દુર્યોધનસ્તુ દશભિર્ગાર્ધ્રપત્રૈઃ શિલાશિતૈઃ । ભીમસેનં મહેષ્વાસં રુક્મપુઙ્ખૈઃ સમાર્પયત્
પણ દુર્યોધને દસ ગૃધ્રપંખી, પથ્થરનાં તીક્ષ્ણ અને સોનાની પાંખવાળા બાણોથી મહાવીર ભીમસેનને ઘાયલ કર્યો.
ભીમસેનઃ સુસંક્રુદ્ધઃ પરાસુકરણં દૃઢમ્ । ચિત્રં કાર્મુકમાદત્ત શરાંશ્ચ નિશિતાન્દશ
ભીમસેન ખૂબ ગુસ્સામાં આવી, દુશ્મનને હરાવવાનો દ્રઢ નિશ્ચય કરીને સુંદર અને મજબૂત ધનુષ્ય અને દસ તીક્ષ્ણ બાણો હાથમાં લીધા.
આકર્ણપ્રહિતૈસ્તીક્ષ્ણૈર્વેગવદ્ભિરજિહ્મગૈઃ। અવિધ્યત્તૂર્ણમવ્યગ્રઃ કુરુરાજં મહોરસિ
કાન સુધી ખેંચેલા, તીક્ષ્ણ અને સીધા જતાં ઝડપી બાણોથી ભીમસેને શાંતિથી અને ઝડપથી કુરુરાજના પહોળા છાતી પર ઘા કર્યો.
તસ્ય કાઞ્ચનસૂત્રસ્થઃ શરૈઃ સંછાદિતો મણિઃ। રરાજોરસિ ખે સૂર્યો ગ્રહૈરિવ સમાવૃતઃ
સોનાના દોરામાં ગોઠવાયેલો મણિ, બાણોથી ઢંકાઈને, રાજાના છાતી પર એ રીતે તેજ પથરાવતો હતો જેમ આકાશમાં ગ્રહોથી ઢંકાયેલો સૂર્ય.
પુત્રસ્તુ તવ તેજસ્વી ભીમસેનેન તાડિત। નામૃષ્યત યથા નાગસ્તલશબ્દં મદોત્કટઃ
પણ તારો તેજસ્વી પુત્ર ભીમસેનના ઘા છતાં પણ ડગ્યો નહીં, જેમ ગુસ્સે ભરેલો હાથી વીજળીના ગર્જનાને અવગણે છે.
તતઃ શરૈર્મહારાજ રુક્મપુઙ્ખૈઃ શિલાશિતૈઃ । ભીમં વિવ્યાધ સંક્રુદ્ધસ્ત્રાસયાનો વરૂથિનીમ્
પછી રાજા, ગુસ્સામાં આવી અને સેનાને ડરાવવા ઈચ્છતો, દુર્યોધને સોનાની પાંખવાળા અને પથ્થરનાં તીક્ષ્ણ બાણોથી ભીમને ઘાયલ કર્યો.
તૌ યુધ્યમાનૌ સમરે ભૃશમન્યોન્યવિક્ષતૌ । પુત્રૌ તે દેવસંકાશૌ વ્યરોચેતાં મહાબલૌ
યુદ્ધમાં એ બંને, દેવ સમાન તારા પુત્રો, એકબીજાને તાકતા અને જોરદાર લડાઈ કરતા, મહાન બલથી તેજ પાથરી રહ્યા હતા.
ચિત્રસેનં નરવ્યાઘ્રં સૌભદ્રઃ પરવીરહા। અવિધ્યદ્દશભિર્બાણૈઃ પુરુમિત્રં ચ સપ્તભિઃ
માણસોમાં વાઘ અને દુશ્મન વિધ્વંસક સૌભદ્રએ ચિત્રસેનને દસ બાણોથી અને પુરુમિત્રને સાત બાણોથી ઘાયલ કર્યો.
સત્યવ્રતં ચ સપ્તત્યા વિદ્ધ્વા શક્રસમો યુધિ। નૃત્યન્નિવ રણે વીર આર્તિં નઃ સમજીજનત્
સત્યવ્રતએ, જે યુદ્ધમાં ઇન્દ્ર જેટલા પરાક્રમી હતા, સિત્તેર બાણ વાગ્યા છતાં પણ, યુદ્ધભૂમિ પર જાણે નૃત્ય કરતા હોય તેમ લડ્યા અને હે વીર, અમને બહુ દુઃખ આપ્યું.
તં પ્રત્યવિધ્યદ્દશભિશ્ચિત્રસેનઃ શિલીમુખૈઃ । સત્યવ્રતશ્ચ નવભિઃ પુરુમિત્રશ્ચ સપ્તભિઃ
પછી ચિત્રસેનએ દસ તિક્ષ્ણ બાણો મારીને તેને ઘાયલ કર્યો, સત્યવ્રતએ નવ બાણો માર્યા અને પુરુમિત્રએ સાત બાણો માર્યા.
સ વિદ્ધો વિક્ષરન્રક્તં શત્રુસંવારણં મહત્। ચિચ્છેદ ચિત્રસેનસ્ય ચિત્રં કાર્મુકમાર્જુનિઃ
ઘાયલ થઈને ખૂબ લોહી વહી રહેલા, શત્રુઓને હરાવનાર અર્જુનપુત્રએ ચિત્રસેનનું અદ્ભુત ધનુષ્ય કાપી નાંખ્યું.
ભિત્ત્વા ચાસ્ય તનુત્રાણં શરેણોરસ્યતાડયત્ । તતસ્તે તાવકા વીરા રાજપુત્રા મહારથાઃ
પછી તેણે એક તીક્ષ્ણ બાણથી ચિત્રસેનનું કવચ ભેદી તેના છાતીમાં વાગ્યું; એ જોઈને, હે રાજા, તમારા પરાક્રમી રાજપુત્રો અને મહારથીઓ એકઠા થયા.
સમેત્ય યુધિ સંરબ્ધા વિવ્યધુર્નિશિતૈઃ શરૈઃ। તાંશ્ચ સર્વાઞ્શરૈસ્તીક્ષ્ણૈર્જઘાન પરમાસ્ત્રવિત્
યુદ્ધમાં એકઠા થઈને, ગુસ્સામાં, તેઓએ તીક્ષ્ણ બાણોથી તેને ઘાયલ કર્યો; પણ તે, શ્રેષ્ઠ અસ્ત્રો જાણનાર, બધાને તીક્ષ્ણ બાણોથી પરાસ્ત કરી દીધા.
તસ્ય દૃષ્ટ્વા તુ તત્કર્મ પરિવવ્રુઃ સુતાસ્તવ। દહન્તં સમરે સૈન્યં વને કક્ષં યથોલ્બણમ્
તેનું એવું પરાક્રમ જોઈને, તમારા પુત્રોએ તેને ચારેય બાજુથી ઘેરી લીધો, કારણ કે તે યુદ્ધમાં દુશ્મન સેનાને એવા ઉગ્ર અગ્નિ જેવો ભસ્મ કરી રહ્યો હતો.
અપેતશિશિરે કાલે સમિદ્ધમિવ પાવકમ્ । અત્યરોચત સૌભદ્રસ્તવ સૈન્યાનિ નાશયન્
જેમ ઠંડીના સમયમાં પ્રજ્વલિત અગ્નિ તેજ આપે છે, તેમ સૌભદ્રે તમારી સેનાને નાશ કરતાં તેજસ્વી બની ઊભા રહ્યા.
તત્તસ્ય ચરિતં દૃષ્ટ્વા પૌત્રસ્તવ વિશાંપતે । લક્ષ્મણોઽભ્યપતત્તૂર્ણં સાત્તીપુત્રમાહવે
હે મહારાજ, તમારા પૌત્રનું એવું પરાક્રમ જોઈને, લક્ષ્મણે તરત જ યુદ્ધમાં સત્તીપુત્ર સૌભદ્ર સામે ચઢાઈ કરી.
અભિમન્યુસ્તુ સંક્રુદ્ધો લક્ષ્મણં શુભલક્ષણમ્ । વિવ્યાધ નિશિતૈઃ ષઙભિઃ સારથિં ચ ત્રિભિઃ શરૈઃ
અભિમન્યુએ ગુસ્સામાં, શુભ લક્ષણ ધરાવતા લક્ષ્મણને છ તીક્ષ્ણ બાણો માર્યા અને તેના સારથિને ત્રણ બાણો માર્યા.
તથૈવ લક્ષ્મણો રાજન્સૌભદ્રં નિશિતૈઃ શરૈઃ। અવિધ્યત મહારાજ તદદ્ભુતમિવાભવત્
એ જ રીતે, હે રાજા, લક્ષ્મણે પણ તીક્ષ્ણ બાણોથી સૌભદ્રને ઘાયલ કર્યો; હે મહારાજ, એ દ્રશ્ય અદ્દભુત લાગતું હતું.
તસ્યાશ્વાંશ્ચતુરો હત્વા સારથિં ચ મહાબલઃ । અભ્યદ્રવત સૌભદ્રો લક્ષ્મણં નિશિતૈઃ શરૈઃ
પછી મહાબલી સૌભદ્રે લક્ષ્મણના ચારેય ઘોડા અને સારથિને મારી નાખ્યા અને તીક્ષ્ણ બાણોથી લક્ષ્મણ પર તૂટી પડ્યા.
હતાશ્વે તુ રથે તિષ્ઠઁલ્લક્ષ્મણઃ પરવીરહા । શક્તિં ચિક્ષેપ સંક્રુદ્ધઃ સૌભદ્રસ્ય રથં પ્રતિ
ઘોડા મરી ગયા પછી પણ લક્ષ્મણ પોતાના રથ પર ઊભા રહ્યા અને દુશ્મનોને હરાવનારા એ યોદ્ધાએ ગુસ્સામાં સૌભદ્રના રથ તરફ ભાલા ફેંકી માર્યો.
તામાપતન્તીં સહસા ઘોરરૂપાં દુરાસદામ્। અભિમન્યુઃ શરૈસ્તીક્ષ્ણૈશ્ચિચ્છેદ ભુજગોપમામ્
એ ભયાનક અને સહન કરવી મુશ્કેલ એવી, સાપ જેવી ભાલા ઝડપથી આવી રહી હતી, ત્યારે અભિમન્યુએ તીક્ષ્ણ બાણોથી તેને કાપી નાંખી.
તતઃ સ્વરથમારોપ્ય લક્ષ્મણં ગૌતમસ્તદા। અપોવાહ રથેનાજૌ સર્વસૈન્યસ્ય પશ્યતઃ
પછી ગૌતમએ લક્ષ્મણને પોતાના રથ પર બેસાડી યુદ્ધભૂમિમાંથી દૂર લઈ ગયા, જ્યારે બધાં યોદ્ધાઓ એ દ્રશ્ય જોઈ રહ્યા હતા.
તતઃ સમાકુલે તસ્મિન્વર્તમાને મહાભયે । અભ્યદ્રવઞ્જિઘાંસન્તઃ પરસ્પરવધૈષિણઃ
પછી જ્યારે યુદ્ધભૂમિમાં ભારે ભય અને ગભરાટ ફેલાયો, ત્યારે એકબીજાને મારવા ઇચ્છુક બધા યોદ્ધાઓ સામસામે તૂટી પડ્યા.
તાવકાશ્ચ મહેષ્વાસાઃ પાણ્ડવાશ્ચ મહારથાઃ । જુહ્વન્તઃ સમરે પ્રાણાન્નિજઘ્નુરિતરેતરમ્
તમારા મહાન ધનુર્ધર અને પાંડવોના મહારથીઓ, પોતાના પ્રાણ અર્પણ કરતાં યુદ્ધમાં એકબીજાને ઘાયલ કરતા હતા.
મુક્તકેશા વિકવચા વિરથાશ્છિન્નકાર્મુકાઃ । બાહુભઇઃ સમયુધ્યન્ત સૃઞ્જયાઃ કુરુભિઃ સહ
કેટલાંય વાળ ખુલેલા, કવચ તૂટી ગયેલા, રથ વિહોણા અને ધનુષ્ય તૂટી ગયેલા હતા; એવા શ્રુંજયો કુરુઓ સાથે હાથાપાઈથી લડી રહ્યા હતા.
તતો ભીષ્મો મહાબાહુઃ પાણ્ડવાનાં મહાત્મનામ્ । સેનાં જઘાન સંક્રુદ્ધો દિવ્યૈરસ્ત્રૈર્મહાબલઃ
પછી મહાબાહુ ભીષ્મ, ગુસ્સામાં અને દિવ્ય અસ્ત્રોથી, મહાત્મા પાંડવોની સેનાને ભયાનક રીતે ઘાયલ કરવા લાગ્યા, હે મહારાજ.
હતેશ્વરૈર્ગજૈસ્તત્ર નરૈરશ્વૈશ્ચ પાતિતૈઃ । રથિભિઃ સાદિભિશ્ચૈવ સમાસ્તીર્યત મેદિની
ત્યાં જમીન પર મરેલા હાથીઓના સ્વામીઓ, માણસો, ઘોડા, રથયોદ્ધાઓ અને તેમના સાથીઓના શરીરો છવાઈ ગયા હતા.
અથ રાજન્મહાબાહુઃ સાત્યકિર્યુદ્ધદુર્મદઃ। વિકૃષ્ય ચાપં સમરે ભારસાહમનુત્તમમ્
પછી, રાજા, મહાબળવાન અને યુદ્ધમાં ભયાનક સાત્યકી એ પોતાના અદમ્ય અને ઉત્તમ ધનુષ્યને યુદ્ધમાં ખેંચ્યું.
યત્તત્સખ્યુસ્તુ પૂર્વેણ અર્જુનાદુપશિક્ષિતમ્ । પ્રગાઢં લઘુ ચિત્રં ચ દર્શયન્હસ્તલાઘવમ્। પ્રામુઞ્ચત્પુઙ્ખસંયુક્તાઞ્શરાનાશીવિષોપમાન્
અર્જુન પાસેથી પહેલાં શીખેલી ઊંડી, ઝડપભરી અને કુશળ તીરકલા બતાવી, હાથની ચપળતા દર્શાવતાં, તેણે ઝેરી સાપ જેવા તીરો છોડ્યા.
તસ્ય વિક્ષિપતસ્છાપં શરાનન્યાંશ્ચ મુઞ્ચતઃ। આદદાનસ્ય ભૂયશ્ચ સંદધાનસ્ય ચાપરાન્
તેના ધનુષ્ય ખેંચતાં, તીરો છોડતાં, નવા તીરો ઉઠાવતા અને બીજા તીરો ચડાવતાં તેનું હાથ કામ કરતા જ રહેતું.