તૈશ્ચાપિ વિદ્ધઃ શુશુભે રુધિરેમ સમુક્ષિતઃ । ગિરિઃ પ્રસ્રવણૈર્યદ્વદ્ગૈરિકાદિવિમિશ્રિતૈઃ
તેમના તીરો વડે ઘાયલ થયેલા, તે લોહીથી તરબોળ થઈ તેજસ્વી લાગતો હતો, જાણે લાલ ગેરુથી મિશ્રિત ઝરણાવાળો પર્વત.
ભીષ્મોઽપિ સમરે રાજન્પાણ્ડવાનામનીકિનીમ્ । કાલયામાસ બલવાન્પાલઃ પશુગણાનિવ
ભીષ્મ પણ, હે રાજા, યુદ્ધમાં પાંડવોની સેનાને મહા શક્તિથી આક્રમણ કરતા હતા, જેમ ગવાળો પશુઓના ટોળાને હાંકે છે.
તતો ગાણ્ડીવનિર્ઘોષઃ પ્રાદુરાસીદ્વિશાંપતે । દક્ષિણેન વરૂથિન્યાઃ પાર્થસ્યરીન્વિનિઘ્નતઃ
પછી દક્ષિણ બાજુએ, પાર્થ જ્યારે પોતાના દુશ્મનોને મારતો હતો, ત્યારે ગાંડીવનો ગર્જનાવાળો અવાજ ગૂંજ્યો, હે રાજા.
ઉત્તસ્થુઃ સમરે તત્ર કબન્ધાનિ સમન્તતઃ। કુરૂણાં ચૈવ સૈન્યેષુ પાણ્ડવાનાં ચ ભારત
મહાભારતના યુદ્ધભૂમિ પર, કુરુઓ અને પાંડવોની સેના વચ્ચે, ચારે બાજુ કપાયેલા માથાવાળા ધડ ઊભા થવા લાગ્યા.
શોણિતોદં શરાવર્તં ગજદ્વીપં હયોર્મિણમ્ । રથનૌભિર્નરવ્યાઘ્રાઃ પ્રતેરુઃ સૈન્યસાગરમ્
લોહી પાણી બની ગયું, બાણો તરંગો જેવા હતા, હાથીઓ ટાપુઓ જેવા અને ઘોડા મોજાં જેવા; એ સમયે રથમાં બેઠેલા વીર યુદ્ધની મહાસાગર પાર કરતા હતા.
છિન્નહસ્તા વિકવચા વિદેહાશ્ચ નરોત્તમાઃ । દૃશ્યન્તે પતિતાસ્તત્ર શતશોઽથ સહસ્રશઃ
ત્યાં, શ્રેષ્ઠ પુરુષો, શેકડો અને હજારો વીર હાથ કપાયેલા, કવચ તૂટી ગયેલા અને જીવ વગર પડેલા દેખાતા હતા.
નિહતૈર્મત્તમાતઙ્ગૈઃ શોણિતૌઘપરિપ્લુતૈઃ । ભૂર્ભાતિ ભરતશ્રેષ્ઠ પર્વતૈરાચિતા યથા
હે ભરતવંશના શ્રેષ્ઠ, યુદ્ધમાં મરેલા અને લોહીથી ભીંજાયેલા પાગલ હાથીઓથી ધરતી એવી લાગતી હતી જાણે પર્વતોની ઢગલીઓ થઈ ગઈ હોય.
તત્રાદ્ભુતમપશ્યામ તવ તેષાં ચ ભારત । ન તત્રાસીત્પુમાન્કશ્ચિદ્યો યુદ્ધં નાભિકાઙ્ક્ષતિ
હે ભરત, ત્યાં અમને એક અદ્ભુત વાત જોવા મળી: ત્યાં એક પણ માણસ એવો નહોતો કે જેને યુદ્ધ કરવાની ઈચ્છા ન હોય.
એવં યુયુધિરે વીરાઃ પ્રાર્થયાના મહદ્યશઃ। તાવકાઃ પાણ્ડવૈઃ સાર્ધમાકાઙ્ક્ષન્તો જયં યુધિ
ત્યાં, બંને પક્ષના વીર મહાન યશ મેળવવાની આશાથી અને વિજયની ઈચ્છાથી યુદ્ધ કરતા હતા.
તતો દુર્યોધનો રાજા લોહિતાયતિ ભાસ્કરે। સંગ્રામરભસો ભીમં હન્તુકામોઽભ્યધાવત
પછી, જ્યારે સૂર્ય લાલ પડતો હતો, ત્યારે રાજા દુર્યોધન યુદ્ધના ઉન્માદમાં ભીમને મારવા દોડ્યો.
તમાયાન્તમભિપ્રેક્ષ્ય નૃવીરં દૃઢવૈરિણમ્ । ભીમસેનઃ સુસંક્રુદ્ધ ઇદં વચનમબ્રવીત્
એ વીર અને દૃઢ દુશ્મનને આગળ આવતો જોઈને, ભીમસેન ભારે ક્રોધથી બોલ્યો:
અયં સ કાલઃ સંપ્રાપ્તો વર્ષપૂગાભિવાઞ્છિતઃ । અદ્ય ત્વાં નિહનિષ્યામિ યદિ નોત્સૃજસે રણમ્
આ એ સમય છે જે વર્ષો સુધી ઇચ્છેલો હતો; આજે હું તને મારી નાખીશ, જો તું યુદ્ધ છોડીને ભાગી નહિ જતો હોય તો.
અદ્ય કુન્ત્યાઃ પરિક્લેશં વનવાસં ચ કૃત્સ્નશઃ। દ્રૌપદ્યાશ્ચ પરિક્લેશં પ્રણેષ્યામિ હતે ત્વયિ
આજે, જ્યારે તું મરશે, ત્યારે હું કુંતીનો બધો દુઃખ અને વનવાસ, અને દ્રૌપદીનો પણ દુઃખ દૂર કરી દઈશ.
યત્પુરા મત્સરીભૂત્વા પાણ્ડવાનવમન્યસે । તસ્ય પાપસ્ય ગાન્ધારે પશ્ય વ્યસનમાગતમ્
હે ગાંધારીપુત્ર, જે તું અગાઉ ઈર્ષ્યાથી પાંડવોને અણગમતો હતો અને દુષ્કર્મ કર્યાં, તેનું દુઃખદ પરિણામ હવે જોઈ લે.
કર્ણસ્ય મતમાસ્થાય સૌબલસ્ય ચ યત્પુરા । અચિન્ત્ય પાણ્ડવાન્કામાદ્યથેષ્ટં કૃતવાનસિ
કર્ણ અને શકુનીની સલાહ માનીને, તું કામના વશ થઈને પાંડવોની ચિંતા કર્યા વિના જે ઇચ્છ્યું તે કર્યું.
યાચમાનં ચ યન્મોહાદ્દાશાર્હમવમન્યસે। ઉલૂકસ્ય સમાદેશં યદ્દદાસિ ચ હૃષ્ટવત્
મોહમાં આવીને, જ્યારે કૃષ્ણ વિનંતી કરતા હતા ત્યારે તું તેમને અવગણ્યો અને ઉલૂકનો સંદેશ આનંદથી સ્વીકાર્યો.
તેન ત્વાં નિહનિષ્યામિ સાનુબન્ધં સબાન્ધવમ્ । શમીકરિષ્યે તત્પાપં યત્પુરા કૃતવાનસિ
આ બધાં માટે, હવે હું તને તારા સંબંધીઓ અને સાથીઓ સાથે મારી નાખીશ અને તારા કરેલા પાપનો અંત લાવીશ.
એવમુક્ત્વા ધનુર્ઘોરં વિકૃષ્યોદ્ભ્રામ્ય ચાસકૃત્ । સમાધત્ત શરાન્ઘોરાન્મહાશનિસમપ્રભાન્
આ રીતે બોલીને, ભીમસેને પોતાનું ભયાનક ધનુષ ખેંચ્યું, વારંવાર ફેરવીને વીજળી જેવી તેજસ્વી તીક્ષ્ણ બાણ ચડાવ્યા.
ષડ્વિંશતિમસં ક્રુદ્ધો મુમોચાશુ સુયોધને । જ્વલિતાગ્નિશિખાકારાન્વજ્રકલ્પાનજિહ્મગાન્
પછી, ભીમસેને ક્રોધથી છવાઈને, સુયોધન પર છવીસ બાણ ઝડપથી છોડ્યા, જે અગ્નિની જ્વાળા જેવા અને સીધા વીજળી જેવા હતા.
તતોઽસ્ય કાર્મુકં દ્વાભ્યાં સૂતં દ્વાભ્યાં ચ વિવ્યધે । ચતુર્ભિરશ્વાઞ્જવનાનનયદ્યમસાદનમ્
પછી, બે બાણોથી દુશ્મનનું ધનુષ, બે બાણોથી સારથીને અને ચાર બાણોથી દુશ્મનના ઝડપી ઘોડાઓને યમલોક તરફ મોકલી દીધા.
દ્વાભ્યાં ચ સુવિકૃષ્ટાભ્યાં શરાભ્યામરિમર્દનઃ । છત્રં ચિચ્છેદ સમરે રાજ્ઞસ્તસ્ય નરોત્તમ્
શત્રુઓના સંહારક ભીમસેને બે સુચોક્કસ તીરો વડે રાજાના રથનું છત્ર યુદ્ધમાં કાપી નાખ્યું, હે મહાન પુરુષ.
ષઙ્ભિશ્ચ તસ્ય ચિચ્છેદ જ્વલન્તં ધ્વજમુત્તમમ્ । છિત્ત્વા તં ચ નનાદોચ્ચૈસ્તવ પુત્રસ્ય પશ્યતઃ
પછી છ તીરો વડે તેણે તેજસ્વી અને ઉત્તમ ધ્વજ પણ કાપી નાખ્યો; અને એ ધ્વજ કાપીને, તારા પુત્રની સામે ઊંચે અવાજે ગર્જના કરી.
રથાચ્ચ સ ધ્વજઃ શ્રીમાન્નાનારત્નવિભૂષિતાત્। પપાત સહસા ભૂમૌ વિદ્યુઞ્જલધરાદિવ
પછી વિવિધ રત્નોથી શોભિત એવો તેજસ્વી ધ્વજ રથ પરથી અચાનક જમીન પર પડી ગયો, જાણે મેઘમાંથી વીજળી પડતી હોય એમ.
જ્વલન્તં સૂર્યસંકાશં નાગં મણિમયં શુભમ્ । ધ્વજં કુરુપતેશ્છિન્નં દદૃશુઃ સર્વપાર્થિવાઃ
કુરુપતિનો ચમકતો, મણિથી બનેલો સુંદર ધ્વજ જ્યારે કાપી નાખાયો, ત્યારે બધા રાજાઓએ તેને જોઈ લીધો.
અથૈનં દશભિર્બાણૈસ્તોત્રૈરિવ મહાદ્વિપમ્ । આજઘાન રણે વીરં સ્મયન્નિવ મહારથઃ
પછી મહારથીએ જાણે સ્મિત કરતાં, યુદ્ધમાં એ વીર પર દસ તીરો છોડ્યા, જાણે મહાન હાથીને અંકુશથી મારવામાં આવે એમ.
સ ગાઢવિદ્ધો વ્યથિતો ભીમસેનેન સંયુગે । નિષસાદ રથોપસ્થે મૂર્ચ્છાભિહતચેતનઃ
યુદ્ધમાં ભીમસેને ઘાયલ કરીને દુઃખ આપતાં, તે વીર બેભાન થઈ રથની બેઠકે ઢળી પડ્યો.
તતઃ સ રાજા સિન્ધૂનાં રથશ્રેષ્ઠો મહાબલઃ । દુર્યોધનસ્ય જગ્રાહ પાર્ષ્ણિં સ્વપુરુષૈર્વૃતઃ
પછી સિંધુ દેશનો મહાબળવાન અને શ્રેષ્ઠ રથયોધા રાજા પોતાના માણસો સાથે દુર્યોધનના રથની પાછળ પહોંચી ગયો.
કૃપશ્ચ રથિનાં શ્રેષ્ઠસ્તવ પુત્રમચેતનમ્ । આરોપયદ્રથં રાજન્દુર્યોધનમમર્ષણમ્
અને શ્રેષ્ઠ રથયોધા કૃપાએ, તારો પુત્ર દુર્યોધન બેભાન થયો હતો, તેને પોતાના રથ પર બેસાડ્યો, હે રાજા.
પરિવાર્ય તતો ભીમં જેતુકામો જયદ્રથઃ । રથૈરનેકસાહસ્રૈર્ભીમસ્યાવારયદ્દિશઃ
પછી જયદ્રથ ભીમને જીતવાની ઈચ્છાથી અનેક હજાર રથો સાથે તેને ઘેરીને, ભીમની ચારે બાજુના માર્ગો બંધ કરી દીધા.
ધૃષ્ટકેતુસ્તતો રાજન્નભિમન્યુશ્ચ વીર્યવાન્। કેકયા દ્રૌપદેયાશ્ચ તવ પુત્રાનયોધયન્
પછી ધૃષ્ટકેતુ અને પરાક્રમી અભિમન્યુ, સાથે કેકય અને દ્રૌપદીના પુત્રોએ, તારા પુત્રો સામે યુદ્ધ કર્યું.