સ્ત્રિયઃ પવિત્રમતુલમેતદ્દુષ્યન્ત ધર્મતઃ। માસિ માસિ રજો હ્યાસાં દુરિતાન્યપકર્ષતિ
દુષ્યંત, સ્ત્રીઓ ધર્મ પ્રમાણે અનન્ય પવિત્ર હોય છે; દર મહિને તેમનું રજસ્વલા પાપો દૂર કરે છે.
તતઃ સર્વાણિ ભૂતાનિ વ્યાજહ્રસ્તં સમન્તતઃ
પછી બધાં જીવોએ ચારેય બાજુથી એકસાથે અવાજ કર્યો.
રેતોધાઃ પુત્ર ઉન્નયતિ નરદેવ યમક્ષયાત્। ત્વં ચાસ્ય ધાતા ગર્ભસ્ય સત્યમાહ શકુન્તલા
રાજા, બીજ આપનાર પુત્રને યમલોકમાંથી પાછો લાવે છે; તું એના ગર્ભનો પોષક છે, શકુન્તલાએ સાચું કહ્યું છે.
પતિર્જાયાં પ્રવિશતિ સ તસ્યાં જાયતે પુનઃ। અન્યોન્યપ્રકૃતિર્હ્યેષા માવમંસ્થાઃ શકુન્તલામ્
પતિ પત્નીમાં પ્રવેશી, એમાં ફરીથી જન્મે છે; એ બંનેની સ્વભાવજ વાત છે, શકુન્તલાને અવગણ ના કર.
જાયા જનયતે પુત્રમાત્મનોઽઙ્ગાદ્દ્વિધા કૃતમ્। તસ્માદ્ભરસ્વ દુષ્યન્ત પુત્રં શાકુન્તલં નૃપ
પત્ની પોતાના શરીરમાંથી પુત્રને જન્મ આપે છે, જે બે ભાગથી બનેલો છે; તેથી, દુષ્યંત, તું તારો શકુન્તલાપુત્ર સ્વીકાર, રાજા.
સુભૂતિરેષા ન ત્યાજ્યા જીવિતં જીવયાત્મજમ્। શાકુન્તલં મહાત્માનં દુષ્યન્ત ભર પૌરવમ્
આ શુભ સંયોગ છે, એને છોડવો નહીં; તારો જીવ તારા પુત્રને જીવતો રાખે. દુષ્યંત, મહાન આત્માવાળા પૌરવ શકુન્તલાને સંભાળ.
ભર્તવ્યોઽયં ત્વયા યસ્માદસ્માકં વચનાદપિ। તસ્માદ્ભવત્વયં નામ્ના ભરતો નામ તે સુતઃ
હું કહું છું કે, જેમ તમે અમારા કહ્યા કરતાં પણ વધારે તેને સાચવશો, એ માટે તમારા આ પુત્રનું નામ 'ભરત' રાખો.
ભરતાદ્ભારતી કીર્તિર્યેનેદં ભારતં કુલમ્। અપરે યે ચ પૂર્વે ચ ભારતા ઇતિ તેઽભવન્
ભરતના નામ પરથી જ આપણા વંશને 'ભારત' કહેવાય છે; જે પહેલા અને પછી આવ્યા, તેઓ પણ 'ભારત' તરીકે ઓળખાયા.
એવમુક્ત્વા તતો દેવા ઋષયશ્ચ તપોધનાઃ। પતિવ્રતેતિ સંહૃષ્ટાઃ પુષ્પવૃષ્ટિં વવર્ષિરે
આવું કહીને દેવતાઓ અને મહાન ઋષિઓ આનંદથી 'પતિવ્રતા' કહીને પુષ્પવૃષ્ટિ વરસાવા લાગ્યા.
તચ્છ્રુત્વા પૌરવો વાક્યં વ્યાહૃતં વે દિવૌકસામ્। `સિંહાસનાત્સમુત્થાય પ્રણમ્ય ચ દિવૌકસઃ
દેવતાઓએ જે વચન કહ્યું, તે સાંભળી પૌરુવ વંશજ સિંહાસન પરથી ઊભો થયો અને દેવતાઓને વંદન કર્યું.
પુરોહિતમમાત્યાંશ્ચ સંપ્રહૃષ્ટોઽબ્રવીદિદમ્। શૃણ્વન્ત્વેતદ્ભવન્તોઽપિ દેવદૂતસ્ય ભાષિતમ્
રાજા આનંદથી પોતાના પુરોહિત અને મંત્રીઓને કહ્યું: 'તમારે પણ દેવદૂતના આ વચનો સાંભળવા જોઈએ.'
શૃણ્વન્તુ દેવતાનાં ચ મહર્ષીણાં ચ ભાષિતમ્'। અહમપ્યેવમેવૈનં જાનામિ સુતમાત્મજમ્
'દેવતાઓ અને મહર્ષિઓના વચનો પણ સાંભળો; હું પણ આ પુત્રને સાચો પોતાનો જ માનું છું.'
યદ્યહં વચનાદસ્યા ગૃહ્ણીયામિમમાત્મજમ્। ભવેદ્ધિ શઙ્કા લોકસ્ય નૈવં શુદ્ધો ભવેદયમ્
જો હું માત્ર તેની વાત પર વિશ્વાસ કરીને આ પુત્રને સ્વીકારું, તો લોકોમાં શંકા ઊભી થાય અને એ નિર્દોષ ગણાશે નહીં.
તાં વિશોધ્ય તદા રાજા દેવૈઃ સહ મહર્ષિભિઃ। હૃષ્ટઃ પ્રમુદિતશ્ચાપિ પ્રતિજગ્રાહ તં સુતમ્
એથી રાજાએ દેવતાઓ અને મહર્ષિઓ સાથે મળીને બધું સ્પષ્ટ કરી આનંદપૂર્વક અને ખુશીથી એ પુત્રને સ્વીકાર્યો.
તતસ્તસ્ય તદા રાજા પિતૃકર્માણિ સર્વશઃ। કારયામાસ મુદિતઃ પ્રીતિમાનાત્મજસ્ય હ। મૂર્ધ્નિ ચૈનં સમાઘ્રાય સસ્નેહં પરિષસ્વજે
પછી રાજાએ આનંદ અને પ્રેમથી પોતાના પુત્ર માટે બધા પિતૃકર્મો કરાવ્યા; પ્રેમથી તેના માથું સુઘી તેને હૃદયથી લગાડ્યો.
સભાજ્યમાનો વિપ્રૈશ્ચ સ્તૂયમાનશ્ચ બન્દિભિઃ। મુદં સ પરમાં લેભે પુત્રસ્પર્શનજાં નૃપઃ
બ્રાહ્મણો દ્વારા સન્માનિત અને ગાયકોએ વખાણતા રાજાને પુત્રના સ્પર્શથી પરમ આનંદ મળ્યો.
સ્વાં ચૈવ ભાર્યાં ધર્મજ્ઞઃ પૂજયામાસ ધર્મતઃ। અબ્રવીચ્ચૈવ તાં રાજા સાન્ત્વપૂર્વમિદં વચઃ
ધર્મને જાણનારા રાજાએ પોતાની પત્નીને પણ ધર્મ પ્રમાણે સન્માન આપી, મીઠા શબ્દોમાં ધીરજપૂર્વક કહ્યું.
લોકસ્યાયં પરોક્ષસ્તુ સંબન્ધો નૌ પુરાઽભવત્। કૃતો લોકસમક્ષોઽદ્ય સંબન્ધો વૈ પુનઃ કૃતઃ
'પહેલાં આપણો સંબંધ દુનિયા સામે છુપાયેલો હતો; આજે બધાના સાક્ષીપણે ફરીથી ખુલ્લેઆમ સ્થાપિત થયો છે.'
તસ્માદેતન્મયા તસ્ય તન્નિમિત્તં પ્રભાષિતમ્
એ માટે જ મેં એ બાબતે એ માટે આવું કહ્યું હતું.
શઙ્કેત વાઽયં લોકોઽથ સ્ત્રીભાવાન્મયિ સંગતમ્। તસ્માદેતન્મયા ચાપિ તચ્છુદ્ધ્યર્થં વિચારિતમ્
લોકો એ રીતે શંકા કરી શકે કે, તારી સ્ત્રીભૂમિકા હોવાથી મારા સાથે કોઈ અયોગ્યતા થઈ હશે; એથી, તારી નિર્દોષતા માટે મેં પણ આ વિચાર કર્યો હતો.
બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રાશ્ચૈવ પૃથગ્વિધાઃ। ત્વાં દેવિ વૂજયિષ્યન્તિ નિર્વિશઙ્કાં પતિવ્રતામ્
બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શૂદ્ર, દરેક જાતિના લોકો, હે રાણી, તને નિર્દોષ અને પતિવ્રતા તરીકે સન્માન આપશે.
પુત્રશ્ચાયં વૃતો રાજ્યે ત્વમગ્રમહિષી ભવ
આ પુત્ર રાજ્ય માટે પસંદ થયો છે અને તું મુખ્ય રાણી બન.
યચ્ચ કોપનયાત્યર્થં ત્વયોક્તોઽસ્મ્યપ્રિયં પ્રિયે। પ્રણયિન્યા વિશાલાક્ષિતત્ક્ષાન્તં તે મયા શુભે
હે વિશાળનેત્રવાળી પ્રિયે, ગુસ્સામાં તું મને જે કડવા કે દુઃખદ શબ્દો બોલી ગઈ, તે બધું મેં માફ કરી દીધું છે.
અનૃતં વાપ્યનિષ્ટં વા દુરુક્તં વાતિદુષ્કૃતમ્। ત્વયાપ્યેવં વિશાલાક્ષિ ક્ષન્તવ્યં મમ દુર્વચઃ। ક્ષાન્ત્યા પતિકૃતે નાર્યઃ પાતિવ્રત્યં વ્રજન્તિ તાઃ
હે વિશાળનેત્રવાળી, જો હું પણ કદી ખોટું, અયોગ્ય, કઠોર કે અતિ દુઃખદ કંઈ બોલી દીધું હોય, તો તું પણ મને માફ કરજે; પતિ માટે ક્ષમા રાખનારી સ્ત્રીઓ સાચી પતિવ્રતા બને છે.
એવમુક્ત્વા તુ રાજર્ષિસ્તામનિન્દિતગામિનીમ્। અન્તઃપુરં પ્રવેશ્યાથ દુષ્યન્તો મહિષીં પ્રિયામ્
આવી વાત કરીને રાજર્ષિએ નિર્દોષ ચાલવાળી શકુંતલાને પોતાના અંતઃપુરમાં લઈ ગયા અને તેને પોતાની પ્રિય રાણી બનાવ્યા.
વાસોભિરન્નપાનૈશ્ચ પૂજયિત્વા તુ ભારત। `સ માતરમુપસ્થાય રથન્તર્યામભાષત
પછી તેમણે સુંદર વસ્ત્રો, ખોરાક અને પીણાંથી શકુંતલાનું સન્માન કર્યું. ત્યારબાદ, ભારત વંશના વંશજ, રાજાએ પોતાની માતાને મળીને રથંતરીને વાત કરી.
મમ પુત્રો વને જાતસ્તવ શોકપ્રણશનઃ। ઋણાદદ્ય વિમુક્તોઽહં તવ પૌત્રેણ શોભને
મારો દીકરો જંગલમાં જન્મ્યો છે, એ તારો દુઃખ દૂર કરશે; હે શુભે, આજે હું તારા પૌત્રથી મારા ઋણમાંથી મુક્ત થયો છું.
વિશ્વામિત્રસુતા ચેયં કણ્વેન ચ વિવર્ધિતા। સ્નુષા તવ મહાભાગે પ્રસીદસ્વ શકુન્તલામ્
આ વિશ્વામિત્રની દીકરી છે અને કણ્વે તેને ઉછેરી છે; હે ભાગ્યશાળી, શકુંતલા હવે તારી વહુ છે, કૃપા કરીને તેનો સ્વીકાર કર.
પુત્રસ્ય વચનં શ્રુત્વા પૌત્રં સા પરિષસ્વજે। પાદયોઃ પતિતાં તત્ર રથન્તર્યા શકુન્તલામ્
પુત્રના શબ્દો સાંભળી માતાએ પૌત્રને હૃદયથી લગાવી લીધો; અને ત્યાં, રથંતરીએ શકુંતલાને, જે તેના પગે પડી હતી, પ્રેમથી ભેટી લીધી.
પરિષ્વજ્ય ચ બાહુભ્યાં હર્ષાદશ્રુણ્યવર્તયત્। ઉવાચ વચનં સત્યં લક્ષયે લક્ષણાનિ ચ
બન્ને હાથથી તેને ભેટી, આનંદના આંસુ વહાવી, સાચા શબ્દો કહ્યા: હું એ લક્ષણો જોઈ રહી છું.