તામાપતન્તીં સહસા ઘોરરૂપાં દુરાસદામ્। અભિમન્યુઃ શરૈસ્તીક્ષ્ણૈશ્ચિચ્છેદ ભુજગોપમામ્
એ ભયાનક અને સહન કરવી મુશ્કેલ એવી, સાપ જેવી ભાલા ઝડપથી આવી રહી હતી, ત્યારે અભિમન્યુએ તીક્ષ્ણ બાણોથી તેને કાપી નાંખી.
તતઃ સ્વરથમારોપ્ય લક્ષ્મણં ગૌતમસ્તદા। અપોવાહ રથેનાજૌ સર્વસૈન્યસ્ય પશ્યતઃ
પછી ગૌતમએ લક્ષ્મણને પોતાના રથ પર બેસાડી યુદ્ધભૂમિમાંથી દૂર લઈ ગયા, જ્યારે બધાં યોદ્ધાઓ એ દ્રશ્ય જોઈ રહ્યા હતા.
તતઃ સમાકુલે તસ્મિન્વર્તમાને મહાભયે । અભ્યદ્રવઞ્જિઘાંસન્તઃ પરસ્પરવધૈષિણઃ
પછી જ્યારે યુદ્ધભૂમિમાં ભારે ભય અને ગભરાટ ફેલાયો, ત્યારે એકબીજાને મારવા ઇચ્છુક બધા યોદ્ધાઓ સામસામે તૂટી પડ્યા.
તાવકાશ્ચ મહેષ્વાસાઃ પાણ્ડવાશ્ચ મહારથાઃ । જુહ્વન્તઃ સમરે પ્રાણાન્નિજઘ્નુરિતરેતરમ્
તમારા મહાન ધનુર્ધર અને પાંડવોના મહારથીઓ, પોતાના પ્રાણ અર્પણ કરતાં યુદ્ધમાં એકબીજાને ઘાયલ કરતા હતા.
મુક્તકેશા વિકવચા વિરથાશ્છિન્નકાર્મુકાઃ । બાહુભઇઃ સમયુધ્યન્ત સૃઞ્જયાઃ કુરુભિઃ સહ
કેટલાંય વાળ ખુલેલા, કવચ તૂટી ગયેલા, રથ વિહોણા અને ધનુષ્ય તૂટી ગયેલા હતા; એવા શ્રુંજયો કુરુઓ સાથે હાથાપાઈથી લડી રહ્યા હતા.
તતો ભીષ્મો મહાબાહુઃ પાણ્ડવાનાં મહાત્મનામ્ । સેનાં જઘાન સંક્રુદ્ધો દિવ્યૈરસ્ત્રૈર્મહાબલઃ
પછી મહાબાહુ ભીષ્મ, ગુસ્સામાં અને દિવ્ય અસ્ત્રોથી, મહાત્મા પાંડવોની સેનાને ભયાનક રીતે ઘાયલ કરવા લાગ્યા, હે મહારાજ.
હતેશ્વરૈર્ગજૈસ્તત્ર નરૈરશ્વૈશ્ચ પાતિતૈઃ । રથિભિઃ સાદિભિશ્ચૈવ સમાસ્તીર્યત મેદિની
ત્યાં જમીન પર મરેલા હાથીઓના સ્વામીઓ, માણસો, ઘોડા, રથયોદ્ધાઓ અને તેમના સાથીઓના શરીરો છવાઈ ગયા હતા.
અથ રાજન્મહાબાહુઃ સાત્યકિર્યુદ્ધદુર્મદઃ। વિકૃષ્ય ચાપં સમરે ભારસાહમનુત્તમમ્
પછી, રાજા, મહાબળવાન અને યુદ્ધમાં ભયાનક સાત્યકી એ પોતાના અદમ્ય અને ઉત્તમ ધનુષ્યને યુદ્ધમાં ખેંચ્યું.
યત્તત્સખ્યુસ્તુ પૂર્વેણ અર્જુનાદુપશિક્ષિતમ્ । પ્રગાઢં લઘુ ચિત્રં ચ દર્શયન્હસ્તલાઘવમ્। પ્રામુઞ્ચત્પુઙ્ખસંયુક્તાઞ્શરાનાશીવિષોપમાન્
અર્જુન પાસેથી પહેલાં શીખેલી ઊંડી, ઝડપભરી અને કુશળ તીરકલા બતાવી, હાથની ચપળતા દર્શાવતાં, તેણે ઝેરી સાપ જેવા તીરો છોડ્યા.
તસ્ય વિક્ષિપતસ્છાપં શરાનન્યાંશ્ચ મુઞ્ચતઃ। આદદાનસ્ય ભૂયશ્ચ સંદધાનસ્ય ચાપરાન્
તેના ધનુષ્ય ખેંચતાં, તીરો છોડતાં, નવા તીરો ઉઠાવતા અને બીજા તીરો ચડાવતાં તેનું હાથ કામ કરતા જ રહેતું.
ક્ષિપતશ્ચ પરાંસ્તસ્ય રણે શત્રૂન્વિનિઘ્નતઃ। દદૃશે રૂપમત્યર્થં મેઘસ્યેવ પ્રવર્ષતઃ
યુદ્ધમાં શત્રુઓ પર તીરો વરસાવતાં અને તેમને ઘાયલ કરતાં, તેનો અવતાર જાણે વરસાદ વરસાવતા મેઘ જેવો લાગતો હતો.
તમુદીર્યન્તમાલોક્ય રાજા દુર્યોધસ્તતઃ । રથાનામયુતં તસ્ય પ્રેષયામાસ ભારત
એવી રીતે તેને જોઈને, રાજા દુર્યોધને તેના સામે દસ હજાર રથોની ફોજ મોકલી.
તાંસ્તુ સર્વાન્મહેષ્વાસાન્સાત્યકિઃ સત્યવિક્રમઃ । જઘાન પરમેષ્વાસો દિવ્યેનાસ્ત્રેણ વીર્યવાન્
સત્યકી એ પરાક્રમી અને શ્રેષ્ઠ ધનુર્ધર, એ બધા મહાન ધનુર્ધરોને દૈવી અસ્ત્રથી નાશ કરી દીધા.
સ કૃત્કવા દારુણં કર્મ પ્રગૃહીતશરાસનઃ। આસસાદ તતો વીરો ભૂરિશ્રવસમાહવે
કવચ પહેરી, ભયાનક ધનુષ્ય હાથમાં લઈને, એ વીર પછી યુદ્ધભૂમિ પર ભૂરિશ્રવસ પાસે પહોંચ્યો.
સ હિ સંદૃશ્ય સેનાં તે યુયુધાનેન પાતિતામ્ । અભ્યધાવત સંક્રુદ્ધઃ કુરૂણાં કીર્તિવર્ધનઃ
યુયુધાન દ્વારા પોતાની સેના પડતી જોઈને, કુરુઓની શોભા એવા ભૂરિશ્રવસ ક્રોધથી આગળ વધ્યો.
ઇન્દ્રાયુધસવર્ણં તુ વિસ્ફાર્ય સુમહદ્ધનુઃ । સૃષ્ટવાન્વજ્રસંકાશાઞ્શરાનાશીવિષોપમાન્
તેણે ઇન્દ્રના અસ્ત્ર જેવું તેજસ્વી મોટું ધનુષ્ય ખેંચ્યું અને વીજળી જેવાં, ઝેરી સાપ જેવા તીરો છોડ્યા.
સહસ્રશો માહારાજ દર્શયન્પાણિલાઘવમ્ । શરાંસ્તાન્મૃત્યુસંસ્પર્શાન્સાત્યકેશ્ચ પદાનુગાઃ
હજારોની સંખ્યામાં, રાજા, તેણે હાથની અદભુત ચપળતા બતાવી, મૃત્યુનો સ્પર્શ ધરાવતા તીરો અને સાત્યકીના અનુયાયીઓ પર વરસાવ્યા.
ન વિષેહુસ્તદા રાજન્દુદ્રુવુસ્તે સમન્તતઃ । વિહાય સાત્યકિં રાજન્સમરે યુદ્ધદુર્મદમ્
એને સહન કરી શક્યા નહીં, રાજા, એટલે બધા દિશામાં ભાગી ગયા અને યુદ્ધમાં ભયાનક સાત્યકીને એકલા છોડી દીધો.
તં દૃષ્ટ્વા યુયુધાનસ્ય સુતા દશ મહાબલાઃ । મહારથાઃક સમાખ્યાતાશ્ચિત્રવર્માયુધધ્વજાઃ
આ જોઈને, યુયુધાનના દસ મહાબળવાન અને મહારથી પુત્રો, સુંદર કવચ અને શસ્ત્રો સાથે આગળ વધ્યા.
સમાસાદ્ય મહેષ્વાસં ભૂરિશ્રવસમાહવે। ઊચુઃ સર્વે સુસંરબ્ધા યૂપકેતું મહારણે
યુદ્ધભૂમિ પર મહાન ધનુર્ધર ભૂરિશ્રવસ સામે જઈને, બધા ક્રોધથી ભરેલા યુધ્ધમાં ધ્વજાવાળાને બોલ્યા.
ભોભો કૌરવાદાયાદ સહાસ્માભિર્મહાબલ । એહિ યુધ્યસ્વ સંગ્રામે સમસ્તૈઃ પૃથગેવ વા
અરે કૌરવ વંશજ, મહાબળવાન, અમારે સાથે આવીને યુદ્ધ કર—બધા સાથે કે એક એક કરીને, જેમ તને ગમતું હોય તેમ.
અસ્માન્વા ત્વં પરાજિત્ય યશઃ પ્રાપ્નુહિ સંયુગે। વયં વા ત્વાં પરાજિત્ય પ્રીતિં ધાસ્યામહે પિતુઃ
તમે અમને હરાવીને યુદ્ધમાં પોતાનું નામ મેળવો, અથવા અમે તમને હરાવીને અમારા પિતાને આનંદ આપશું.
એવમુક્તસ્તદા શૂરૈસ્તાનુવાચ મહાબલઃ । વીર્યશ્લાઘી નરશ્રેષ્ઠસ્તાન્દૃષ્ટ્વા સમવસ્થિતાન્
આવી રીતે વીરોએ કહ્યું ત્યારે, મહાબળવાન અને પરાક્રમમાં ગર્વિત, શ્રેષ્ઠ પુરુષે તેમને સામે ઊભેલા જોઈને ઉત્તર આપ્યો:
સાધ્વિદં કથ્યતે વીરા યંદ્યેવં મતિરદ્ય વઃ। યુધ્યધ્વં સહિતા યત્તા નિહનિષ્યામિ વો રણે
શાબાશ, વીરો! જો આજે તમારો એવો નક્કી છે, તો તૈયાર થઈને બધા સાથે યુદ્ધ કરો—હું યુદ્ધમાં તમારે બધાને હરાવીશ.
એવમુક્તા મહેષ્વાસાસ્તે વીરાઃ ક્ષિપ્રકારિણઃ । મહતા શરવર્ષેણ અભ્યધાવન્નરિન્દમમ્
આવી વાત સાંભળીને, તે મહાન ધનુર્ધારીઓ, ઝડપથી કાર્ય કરનારા વીરોએ, મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ પર તીરોની ભારે વરસાદ સાથે આક્રમણ કર્યું.
સોઽપરાહ્ણે મહારાજ સંગ્રામસ્તુમુલોઽભવત્। એકસ્ય ચ બહૂનાં ચ સમેતાનાં રણાજિરે
પછી, રાજા, બપોર પછી યુદ્ધના મેદાનમાં એક સામે અનેક એકઠા થયેલા વીરોએ ભયાનક યુદ્ધ શરૂ કર્યું.
તમેકં રથિનાં શ્રેષ્ઠં શરૈસ્તે સમવાકિરન્ । પ્રાવૃષીવ યથા મેરું સિષિચુર્જલદા નૃપ
તેમણે રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા એકમાત્ર વીરને તીરો વડે આવરી લીધો, જેમ વરસાદના સમયમાં મેઘો મેરુ પર્વત પર પાણી વરસાવે છે, એમ.
તૈસ્તુ મુક્તાઞ્શરાન્ઘોરાન્યમદણ્ડાશનિપ્રભાન્ । અસંપ્રાપ્તાનસંભ્રાકન્તિશ્ચિચ્છેદાશુ મહારથઃ
પણ એ મહાન રથીએ, મૃત્યુદંડ કે વીજળી જેવી પ્રખર ભયાનક તીરો, પોતે સુધી પહોંચે એ પહેલાં જ ઝડપથી કાપી નાખી.
તત્રાદ્ભુતમપશ્યામ સૌમદત્તેઃ પરાક્રમમ્ । યદેકો બહુબિર્યુદ્ધે સમસઞ્જદભીતવત્
ત્યાં અમે સૌમદત્તિના અદ્ભુત પરાક્રમ જોયો, જે એકલા હોવા છતાં અનેક સામે નિર્ભય અને અડગ રહીને લડતો હતો.
વિસૃજ્ય શરવૃષ્ટિં તાં દશ રાજન્મહારથાઃ । પરિવાર્ય મહાબાહું નિહન્તુમુપચક્રમુઃ
પછી, રાજા, દસ મહાન રથીઓએ તીરોની વરસાદ વરસાવી, એ મહાબાહુ વીરને ઘેરીને તેને મારવા માટે આગળ વધ્યા.