સુવેગિનીમ્ । ત્રિધા ચિચ્છેદ નૃપતિઃ સા વ્યકીર્યત મેદિનીં
રાજાએ તે સોનાની કાંઠાવાળી ઝડપી આવતી ભાલાને ત્રણ ભાગમાં કાપી નાખી, અને તે જમીન પર છવાઈ ગઈ.
શક્તિં વિનિહતાં દૃષ્ટ્વા હૈડિમ્બઃ પ્રાદ્રવદ્ભયાત્ । યથેન્દ્રસ્ય રણાત્પૂર્વં નમુચિર્દૈત્યસત્તમઃ
પોતાની ભાલો તૂટી ગઈ જોઈને, હિડિમ્બનો પુત્ર ડરીને ભાગી ગયો, જેમ નમુચિ દૈત્ય ઈન્દ્રથી યુદ્ધમાં ભાગી ગયો હતો.
તં વિજિત્ય રણે શૂરં વિક્રાન્તં ખ્યાતપૌરુષમ્ । અજય્યં સમરે વીરં યમેન વરુણેન ચ
તે શૂરવીર, શક્તિશાળી અને પ્રસિદ્ધ યુદ્ધવીરને, જેને યમ કે વરુણ પણ જીતવા અસમર્થ હતા, રાજાએ યુદ્ધમાં હરાવ્યો.
પાણ્ડવીં સમરે સેનાં સંમમર્દ સ કુઞ્જરઃ । યથા વનગજો રાજન્મૃદ્ગશ્ચરતિ પદ્મિનીમ્
તે હાથીએ યુદ્ધમાં પાંડવોની સેનાને એવી રીતે ચકનાચૂર કરી નાખી, હે રાજા, જેમ જંગલી હાથી કમળની તળાવને રોંદે છે.
મદ્રેશ્વરસ્તુ સમરે યમાભ્યાં સમસઞ્જત । સ્વસ્ત્રીયૌ છાદયાંચક્રે શરૌઘૈઃ પાણ્ડુનન્દનૌ
પણ મદ્રદેશના રાજાએ યુદ્ધમાં યમના બંને પુત્રો સાથે સમાન થઈ, પાંડુના પુત્રોને અને પોતાની પત્નીઓને તીરોની વરસાદથી ઢાંકી દીધા.
સહદેવસ્તુ સમરે માતુલં દૃશ્ય સંગતમ્ । અવારયચ્છરૌઘેણ મેઘો યદ્વદ્દિવાકરમ્
પણ સહદેવે, પોતાના મામાને યુદ્ધમાં જોડાયેલા જોઈ, તીરોની ઝરમરથી તેને રોકી દીધો, જેમ વાદળ સૂર્યને ઢાંકે છે.