પુનર્યુદ્ધાય સમરે પ્રત્યુદ્યાતા જિગીષવઃ । તતો યુધિષ્ઠિરઃ પ્રાહ સમાહૂય સ્વસૈનિકાન્
પછી તેઓ ફરી વિજયની ઇચ્છાથી યુદ્ધ માટે આગળ વધ્યા; ત્યારે યુધિષ્ઠિરે પોતાના સૈનિકોને બોલાવીને કહ્યું.
ગચ્છન્તુ પદવીં શક્ત્યા ભીમપાર્ષતયોર્યુધિ। સૌભદ્રપ્રમુખા વીરા રથા દ્વાદશ દંશિતાઃ
અભિમન્યુને આગળ રાખી, બારહ રથયોધા વીરોએ ભીમ અને ધૃષ્ટદ્યુમ્નની યુદ્ધની દિશામાં પૂરી તાકાતથી જવું જોઈએ.
પ્રવૃત્તિમધિગચ્છન્તુ ન હિ શુદ્ધ્યતિ મે મનઃ । પ્રવૃત્તિર્ભિમસેનસ્ય પાર્ષતસ્ય ચ સંયુગે
તેઓએ ખબર લાવવી જોઈએ કે શું ચાલી રહ્યું છે, કેમ કે મારું મન શાંત નથી; ભીમસેન અને ધૃષ્ટદ્યુમ્ન યુદ્ધમાં કેવી સ્થિતિમાં છે તે જાણવું છે.
વિજ્ઞેયા સમરે શીઘ્રં પ્રવિશધ્વં રથાર્ણવમ્ । ગચ્છન્તુ પરયા શક્ત્યા ભવન્ત ઇતિ મે મતિઃ
યુદ્ધમાં શું સ્થિતિ છે તે જલદી જાણી લો; રથોના મહાસાગરમાં પૂરી શક્તિથી પ્રવેશો—આજ મારી ઇચ્છા છે.
ત એવં સમનુજ્ઞાતાઃ શૂરા વિક્રાન્તયોધિનઃ । બાઢમિત્યેવમુક્ત્વા તુ સર્વે પુરુષમાનિનઃ । મધ્યંદિનગતે સૂર્યે પ્રયયુઃ સર્વ એવ હિ
આ રીતે આજ્ઞા મળતાં, તે બધા શૂરવીર અને બલવાન યુદ્ધવીરો, 'જેમ કહ્યું તેમ' કહીને, મધ્યાહ્ને સૂર્ય ઊંચે ચઢ્યો ત્યારે બધા જ નીકળી પડ્યા.
કેકયા દ્રૌપદેયાશ્ચ ધૃષ્ટકેતુશ્ચ વીર્યવાન્ । અભિમન્યું પુરસ્કૃત્ય મહત્યા સેનયા વૃતાઃ
કેકય, દ્રૌપદીપુત્રો અને બલવાન ધૃષ્ટકેતુ, અભિમન્યુને આગળ રાખીને, મોટી સેના સાથે આગળ વધ્યા.
તે કૃત્વા સમરે વ્યૂહં સૂચીમુખમરિન્દમમ્ । બિભિદુર્ધાર્તરાષ્ટ્રાણાં તદ્રથાનીકમાહવે
તેમણે યુદ્ધમાં સૂચીમુખ વ્યૂહ રચ્યો અને દુશ્મનને હરાવી ન શકે એવી રીતે ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોની રથસેનાને તોડી નાખી.
તાન્પ્રયાતાન્મહેષ્વાસાનભિમન્યુપુરોગમાન્। ભીમસેનભયાવિષ્ટા ધૃષ્ટદ્યુમ્નવિમોહિતા
અભિમન્યુને આગળ રાખીને તે મહાન ધનુર્ધારો આગળ વધતા જોઈ, કૌરવ સૈનિકો ભીમસેનના ભયથી અને ધૃષ્ટદ્યુમ્નના મોહથી ગભરાઈ ગયા.
ન સંવારયિતું શક્તા તવ સેના જનાધિપ । મદમૂર્ચ્છન્વિતાત્મા વૈ પ્રમદેવાધ્વનિ સ્થિતા
રાજા, તમારી સેના ગર્વ અને ગફલતમાં આવી ગઈ હતી, રસ્તા પર બેધ્યાન સ્ત્રી જેવી, અને તેઓને રોકી શક્યા નહીં.
તેઽભિજાતા મહેષ્વાસાઃ સુવર્ણવિકૃતધ્વજાઃ । પરીપ્સન્તોઽભ્યધાવન્ત ધૃષ્ટદ્યુમ્રવૃકોદરૌ
તે મહાન ધનુર્ધારો, સોનાથી શોભતા ધ્વજવાળા, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અને વૃકોદર સુધી પહોંચવાની ઇચ્છાથી દોડી ગયા.
તૌ ચ દૃષ્ટ્વા મહેષ્વાસાવભિમન્યુપુરોગમાન્ । બભૂવતુર્મુદાયુક્તૌ નિઘ્નન્તૌ તવ વાહિનીમ્
અને અભિમન્યુને આગળ રાખીને તે મહાન ધનુર્ધારોને આવતા જોઈ, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અને વૃકોદર આનંદિત થયા અને તમારી સેના પર આક્રમણ કર્યું.
દ્રોણમિષ્વસ્ત્રકુશલં સર્વવિદ્યાસુ પારગમ્।' દૃષ્ટ્વા તુ સહસાયાન્તં પાઞ્ચાલ્યો ગુરુમાત્મનઃ । નાશંસત વધં વીરઃ પુત્રાણાં તવ પાર્ષતઃ
પણ જ્યારે પાંડવપક્ષના ધૃષ્ટદ્યુમ્ને શસ્ત્રવિદ્યામાં પારંગત અને સર્વજ્ઞાની પોતાના ગુરુ દ્રોણને અચાનક આગળ આવતાં જોયા, ત્યારે તે વીરને તમારા પુત્રોના મરણની આશા રહી નહોતી.
તતો રથં સમારોપ્ય કૈકેયસ્ય વૃકોદરમ્ । અભ્યધાવત્સુસંક્રુદ્ધો દ્રોણમિષ્વસ્ત્રપારગમ્
પછી, કૈકેયના રથ પર વૃકોદરને બેસાડી, પાંડવપક્ષનો ધૃષ્ટદ્યુમ્ન ખૂબ જ ક્રોધથી શસ્ત્રવિદ્યા પારંગત દ્રોણ તરફ દોડી ગયો.
તસ્યાભિપતતસ્તૂર્ણં ભારદ્વાજઃ પ્રતાપવાન્। ક્રુદ્ધશ્ચિચ્છેદ બાણેન ધનુઃ શત્રુનિબર્હણઃ
તે ઝડપથી આગળ વધતો હતો ત્યારે, શક્તિશાળી ભારદ્વાજ દ્રોણે ગુસ્સામાં એક બાણથી તેનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું.
અન્યાંશ્ચ શતશો બાણાન્પ્રેષયામાસ પાર્ષતે । દુર્યોધનહિતાર્થાય ભર્તૃપિણ્ડમનુસ્મરન્
અને દ્રોણે, દુર્યોધનના હિત માટે અને પોતાના ધર્મને યાદ રાખીને, પાંડવપક્ષના ધૃષ્ટદ્યુમ્ન પર સૈંકડો બાણ છોડ્યા.
અથાન્યદ્ધનુરાદાય પાર્ષતઃ પરવીરહા । દ્રોણં વિવ્યાધ વિંશત્યા રુક્મપુઙ્ખૈઃ શિલાશિતૈઃ
પછી પાંડવપક્ષના ધૃષ્ટદ્યુમ્ને બીજું ધનુષ્ય લઈને, દુશ્મન વીરને હરાવનાર બની, દ્રોણ પર વીસ સોનાની પાંખવાળા તીક્ષ્ણ બાણો છોડ્યા.
તસ્ય દ્રોણઃ પુનશ્ચાપં ચિચ્છેદામિત્રકર્શનઃક । હયાંશ્ચ ચતુરસ્તૂર્ણં ચતુર્ભિઃ સાયકોત્તમૈઃ
પછી દ્રોણે ફરીથી તેનો ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું અને ચાર ઉત્તમ બાણોથી ઝડપથી તેના ચાર ઘોડાઓને ઘાયલ કર્યા.
વૈવસ્વતક્ષયં ઘોરં પ્રેષયામાસ ભારત । સારથિં ચાસ્ય ભલ્લેન પ્રેષયામાસ ભારત
હે ભારત, પછી દ્રોણે ભયાનક વિનાશ વરસાવ્યો અને એક પહોળા શિરવાળા બાણથી તેના સારથીને પણ ઘાયલ કર્યો.
હતાશ્વાત્સ રથાત્તૂર્ણમવપ્લુત્ય મહારથઃ । આરુરોહ મહાબાહુરભિમન્યોર્મહારથમ્
પછી એ મહાવીર, જેના રથના ઘોડા મારાયા હતા, ઝડપથી રથમાંથી નીચે ઉતર્યો અને પોતાની બળવાન ભુજાઓથી અભિમન્યુના મહારથ પર ચઢ્યો.
તતઃ સરથનાગાશ્વા સમકમ્પત વાહિની । પશ્યતો ભીમસેનસ્ય પાર્ષતસ્ય ચ પશ્યતઃ
પછી જ્યારે ભીમસેન અને પાર્ષત જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે આખી સેના, રથ, હાથી અને ઘોડા સહિત, ધ્રુજી ઉઠી.
તત્પ્રભગ્નં બલં દૃષ્ટ્વા દ્રોણેનામિતતેજસા । નાશક્રુવન્વારયિતું સમસ્તાસ્તે મહારથાઃ
દ્રોણની અપરંપાર તેજસ્વિતા જોઈને તેમનું ફોજ તૂટી પડ્યું, અને બધા મહારથીઓ તેને રોકી શક્યા નહીં.
વધ્યમાનં તુ તત્સૈન્યં દ્રોણેન નિશિતૈઃ શરૈઃ । વ્યભ્રમત્તત્રતત્રૈવ ક્ષોભ્યમાણ ઇવાર્ણવઃ
દ્રોણના તીખા બાણોથી એ સેના જ્યાં ત્યાં વિખેરી પડી, જાણે કોઈ તોફાનથી દરિયો ઉથલપાથલ થઈ ગયો હોય.
તથા દૃષ્ટ્વા ચ તત્સૈન્યં જહૃષે તાવકં બલમ્ । દૃષ્ટ્વાચાર્યં સુસંક્રુદ્ધં તપન્તં રિપુવાહિનીમ્ । તુષ્ટુવુઃ સર્વતો યોધાઃ સાધુસાધ્વિતિ ભારત
એ રીતે પોતાની સેના જીતતી જોઈને કૌરવોની ફોજ ખુશ થઈ ગઈ; ગુરુને દુશ્મનના સૈન્યને દહાડતો જોઈને બધા યોદ્ધાઓએ ચારેય તરફથી 'શાબાશ, શાબાશ' કહી પ્રશંસા કરી.
તતો દુર્યોધનો રાજા મહોત્પ્રત્યાગતસ્મૃતિઃ । શરવર્ષૈઃ પુનર્ભીમં પ્રત્યવારયદચ્યુતમ્
પછી રાજા દુર્યોધન, જેને ફરી સ્મૃતિ આવી હતી, તેણે બાણોની વરસાદથી ભીમને ફરીથી અટકાવ્યો.
એકીભૂતાસ્તતશ્ચૈવ તવ પુત્રા મહારથાઃ । સમેત્ય સમરે ભીમં યોધયામાસુરુદ્યતાઃ
પછી તમારા બધા પુત્રો, મહાવીર, એકઠા થઈને યુદ્ધમાં ભીમ સામે લડવા ઉતર્યા.
ભીમસેનોઽપિ સમરે સંપ્રાપ્ય સ્વરથં પુનઃ । સમારુહ્ય મહાબાહુર્યયૌ યેન તવાત્મજઃ
ભીમસેને પણ યુદ્ધમાં પોતાનો રથ ફરીથી મેળવીને, બળવાન ભુજાઓથી ચડીને તમારા પુત્ર તરફ આગળ વધ્યો.
પ્રગૃહ્ય ચ મહાવેગં પરાસુકરણં દૃઢમ્ । સજ્યં શરાસનં સઙ્ખ્યે શરૈર્વિવ્યાધ તે સુતમ્
પછી તેણે પોતાનું મજબૂત અને ઝડપી ધનુષ્ય હાથમાં પકડીને, યુદ્ધ માટે તૈયાર કરી, તમારા પુત્રને બાણોથી ઘાયલ કર્યો.
તતો દુર્યોધનો રાજા ભીમસેનં મહાબલમ્ । નારાચેન સુતીક્ષ્ણેન ભૃશં મર્મણ્યતાડયત્
પછી રાજા દુર્યોધને ભીમસેનને એક અત્યંત તીખા બાણથી જોરદાર રીતે મર્મસ્થાને ઘાયલ કર્યો.
સોઽતિવિદ્ધો મહેષ્વાસસ્તવ પુત્રેણ ધન્વિના । ક્રોધસંરક્તનયનો વેગેનાક્ષિપ્ય કાર્મુકમ્
તમારા પુત્રે ઘાયલ કરેલા ભીમસેનના આંખો ક્રોધથી લાલ થઈ ગયા અને તેણે ઝડપથી પોતાનું ધનુષ્ય ખેંચ્યું.
દુર્યોધનં ત્રિભિર્બાણૈર્બાહ્વોરુરસિ ચાર્પયત્ । સ તત્ર શુશુભે રાજા શિખરૈર્ગિરિરાડિવ
પછી તેણે દુર્યોધનને ત્રણ બાણોથી બાહુ અને જાંઘ પર ઘાયલ કર્યો; એ સમયે રાજા એ રીતે તેજ પામ્યો જાણે પર્વત પર શિખરો ઝળહળી રહ્યા હોય.