ઇત્યાસીત્તુમુલઃ શબ્દો યુયુધાનરથં પ્રતિ । એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ ભીષ્મઃ શાન્તનવસ્તદા
યુયુધાનના રથ તરફ એવો ગજબનો ગડગડાટ થયો; એ જ સમયે, શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે—
ન્યહનત્પાણ્ડવીં સેનામાસુરીમિવ વૃત્રાહા । તે વધ્યમાના ભીષ્મેણ પાઞ્ચાલાઃ સોમકૈઃ સહ । સ્થિરાં યુદ્ધે મતિં કૃત્વા ભીષ્મમેવાભિદુદ્રુવુઃ
ઇન્દ્ર જેવો અસુરોની સેના પર પ્રહાર કરે તેમ, પાંડવોની સેના પર આક્રમણ કર્યું; ભીષ્મના હાથે મારાતા છતાં, પંચાલો અને સોમકો યુદ્ધમાં દૃઢ નિશ્ચય કરીને સીધા ભીષ્મ તરફ દોડી ગયા.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નમુખાશ્ચાપિ પાર્થાઃ શાન્તનવં રણે। અભ્યધાવઞ્જિગીષન્તસ્તવ પુત્રસ્ય વાહિનીમ્
પાર્થો, ધૃષ્ટદ્યુમ્નને આગેવાન બનાવી, યુદ્ધમાં શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ અને તમારા પુત્રની સેના પર વિજય મેળવવા આતુર થઈ દોડી ગયા.
તથૈવ કૌરવા રાજન્ભીષ્મદ્રોણપુરોગમાઃ। અભ્યધાવન્ત વેગેન તતો યુદ્ધમવર્તત
એ જ રીતે, હે રાજા, ભીષ્મ અને દ્રોણને આગેવાન બનાવી કૌરવો પણ ઝડપથી આગળ વધ્યા; પછી યુદ્ધ શરૂ થયું.
વિરાટોઽય ત્રિભિર્બાણૈર્ભીષ્મમાર્ચ્છન્મહારથમ્ । વિવ્યાધ તુરમાંત્રાસ્ય ત્રિભિર્બાણૈર્મહારથઃ
વિરાટ મહારથીએ ત્રણ તીરો વડે ભીષ્મને સન્માન આપ્યો અને ત્રણ તીરો વડે તેના ઝડપી સારથિને પણ ઘાયલ કર્યો.
તં પ્રત્યવિધ્યદ્દશભિર્ભીષ્મઃ શાન્તનવઃ શરૈઃ। રુક્મપુઙ્ખૈર્મહેષ્વાસઃ કૃતહસ્તો મહાબલઃ
શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે, મહાન ધનુર્ધર અને શસ્ત્રવિદ્યા ماهર, સોનાની પાંખવાળા દસ તીરો વડે વિરાટ પર પ્રહાર કર્યો.
દ્રૌણિર્ગાણ્ડીવધન્વાનં ભીમધન્વા મહારથઃ । અવિધ્યદિષુભિઃ ષઙ્ભિર્દૃઢહસ્તઃ સ્તનાન્તરે
દ્રોણપુત્ર, મહાન ધનુર્ધર અને ભીમવંત, ગાંડીવધારી અર્જુનને છ મજબૂત તીરો વડે છાતી પર ઘાયલ કર્યો.
કાર્મુકં તસ્ય ચિચ્છેદ ફલ્ગુનઃ પરવીરહા । અવિધ્યચ્ચ ભૃશં તીક્ષ્ણૈઃ પત્રિભિઃ શત્રુકર્શનઃ
પરાક્રમી અર્જુને તેનો ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું અને તીખા પાંખવાળા તીરો વડે તેને જોરદાર ઘાયલ કર્યો.
સોઽન્યત્કાર્મુકમાદાય વેગવાન્ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ। અમૃષ્યમાણઃ પાર્થેન કાર્મુકચ્છેદમાહવે
ત્યારે તે ઝડપથી અને ગુસ્સામાં બીજું ધનુષ્ય લઈ ઊભો રહ્યો, અર્જુન દ્વારા ધનુષ્ય તૂટી જવાનું સહન કરી શક્યો નહીં.
અવિધ્યત્ફલ્ગુનં રાજન્નવત્યા નિશિતૈઃ શરૈઃ । વાસુદેવં ચ સપ્તત્યા વિવ્યાધ પરમેષુભિઃ
હે રાજા, તેણે અર્જુન પર નવ્વે તીખા તીરો ચલાવ્યા અને વસુદેવને સિત્તેર ઉત્તમ તીરો વડે ઘાયલ કર્યો.
તતઃ ક્રોધાભિતામ્રાક્ષઃ કૃષ્ણેન સહ ફલ્ગુનઃ । દીર્ઘમુષ્ણં ચ નિઃશ્વસ્ય ચિન્તયિત્વા પુનઃપુનઃ
પછી અર્જુનના આંખો ગુસ્સાથી લાલ થઈ ગયા, કૃષ્ણ સાથે ઊંડો અને ગરમ શ્વાસ લીધો અને વારંવાર વિચારોમાં પડ્યો.
ધનુઃ પ્રપીડ્ય વામેન કરેણામિત્રકર્શનઃ । ગાણ્ડીવધન્વા સંક્રુદ્ધઃ શિતાન્સન્નતપર્વણઃ
શત્રુઓના વિનાશક અર્જુને ડાબા હાથથી ગાંડીવ ધનુષ્ય ખેંચ્યું, ગુસ્સાથી ભરાયો અને તીક્ષ્ણ, સારી રીતે તૈયાર કરેલા બાણ ચડાવ્યા.
જીવિતાન્તકરાન્ઘોરાન્સમાદત્ત શિલીમુખાન્। તૈસ્તૂર્ણં સમરેઽવિધ્યદ્રૌણિં બલવતાં વરઃ
પછી તેણે ભયાનક અને જીવ લેવા જેવા લોખંડના અગ્રવાળા બાણ લીધા અને શક્તિશાળી અર્જુને ઝડપથી યુદ્ધમાં દ્રૌણિને એ બાણોથી ઘાયલ કર્યો.
તસ્ય તે કવચં ભિત્ત્વા પપુઃ શોણિતમાહવે। ન વિવ્યથે ચ નિર્ભિન્નો દ્રૌણિર્ગાણ્ડીવધન્વના
આ બાણોએ દ્રૌણિના કવચને ભેદી નાખ્યું અને યુદ્ધભૂમિ પર તેનું લોહી પીધું, છતાં અર્જુનના ઘા છતાં દ્રૌણિ ડગ્યો નહીં.
તથૈવ ચ શરાન્દ્રૌણિઃ પ્રવિમુઞ્ચન્નવિહ્વલઃ । તસ્થૌ ચ સમરે રાજંસ્ત્રાતુમિચ્છન્મહાવ્રતમ્
એ જ રીતે, દ્રૌણિ પણ અવિચલિત રહીને સતત બાણ છોડતો રહ્યો અને રાજાને બચાવવા માટે યુદ્ધમાં મજબૂતીથી ઊભો રહ્યો.
તસ્ય તત્સુમહત્કર્મ શશંસુઃ કુરુસત્તમાઃ । યત્કૃષ્ણાભ્યાં સમેતાભ્યામભ્યાપતત સંયુગે
કુરુઓના શ્રેષ્ઠોએ તેની એ મહાન કૃત્યની પ્રશંસા કરી, જ્યારે તે કૃષ્ણ સાથે જોડાઈને યુદ્ધમાં ઘૂસી પડ્યો હતો.
સ હિ નિત્યમનીકેષુ યુધ્યતેઽભયમાસ્તિતઃ। અસ્ત્રગ્રામં સસંહારં દ્રોણાત્પ્રાપ્ય સુદુર્લભમ્
કારણ કે તે હંમેશાં સેના વચ્ચે નિર્ભય રહીને લડતો અને દ્રોણ પાસેથી દુર્લભ એવા શસ્ત્રો તથા તેમની ઉપસંહાર વિધિ પ્રાપ્ત કરી હતી.
મમૈષ આચાર્યસુતો દ્રોણસ્યાપિ પ્રિયઃ સુતઃ । બ્રાહ્મણશ્ચ વિશેષેણ માનનીયો મમેતિ ચ
આ મારા આચાર્ય દ્રોણનો પુત્ર છે, જે દ્રોણને પણ પ્રિય છે અને બ્રાહ્મણ હોવાથી મને વિશેષ માન આપવાનો યોગ્ય છે.
સમાસ્થઆય મતિં વીરો બીભત્સુઃ સત્રુતાપનઃ । કૃપાં ચક્રે રથશ્રેષ્ઠો ભારદ્વાજસુતં પ્રતિ
આ રીતે મનમાં નક્કી કરીને, શત્રુઓને દુઃખ આપનાર અને શ્રેષ્ઠ રથીઓમાંના અર્જુને ભારદ્વાજપુત્ર દ્રૌણિ પર દયા દર્શાવી.
દ્રૌણિં ત્યક્ત્વા તતો યુદ્ધે કૌન્તેયઃ શ્વેતવાહનઃ। યુયુધે તાવકાન્નિઘ્નંસ્ત્વરમાણઃ પરાક્રમી
પછી કુંતીપુત્ર અને શ્વેત ઘોડાઓના સ્વામી અર્જુને યુદ્ધમાં દ્રૌણિને છોડી, ઝડપથી તારી સેના પર તૂટી પડ્યો અને બહાદુરીથી તેમને મારવા લાગ્યો.
દુર્યોધનસ્તુ દશભિર્ગાર્ધ્રપત્રૈઃ શિલાશિતૈઃ । ભીમસેનં મહેષ્વાસં રુક્મપુઙ્ખૈઃ સમાર્પયત્
પણ દુર્યોધને દસ ગૃધ્રપંખી, પથ્થરનાં તીક્ષ્ણ અને સોનાની પાંખવાળા બાણોથી મહાવીર ભીમસેનને ઘાયલ કર્યો.
ભીમસેનઃ સુસંક્રુદ્ધઃ પરાસુકરણં દૃઢમ્ । ચિત્રં કાર્મુકમાદત્ત શરાંશ્ચ નિશિતાન્દશ
ભીમસેન ખૂબ ગુસ્સામાં આવી, દુશ્મનને હરાવવાનો દ્રઢ નિશ્ચય કરીને સુંદર અને મજબૂત ધનુષ્ય અને દસ તીક્ષ્ણ બાણો હાથમાં લીધા.
આકર્ણપ્રહિતૈસ્તીક્ષ્ણૈર્વેગવદ્ભિરજિહ્મગૈઃ। અવિધ્યત્તૂર્ણમવ્યગ્રઃ કુરુરાજં મહોરસિ
કાન સુધી ખેંચેલા, તીક્ષ્ણ અને સીધા જતાં ઝડપી બાણોથી ભીમસેને શાંતિથી અને ઝડપથી કુરુરાજના પહોળા છાતી પર ઘા કર્યો.
તસ્ય કાઞ્ચનસૂત્રસ્થઃ શરૈઃ સંછાદિતો મણિઃ। રરાજોરસિ ખે સૂર્યો ગ્રહૈરિવ સમાવૃતઃ
સોનાના દોરામાં ગોઠવાયેલો મણિ, બાણોથી ઢંકાઈને, રાજાના છાતી પર એ રીતે તેજ પથરાવતો હતો જેમ આકાશમાં ગ્રહોથી ઢંકાયેલો સૂર્ય.
પુત્રસ્તુ તવ તેજસ્વી ભીમસેનેન તાડિત। નામૃષ્યત યથા નાગસ્તલશબ્દં મદોત્કટઃ
પણ તારો તેજસ્વી પુત્ર ભીમસેનના ઘા છતાં પણ ડગ્યો નહીં, જેમ ગુસ્સે ભરેલો હાથી વીજળીના ગર્જનાને અવગણે છે.
તતઃ શરૈર્મહારાજ રુક્મપુઙ્ખૈઃ શિલાશિતૈઃ । ભીમં વિવ્યાધ સંક્રુદ્ધસ્ત્રાસયાનો વરૂથિનીમ્
પછી રાજા, ગુસ્સામાં આવી અને સેનાને ડરાવવા ઈચ્છતો, દુર્યોધને સોનાની પાંખવાળા અને પથ્થરનાં તીક્ષ્ણ બાણોથી ભીમને ઘાયલ કર્યો.
તૌ યુધ્યમાનૌ સમરે ભૃશમન્યોન્યવિક્ષતૌ । પુત્રૌ તે દેવસંકાશૌ વ્યરોચેતાં મહાબલૌ
યુદ્ધમાં એ બંને, દેવ સમાન તારા પુત્રો, એકબીજાને તાકતા અને જોરદાર લડાઈ કરતા, મહાન બલથી તેજ પાથરી રહ્યા હતા.
ચિત્રસેનં નરવ્યાઘ્રં સૌભદ્રઃ પરવીરહા। અવિધ્યદ્દશભિર્બાણૈઃ પુરુમિત્રં ચ સપ્તભિઃ
માણસોમાં વાઘ અને દુશ્મન વિધ્વંસક સૌભદ્રએ ચિત્રસેનને દસ બાણોથી અને પુરુમિત્રને સાત બાણોથી ઘાયલ કર્યો.
સત્યવ્રતં ચ સપ્તત્યા વિદ્ધ્વા શક્રસમો યુધિ। નૃત્યન્નિવ રણે વીર આર્તિં નઃ સમજીજનત્
સત્યવ્રતએ, જે યુદ્ધમાં ઇન્દ્ર જેટલા પરાક્રમી હતા, સિત્તેર બાણ વાગ્યા છતાં પણ, યુદ્ધભૂમિ પર જાણે નૃત્ય કરતા હોય તેમ લડ્યા અને હે વીર, અમને બહુ દુઃખ આપ્યું.
તં પ્રત્યવિધ્યદ્દશભિશ્ચિત્રસેનઃ શિલીમુખૈઃ । સત્યવ્રતશ્ચ નવભિઃ પુરુમિત્રશ્ચ સપ્તભિઃ
પછી ચિત્રસેનએ દસ તિક્ષ્ણ બાણો મારીને તેને ઘાયલ કર્યો, સત્યવ્રતએ નવ બાણો માર્યા અને પુરુમિત્રએ સાત બાણો માર્યા.