અથાભિમન્યુઃ સમરે ભીમસેનેન સંગતઃ । પાર્ષતેન ચ તે સર્વે કૈકયા દ્રૌપદીસુતાઃ
પછી અભિમન્યુ ભીમસેન સાથે યુદ્ધમાં જોડાયો, પાર્ષત, બધા કૈકેય અને દ્રૌપદીના પુત્રો પણ સાથે હતા.
તાદૃષ્ટ્વા સમરે ક્રુદ્ધાંસ્તવ સૈન્યે મહારથાઃ। દુર્યોધનપ્રભૃતયઃ પ્રગૃહીતશરાસનાઃ। ભૃશમર્શ્વૈઃ પ્રજવિતૈઃ પ્રયયુર્યત્ર તે રથાઃ
યુદ્ધમાં તેમને ક્રોધિત જોઈ, તારા સેના ના મહારથીઓ, દુર્યોધન સહિત, ધનુષ્ય સંભાળી, ઝડપી ઘોડાઓ સાથે એ રથોની દિશામાં દોડી ગયા.
અપરાહ્ણે મહારાજ પ્રાવર્તત મહારણઃ। તાવકાનાં ચ બલિનાં પરેષાં ચૈવ ભારત
મધ્યાહ્ન પછી, હે રાજા, તારા બળવાન સૈનિકો અને દુશ્મન પક્ષ વચ્ચે મહાયુદ્ધ શરૂ થયું.
અભિમન્યુર્વિકર્ણસ્ય હયાન્હત્વા મહાહવે। અથૈનં પઞ્ચવિંશત્યા ક્ષુદ્રકાણાં સમાર્પયત્
મહાયુદ્ધમાં અભિમન્યુએ વિકર્ણના ઘોડાઓ મારી નાખ્યા; પછી એણે તેને પચ્ચીસ સામાન્ય ઘોડા મોકલ્યા.
હતાશ્વં રથમુત્સૃજ્ય વિકર્ણસ્તુ મહારથઃ । આરુરોહ રથં રાજંશ્ચિત્રસેનસ્ય ભારત । યોધયામાસ સમરે તદદ્ભુતમિવાભવત્
ઘોડા મરી ગયા પછી, વિકર્ણએ પોતાનો રથ છોડી, ચિત્રસેનના રથ પર ચઢી ગયો, હે ભારત, અને યુદ્ધમાં લડ્યો, જે અદ્ભુત લાગતું હતું.
સ્થિતાવેકરથે તૌ તુ ભ્રાતરૌ કુલવર્ધનૌ। આર્જિનિઃ શરજાલેન ચ્છાદયામાસ ભારત
એ બંને ભાઈઓ, વંશની શોભા વધારનાર, એક જ રથ પર ઊભા રહ્યા; અર્જુનપુત્રએ તેમને તીરોની ઝડીથી ઢાંકી દીધા, હે ભારત.
ચિત્રસેનો વિકર્ણશ્ચ કાર્ષ્ણિં પઞ્ચભિરાયસૈઃ । વિવ્યધાતે ન ચાકમ્પત્કાર્ષ્ણિર્મેરુરિવ સ્થિતઃ
ચિત્રસેન અને વિકર્ણએ કૃષ્ણપુત્રને પાંચ લોખંડના તીરો મારી ઘાયલ કર્યા, પણ તે અડગ રહ્યો, જાણે મેરુ પર્વતની જેમ.
દુઃશાસનસ્તુ સમરે કેકયાન્પઞ્ચ મારિપ । યોધયામાસ રાજેન્દ્ર તદદ્ભુતમિવાભવત્
દુઃશાસને યુદ્ધમાં પાંચ કૈકેય ભાઈઓ સાથે યુદ્ધ કર્યું, હે રાજેન્દ્ર, અને એ દૃશ્ય અદ્ભુત લાગતું હતું.
દ્રૌપદેયા રણે ક્રુદ્ધા દુર્યોધનમવારયન્ । શરૈરાશીવિષાકારૈઃ પુત્રં તવ વિશાંપતે
દ્રૌપદીના પુત્રોએ યુદ્ધમાં ક્રોધિત થઈ, તારા પુત્ર દુર્યોધનને, ઝેરી સાપ જેવા તીરો વડે રોકી દીધો, હે રાજાઓના રાજા.
પુત્રોઽપિ તવ દુર્ધર્ષો દ્રૌપદ્યાસ્તનયાન્રણે । સાયકૈર્નિશિતૈ રાજન્નાજઘાન પૃથક્પૃથક્
તારો દુર્જય પુત્ર, હે રાજા, યુદ્ધમાં દ્રૌપદીના પુત્રોને તીક્ષ્ણ તીરો વડે અલગ-અલગ ઘાયલ કરતો રહ્યો.
તૈશ્ચાપિ વિદ્ધઃ શુશુભે રુધિરેમ સમુક્ષિતઃ । ગિરિઃ પ્રસ્રવણૈર્યદ્વદ્ગૈરિકાદિવિમિશ્રિતૈઃ
તેમના તીરો વડે ઘાયલ થયેલા, તે લોહીથી તરબોળ થઈ તેજસ્વી લાગતો હતો, જાણે લાલ ગેરુથી મિશ્રિત ઝરણાવાળો પર્વત.
ભીષ્મોઽપિ સમરે રાજન્પાણ્ડવાનામનીકિનીમ્ । કાલયામાસ બલવાન્પાલઃ પશુગણાનિવ
ભીષ્મ પણ, હે રાજા, યુદ્ધમાં પાંડવોની સેનાને મહા શક્તિથી આક્રમણ કરતા હતા, જેમ ગવાળો પશુઓના ટોળાને હાંકે છે.
તતો ગાણ્ડીવનિર્ઘોષઃ પ્રાદુરાસીદ્વિશાંપતે । દક્ષિણેન વરૂથિન્યાઃ પાર્થસ્યરીન્વિનિઘ્નતઃ
પછી દક્ષિણ બાજુએ, પાર્થ જ્યારે પોતાના દુશ્મનોને મારતો હતો, ત્યારે ગાંડીવનો ગર્જનાવાળો અવાજ ગૂંજ્યો, હે રાજા.
ઉત્તસ્થુઃ સમરે તત્ર કબન્ધાનિ સમન્તતઃ। કુરૂણાં ચૈવ સૈન્યેષુ પાણ્ડવાનાં ચ ભારત
મહાભારતના યુદ્ધભૂમિ પર, કુરુઓ અને પાંડવોની સેના વચ્ચે, ચારે બાજુ કપાયેલા માથાવાળા ધડ ઊભા થવા લાગ્યા.
શોણિતોદં શરાવર્તં ગજદ્વીપં હયોર્મિણમ્ । રથનૌભિર્નરવ્યાઘ્રાઃ પ્રતેરુઃ સૈન્યસાગરમ્
લોહી પાણી બની ગયું, બાણો તરંગો જેવા હતા, હાથીઓ ટાપુઓ જેવા અને ઘોડા મોજાં જેવા; એ સમયે રથમાં બેઠેલા વીર યુદ્ધની મહાસાગર પાર કરતા હતા.
છિન્નહસ્તા વિકવચા વિદેહાશ્ચ નરોત્તમાઃ । દૃશ્યન્તે પતિતાસ્તત્ર શતશોઽથ સહસ્રશઃ
ત્યાં, શ્રેષ્ઠ પુરુષો, શેકડો અને હજારો વીર હાથ કપાયેલા, કવચ તૂટી ગયેલા અને જીવ વગર પડેલા દેખાતા હતા.
નિહતૈર્મત્તમાતઙ્ગૈઃ શોણિતૌઘપરિપ્લુતૈઃ । ભૂર્ભાતિ ભરતશ્રેષ્ઠ પર્વતૈરાચિતા યથા
હે ભરતવંશના શ્રેષ્ઠ, યુદ્ધમાં મરેલા અને લોહીથી ભીંજાયેલા પાગલ હાથીઓથી ધરતી એવી લાગતી હતી જાણે પર્વતોની ઢગલીઓ થઈ ગઈ હોય.
તત્રાદ્ભુતમપશ્યામ તવ તેષાં ચ ભારત । ન તત્રાસીત્પુમાન્કશ્ચિદ્યો યુદ્ધં નાભિકાઙ્ક્ષતિ
હે ભરત, ત્યાં અમને એક અદ્ભુત વાત જોવા મળી: ત્યાં એક પણ માણસ એવો નહોતો કે જેને યુદ્ધ કરવાની ઈચ્છા ન હોય.
એવં યુયુધિરે વીરાઃ પ્રાર્થયાના મહદ્યશઃ। તાવકાઃ પાણ્ડવૈઃ સાર્ધમાકાઙ્ક્ષન્તો જયં યુધિ
ત્યાં, બંને પક્ષના વીર મહાન યશ મેળવવાની આશાથી અને વિજયની ઈચ્છાથી યુદ્ધ કરતા હતા.
તતો દુર્યોધનો રાજા લોહિતાયતિ ભાસ્કરે। સંગ્રામરભસો ભીમં હન્તુકામોઽભ્યધાવત
પછી, જ્યારે સૂર્ય લાલ પડતો હતો, ત્યારે રાજા દુર્યોધન યુદ્ધના ઉન્માદમાં ભીમને મારવા દોડ્યો.
તમાયાન્તમભિપ્રેક્ષ્ય નૃવીરં દૃઢવૈરિણમ્ । ભીમસેનઃ સુસંક્રુદ્ધ ઇદં વચનમબ્રવીત્
એ વીર અને દૃઢ દુશ્મનને આગળ આવતો જોઈને, ભીમસેન ભારે ક્રોધથી બોલ્યો:
અયં સ કાલઃ સંપ્રાપ્તો વર્ષપૂગાભિવાઞ્છિતઃ । અદ્ય ત્વાં નિહનિષ્યામિ યદિ નોત્સૃજસે રણમ્
આ એ સમય છે જે વર્ષો સુધી ઇચ્છેલો હતો; આજે હું તને મારી નાખીશ, જો તું યુદ્ધ છોડીને ભાગી નહિ જતો હોય તો.
અદ્ય કુન્ત્યાઃ પરિક્લેશં વનવાસં ચ કૃત્સ્નશઃ। દ્રૌપદ્યાશ્ચ પરિક્લેશં પ્રણેષ્યામિ હતે ત્વયિ
આજે, જ્યારે તું મરશે, ત્યારે હું કુંતીનો બધો દુઃખ અને વનવાસ, અને દ્રૌપદીનો પણ દુઃખ દૂર કરી દઈશ.
યત્પુરા મત્સરીભૂત્વા પાણ્ડવાનવમન્યસે । તસ્ય પાપસ્ય ગાન્ધારે પશ્ય વ્યસનમાગતમ્
હે ગાંધારીપુત્ર, જે તું અગાઉ ઈર્ષ્યાથી પાંડવોને અણગમતો હતો અને દુષ્કર્મ કર્યાં, તેનું દુઃખદ પરિણામ હવે જોઈ લે.
કર્ણસ્ય મતમાસ્થાય સૌબલસ્ય ચ યત્પુરા । અચિન્ત્ય પાણ્ડવાન્કામાદ્યથેષ્ટં કૃતવાનસિ
કર્ણ અને શકુનીની સલાહ માનીને, તું કામના વશ થઈને પાંડવોની ચિંતા કર્યા વિના જે ઇચ્છ્યું તે કર્યું.
યાચમાનં ચ યન્મોહાદ્દાશાર્હમવમન્યસે। ઉલૂકસ્ય સમાદેશં યદ્દદાસિ ચ હૃષ્ટવત્
મોહમાં આવીને, જ્યારે કૃષ્ણ વિનંતી કરતા હતા ત્યારે તું તેમને અવગણ્યો અને ઉલૂકનો સંદેશ આનંદથી સ્વીકાર્યો.
તેન ત્વાં નિહનિષ્યામિ સાનુબન્ધં સબાન્ધવમ્ । શમીકરિષ્યે તત્પાપં યત્પુરા કૃતવાનસિ
આ બધાં માટે, હવે હું તને તારા સંબંધીઓ અને સાથીઓ સાથે મારી નાખીશ અને તારા કરેલા પાપનો અંત લાવીશ.
એવમુક્ત્વા ધનુર્ઘોરં વિકૃષ્યોદ્ભ્રામ્ય ચાસકૃત્ । સમાધત્ત શરાન્ઘોરાન્મહાશનિસમપ્રભાન્
આ રીતે બોલીને, ભીમસેને પોતાનું ભયાનક ધનુષ ખેંચ્યું, વારંવાર ફેરવીને વીજળી જેવી તેજસ્વી તીક્ષ્ણ બાણ ચડાવ્યા.
ષડ્વિંશતિમસં ક્રુદ્ધો મુમોચાશુ સુયોધને । જ્વલિતાગ્નિશિખાકારાન્વજ્રકલ્પાનજિહ્મગાન્
પછી, ભીમસેને ક્રોધથી છવાઈને, સુયોધન પર છવીસ બાણ ઝડપથી છોડ્યા, જે અગ્નિની જ્વાળા જેવા અને સીધા વીજળી જેવા હતા.
તતોઽસ્ય કાર્મુકં દ્વાભ્યાં સૂતં દ્વાભ્યાં ચ વિવ્યધે । ચતુર્ભિરશ્વાઞ્જવનાનનયદ્યમસાદનમ્
પછી, બે બાણોથી દુશ્મનનું ધનુષ, બે બાણોથી સારથીને અને ચાર બાણોથી દુશ્મનના ઝડપી ઘોડાઓને યમલોક તરફ મોકલી દીધા.