તવ પુત્રો વિશાલાક્ષિ ચક્રવર્તી ભવિષ્યતિ। તવ ભર્તા વિશાલાક્ષિ ત્રૈલોક્યવિજયી ભવેત્
હે વિશાળ નેત્રવાળી, તારો દીકરો વિશ્વનો રાજા બનશે; અને તારો પતિ ત્રણેય લોકને જીતનારો બનશે.
દિવ્યાન્ભોગાનનુપ્રાપ્તા ભવ ત્વં વરવર્ણિનિ। એવમુક્તા રથ્તર્યા પરં હર્ષમવાપ સા
હે સુંદર વર્ણવાળી, તું દિવ્ય સુખો પામશે; રથંતરીએ આવું કહ્યે ત્યારે શકુંતલાને અતિ આનંદ થયો.
શકુન્તલાં તદા રાજા શાસ્ત્રોક્તેનૈવ કર્મણા। તતોઽગ્રમહિષીં કૃત્વા સર્વાભરણભૂષિતામ્
પછી રાજાએ શાસ્ત્રોક્ત વિધિથી શકુંતલાને સર્વાંગી આભૂષણોથી શોભાયમાન કરીને મુખ્ય રાણી બનાવ્યા.
બ્રાહ્મણેભ્યો ધનં દત્ત્વા સૈનિકાનાં ચ ભૂપતિઃ। દૌષ્યન્તિં ચ તતો રાજા પુત્રં શાકુન્તલં તદા
પછી રાજાએ બ્રાહ્મણો અને સૈનિકોને ધન આપ્યું અને શકુંતલાપુત્ર દૌષ્યંતીને રાજ્યનો વારસદાર બનાવ્યો.
ભરતં નામતઃ કૃત્વા યૌવરાજ્યેઽભ્યષેચયત્। `ભરતે ભારમાવેશ્ય કૃતકૃત્યોઽભવન્નૃપઃ
તેને ભરત નામ આપીને યુવરાજ તરીકે અભિષેક કર્યો; અને રાજ્યની જવાબદારી ભરતને સોંપીને રાજાએ પોતાનું કર્તવ્ય પૂર્ણ માન્યું.
તતો વર્ષશતં પૂર્ણં રાજ્યં કૃત્વા નરાધિપઃ। ગત્વા વનાનિ દુષ્યન્તઃ સ્વર્ગલોકમુપેયિવાન્
પછી રાજાએ પૂરા સો વર્ષ સુધી રાજ્ય કર્યું અને અંતે વનમાં જઈને સ્વર્ગલોક પ્રાપ્ત કર્યો.
દુષ્યન્તાદ્ભરતો રાજ્યં યથાન્યાયમવાપ સઃ।' તસ્ય તત્પ્રથિતં કર્મ પ્રાવર્તત મહાત્મનઃ
દુષ્યંતથી ભરતે નિયમ પ્રમાણે રાજ્ય મેળવ્યું; અને એ મહાન આત્માના પ્રસિદ્ધ કાર્યો શરૂ થયા.
ભાસ્વરં દિવ્યમજિતં લોકસંનાદનં મહત્। સ વિજિત્ય મહીપાલાંશ્ચકાર વશવર્તિનઃ
તેનું યશ તેજસ્વી, દિવ્ય અને અપરાજિત હતું, જે સમગ્ર જગતમાં પ્રસિદ્ધ થયું; તેણે પૃથ્વીના રાજાઓને જીતીને પોતાનું વશ કરી લીધા.
ચચાર ચ સતાં ધર્મં પ્રાપ્ય ચાનુત્તમં યશઃ। સ રાજા ચક્રવર્ત્યાસીત્સાર્વભૌમઃ પ્રતાપવાન્
તે રાજાએ સજ્જનોના ધર્મનું પાલન કર્યું અને ઉત્તમ યશ મેળવ્યું; એ સર્વભૌમ, પ્રભાવશાળી અને ચક્રવર્તી રાજા બન્યો.
ઈજે ચ બહુભિર્યજ્ઞૈર્યથા શક્રો મરુત્પતિઃ। યાજયામાસ તં કણ્વો દક્ષવદ્ભૂરિદક્ષિણમ્
તેને અનેક યજ્ઞો કર્યા, જેમ ઇન્દ્રે કર્યા; કણ્વે તેને દક્ષ જેવું યજમાન બનાવીને ઘણાં દાન કરાવ્યાં.
શ્રીમદ્ગોવિતતં નામ વાજિમેધમવાપ સઃ। યસ્મિન્સહસ્રં પદ્માનાં કણ્વાય ભરતો દદૌ
તેને શ્રીમંત ગોવિતત નામનું અશ્વમેધ યજ્ઞ કર્યું, જેમાં ભરતે કણ્વને હજાર સોનાના કમળ આપ્યા.
સોઽશ્વમેધશતૈરીજે યમુનામનુ તીરગઃ। ત્રિશતૈશ્ચ સરસ્વત્યાં ગઙ્ગામનુ ચતુઃશતૈઃ
તે યમુના કાંઠે સો અશ્વમેધ યજ્ઞો કર્યા, સરસ્વતી પર ત્રણસો અને ગંગા કાંઠે ચારસો યજ્ઞો કર્યા.
દૌષ્યન્તિર્ભરતો યજ્ઞૈરીજે શાકુન્તલો નૃપઃ। તસ્માદ્ભરતવંશસ્ય વિપ્રતસ્થે મહદ્યશઃ
દુષ્યંત અને શાકુંતલા ના પુત્ર ભરતે અનેક યજ્ઞો કર્યા; એના કારણે ભરત વંશનું મહાન યશ દિશા દિશામાં ફેલાયું.
ભરતસ્ય વરસ્ત્રીષુ પુત્રાઃ સંજજ્ઞિરે પૃથક્। નાભ્યનન્દત્તદા રાજા નાનુરૂપા મમેતિ તાન્
ભરતને વિવિધ સુપ્રસિદ્ધ સ્ત્રીઓ પાસેથી પુત્રો થયા, પણ રાજાએ એમને સ્વીકાર્યા નહીં અને કહ્યું: 'આ મારા યોગ્ય નથી.'
તતસ્તાન્માતરઃ ક્રુદ્ધાઃ પુત્રાન્નિન્યુર્યમક્ષયમ્। તતસ્તસ્ય નરેન્દ્રસ્ય વિતથં પુત્રજન્મ તત્
પછી, ગુસ્સે થયેલી માતાઓએ પોતાના પુત્રોને યમલોક લઈ ગઈ; એટલેથી એ રાજાને પુત્ર જન્મ વ્યર્થ રહ્યો.
તતો મહદ્ભિઃ ક્રતુભિરીજાનો ભરતસ્તદા। લેભે પુત્રં ભરદ્પાજાદ્ભુમન્યું નામ ભારત
પછી ભરતે મોટા મોટા યજ્ઞો કર્યા અને ભરદ્વાજના આશીર્વાદથી ભુમન્યુ નામે પુત્ર પ્રાપ્ત કર્યો.
તતઃ પુત્રિણમાત્માનં જ્ઞાત્વા પૌરવનન્દનઃ। ભુમન્યું ભરતશ્રેષ્ઠ યૌવરાજ્યેઽભ્યષેચયત્
પછી, પોતાને પુત્ર થયો એ જાણીને, પૌરવ વંશના આનંદરૂપ ભરતે ભુમન્યુને યુવરાજપદે બેસાડ્યો.
તતો દિવિરથો નામ ભુમન્યોરભવત્સુતઃ। સુહોત્રશ્ચ સુહોતા ચ સુહવિઃ સુયજુસ્તથા
પછી ભુમન્યુને દિવિરથ નામે પુત્ર થયો; અને સુહોત્ર, સુહોત, સુહવિ અને સુયજ્ઞ પણ થયા.
પુષ્કરિણ્યામૃચીકશ્ચ ભુમન્યોરભવન્સુતાઃ। તેષાં જ્યેષ્ઠઃ સુહોત્રસ્તુ રાજ્યમાપ મહીક્ષિતામ્
પુષ્કરિણીમાં ભુમન્યુને ઋચીક અને બીજા પુત્રો થયા; એમાં સૌથી મોટો સુહોત્ર હતો, જેને સમગ્ર પૃથ્વીનું રાજ મળ્યું.
રાજસૂયાશ્વમેધાદ્યૈઃ સોઽયજદ્બહુભિઃ સવૈઃ। સુહોત્રઃ પૃથિવીં કૃત્સ્નાં બુભુજે સાગરામ્બરામ્
સુહોત્રે રાજસૂય, અશ્વમેધ જેવા અનેક યજ્ઞો કર્યા અને સમુદ્રથી ઘેરાયેલી આખી પૃથ્વી પર રાજ કર્યું.
પૂર્ણાં હસ્તિગવાશ્વૈશ્ચ બહુરત્નસમાકુલામ્। મમજ્જેવ મહી તસ્ય ભૂરિભારાવપીડિતા
પૃથ્વી હાથી, ગાય, ઘોડા અને અનેક રત્નોથી ભરપૂર હતી; પણ એના રાજમાં ધરતી ભારે બોજથી પીડાઈ.
હસ્ત્યશ્વરથસંપૂર્ણા મનુષ્યકલિલા ભૃશમ્। સુહોત્રે રાજનિ તદા ધર્મતઃ શાસતિ પ્રજાઃ
હાથી, ઘોડા, રથ અને અનેક માનવો થી ધરતી ગૂંજી ઉઠી હતી; એ સમયે સુહોત્ર રાજાએ ન્યાયથી પ્રજાનું શાસન કર્યું.
ચૈત્યયૂપાઙ્કિતા ચાસીદ્ભૂમિઃ શતસહસ્રશઃ। પ્રવૃદ્ધજનસસ્યા ચ સર્વદૈવ વ્યરોચત
પૃથ્વી પર લાખો યજ્ઞયૂપો ઊભેલા હતા અને સર્વત્ર લોકો તથા પાકથી ભરપૂર ધરતી હંમેશાં તેજસ્વી લાગતી.
ઐક્ષ્વાકી જનયામાસ સુહોત્રાત્પૃથિવીપતેઃ। અજમીઢં સુમીઢં ચ પુરુમીઢં ચ ભારત
સુહોત્ર રાજાના ઘરમાં ઇક્ષ્વાકુ વંશજ રાણીથી અજમીઢ, સુમીઢ અને પુરુમીઢ નામે પુત્રો જન્મ્યા.
અજમીઢો વરસ્તેષાં તસ્મિન્વંશઃ પ્રતિષ્ઠિતઃ। ષટ્ પુત્રાન્સોપ્યજનયત્તિસૃષુ સ્ત્રીષુ ભારત
એમાં અજમીઢ શ્રેષ્ઠ હતા; એમા જ વંશ સ્થાપિત થયો. એમણે ત્રણ સ્ત્રીઓ પાસેથી છ પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા.
ઋક્ષં ધૂમિન્યથો નીલી દુષ્યન્તપરમેષ્ઠઇનૌ। કેશિન્યજનયજ્જહ્નું સુતૌ ચ જનરૂષિણૌ
ઋક્ષ, ધૂમિન, નીલી, દુષ્યંત, પરમેષ્ઠિન અને કેશિન—એમણે જહ્નુ અને જનરૂષિ નામે બે પુત્રો પણ ઉત્પન્ન કર્યા.
વિદુઃ સંવરણં વીરમૃક્ષાદ્રાથન્તરીસુતમ્। તથેમે સર્વપઞ્ચાલા દુષ્યન્તપરમેષ્ઠિનોઃ। અન્વયાઃ કુશિકા રાજઞ્જન્હોરમિતતેજસઃ
ઋક્ષના પુત્ર રથંતરીના વંશજ સંવરણને વીર ગણાય છે; દુષ્યંત અને પરમેષ્ઠિનના વંશજ સર્વ પંચાલ કહેવાય છે, અને રાજન, જહ્નુના વંશજ કુશિક કહેવાય છે.
જનરૂષણયોર્જ્યેષ્ઠમૃક્ષમાહુર્જનાધિપમ્। ઋક્ષાત્સંવરણો જજ્ઞે રાજન્વંશકરસ્તવ
જનરૂષિના પુત્રોમાં ઋક્ષને મોટો અને રાજા માનવામાં આવે છે; ઋક્ષથી સંવરણ જન્મ્યા, જે તમારા વંશના સ્થાપક છે.
આર્ક્ષે સંવરણે રાજન્પ્રશાસતિ વસુન્ધરામ્। સંક્ષયઃ સુમહાનાસીત્પ્રજાનામિતિ નઃ શ્રુતમ્
ઋક્ષપુત્ર સંવરણે પૃથ્વી પર રાજ કર્યું ત્યારે, રાજન, પ્રજામાં મોટો વિનાશ થયો એવું અમે સાંભળ્યું છે.
વ્યશીર્યત તતો રાષ્ટ્રં ક્ષયૈર્નાનાવિધૈસ્તદા। ક્ષુન્મૃત્યુભ્યામનાવૃષ્ટ્યા વ્યાધિભિશ્ચ સમાહતમ્
પછી એ રાજ્યમાં અનેક પ્રકારની આપત્તિઓ આવી—દુઃખ, મરણ, અનાવૃષ્ટિ અને રોગોથી રાજ્ય તૂટી પડ્યું.