તતો ભીષ્મવિનિર્મુક્તા રુક્મપુઙ્ખાઃ શિલાશિતાઃ। અભ્યઙ્ગન્તમરે ભીમં તૈલઘૌતાઃ સુતેજનાઃ
પછી, ભીષ્મ દ્વારા છોડાયેલા સોનાના પાંખવાળા, પથ્થરનાં અગ્રવાળા, તેલથી ચોપડેલા અને સારી રીતે ઘસાયેલા બાણો, યુદ્ધમાં ભીમ તરફ દોડી આવ્યા.
તસ્ય શક્તિં મહાવેગં ભીમસેનો મહાબલઃ । ક્રુદ્ધાશીવિષસંકાશં પ્રેષયામાસ ભારત
મહાબળવાન ભીમસેને, ક્રોધે ભરાઈ, ભીષ્મ તરફ, ક્રોધિત સાપ જેવું ભયાનક ભાલું ફેંક્યું, હે ભારત.
તામાપતન્તીં સહસા રુક્મદણ્ડં દુરાસદામ્। ચિચ્છેદ સમરે ભીષ્મઃ શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ
યુદ્ધમાં ભીષ્મે ઝડપથી આવતી, સોનાની લાકડીવાળી અને ભયાનક તે શસ્ત્રને પોતાના વાંકડા સાંધાવાળા તીરો વડે કાપી નાખ્યું.
તતોઽપરેણ ભલ્લેન પીતેન નિશિતેન ચ। કાર્મુકં ભીમસેનસ્ય દ્વિધા ચિચ્છેદ ભારત
પછી, હે ભરત, ભીષ્મે એક વધુ તેજસ્વી અને તીખા ભલ્લ વડે ભીમસેનનું ધનુષ્ય બે ભાગે વિભાજી દીધું.
અપાસ્ય તુ ધનુશ્છિન્નં ભીમસેનો મહાબલઃ । શરૈર્બહુભિરાનર્ચ્છદ્ભીષ્મં શાન્તનવં યુધિ
મહાબળશાળી ભીમસેને તૂટેલું ધનુષ્ય ફેંકી દીધું અને યુદ્ધમાં શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ પર અનેક તીરો વરસાવ્યા.
સાત્યકિસ્તુ તતસ્તૂર્ણં ભીષ્મમાસાદ્ય સંયુગે । આકર્ણપ્રહિતૈસ્ત્રીક્ષ્ણૈર્નિશિતૈસ્તિગ્મતેજનૈઃ
ત્યારબાદ સાત્યકે યુદ્ધમાં ઝડપથી ભીષ્મ પાસે પહોંચીને, કાન સુધી ખેંચેલા અને તીખા અગ્રવાળા તીરો વડે તેની પર આક્રમણ કર્યું.
શરૈર્બહુભિરાનર્ચ્છત્પિતરં તે જનેશ્વર । તતઃ સંધાય વૈ તીક્ષ્ણં શરં પરમદારુણમ્
તેને અનેક તીરો વડે તમારા પિતાને સન્માન આપ્યો; પછી ખૂબ જ તીખો અને ભયાનક તીરો ચડાવ્યો.
વાર્ષ્ણેયસ્ય રથાદ્ભીષ્મઃ પાતયામાસ સારથિમ્। તસ્યાશ્વાઃ પ્રદ્રુતા રાજન્નિહતે રથસારથૌ
ભીષ્મે વૃષ્ણિપુત્રના રથમાંથી સારથિને તીરો વડે ઘાયલ કરી પાડી દીધો; હે રાજા, સારથિ માર્યા પછી તેના ઘોડાઓ દોડવા લાગ્યા.
તેન તેનૈવ ધાવન્તિ મનોમારુતરંહસઃ। તતઃ સર્વસ્ય સૈન્યસ્ય નિઃસ્વનસ્તુમુલોઽભવત્
તે ઘોડાઓ મન અને પવન જેટલી ઝડપથી અહીં-ત્યાં દોડવા લાગ્યા; પછી આખી સેના તરફથી જોરદાર અવાજ ઉઠ્યો.
હાહાકારશ્ચ સંજજ્ઞે પાણ્ડવાનાં મહાત્મનામ્ । અભ્યદ્રવત ગૃહ્ણીત હયાન્યચ્છત ધાવત
પાંડવોમાં, મહાન આત્માવાળાઓમાં, હાહાકાર મચી ગયો: 'ઘોડાઓ પકડો! રોકો! દોડતા પકડો!'
ઇત્યાસીત્તુમુલઃ શબ્દો યુયુધાનરથં પ્રતિ । એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ ભીષ્મઃ શાન્તનવસ્તદા
યુયુધાનના રથ તરફ એવો ગજબનો ગડગડાટ થયો; એ જ સમયે, શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે—
ન્યહનત્પાણ્ડવીં સેનામાસુરીમિવ વૃત્રાહા । તે વધ્યમાના ભીષ્મેણ પાઞ્ચાલાઃ સોમકૈઃ સહ । સ્થિરાં યુદ્ધે મતિં કૃત્વા ભીષ્મમેવાભિદુદ્રુવુઃ
ઇન્દ્ર જેવો અસુરોની સેના પર પ્રહાર કરે તેમ, પાંડવોની સેના પર આક્રમણ કર્યું; ભીષ્મના હાથે મારાતા છતાં, પંચાલો અને સોમકો યુદ્ધમાં દૃઢ નિશ્ચય કરીને સીધા ભીષ્મ તરફ દોડી ગયા.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નમુખાશ્ચાપિ પાર્થાઃ શાન્તનવં રણે। અભ્યધાવઞ્જિગીષન્તસ્તવ પુત્રસ્ય વાહિનીમ્
પાર્થો, ધૃષ્ટદ્યુમ્નને આગેવાન બનાવી, યુદ્ધમાં શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ અને તમારા પુત્રની સેના પર વિજય મેળવવા આતુર થઈ દોડી ગયા.
તથૈવ કૌરવા રાજન્ભીષ્મદ્રોણપુરોગમાઃ। અભ્યધાવન્ત વેગેન તતો યુદ્ધમવર્તત
એ જ રીતે, હે રાજા, ભીષ્મ અને દ્રોણને આગેવાન બનાવી કૌરવો પણ ઝડપથી આગળ વધ્યા; પછી યુદ્ધ શરૂ થયું.
વિરાટોઽય ત્રિભિર્બાણૈર્ભીષ્મમાર્ચ્છન્મહારથમ્ । વિવ્યાધ તુરમાંત્રાસ્ય ત્રિભિર્બાણૈર્મહારથઃ
વિરાટ મહારથીએ ત્રણ તીરો વડે ભીષ્મને સન્માન આપ્યો અને ત્રણ તીરો વડે તેના ઝડપી સારથિને પણ ઘાયલ કર્યો.
તં પ્રત્યવિધ્યદ્દશભિર્ભીષ્મઃ શાન્તનવઃ શરૈઃ। રુક્મપુઙ્ખૈર્મહેષ્વાસઃ કૃતહસ્તો મહાબલઃ
શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે, મહાન ધનુર્ધર અને શસ્ત્રવિદ્યા ماهર, સોનાની પાંખવાળા દસ તીરો વડે વિરાટ પર પ્રહાર કર્યો.
દ્રૌણિર્ગાણ્ડીવધન્વાનં ભીમધન્વા મહારથઃ । અવિધ્યદિષુભિઃ ષઙ્ભિર્દૃઢહસ્તઃ સ્તનાન્તરે
દ્રોણપુત્ર, મહાન ધનુર્ધર અને ભીમવંત, ગાંડીવધારી અર્જુનને છ મજબૂત તીરો વડે છાતી પર ઘાયલ કર્યો.
કાર્મુકં તસ્ય ચિચ્છેદ ફલ્ગુનઃ પરવીરહા । અવિધ્યચ્ચ ભૃશં તીક્ષ્ણૈઃ પત્રિભિઃ શત્રુકર્શનઃ
પરાક્રમી અર્જુને તેનો ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું અને તીખા પાંખવાળા તીરો વડે તેને જોરદાર ઘાયલ કર્યો.
સોઽન્યત્કાર્મુકમાદાય વેગવાન્ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ। અમૃષ્યમાણઃ પાર્થેન કાર્મુકચ્છેદમાહવે
ત્યારે તે ઝડપથી અને ગુસ્સામાં બીજું ધનુષ્ય લઈ ઊભો રહ્યો, અર્જુન દ્વારા ધનુષ્ય તૂટી જવાનું સહન કરી શક્યો નહીં.
અવિધ્યત્ફલ્ગુનં રાજન્નવત્યા નિશિતૈઃ શરૈઃ । વાસુદેવં ચ સપ્તત્યા વિવ્યાધ પરમેષુભિઃ
હે રાજા, તેણે અર્જુન પર નવ્વે તીખા તીરો ચલાવ્યા અને વસુદેવને સિત્તેર ઉત્તમ તીરો વડે ઘાયલ કર્યો.
તતઃ ક્રોધાભિતામ્રાક્ષઃ કૃષ્ણેન સહ ફલ્ગુનઃ । દીર્ઘમુષ્ણં ચ નિઃશ્વસ્ય ચિન્તયિત્વા પુનઃપુનઃ
પછી અર્જુનના આંખો ગુસ્સાથી લાલ થઈ ગયા, કૃષ્ણ સાથે ઊંડો અને ગરમ શ્વાસ લીધો અને વારંવાર વિચારોમાં પડ્યો.
ધનુઃ પ્રપીડ્ય વામેન કરેણામિત્રકર્શનઃ । ગાણ્ડીવધન્વા સંક્રુદ્ધઃ શિતાન્સન્નતપર્વણઃ
શત્રુઓના વિનાશક અર્જુને ડાબા હાથથી ગાંડીવ ધનુષ્ય ખેંચ્યું, ગુસ્સાથી ભરાયો અને તીક્ષ્ણ, સારી રીતે તૈયાર કરેલા બાણ ચડાવ્યા.
જીવિતાન્તકરાન્ઘોરાન્સમાદત્ત શિલીમુખાન્। તૈસ્તૂર્ણં સમરેઽવિધ્યદ્રૌણિં બલવતાં વરઃ
પછી તેણે ભયાનક અને જીવ લેવા જેવા લોખંડના અગ્રવાળા બાણ લીધા અને શક્તિશાળી અર્જુને ઝડપથી યુદ્ધમાં દ્રૌણિને એ બાણોથી ઘાયલ કર્યો.
તસ્ય તે કવચં ભિત્ત્વા પપુઃ શોણિતમાહવે। ન વિવ્યથે ચ નિર્ભિન્નો દ્રૌણિર્ગાણ્ડીવધન્વના
આ બાણોએ દ્રૌણિના કવચને ભેદી નાખ્યું અને યુદ્ધભૂમિ પર તેનું લોહી પીધું, છતાં અર્જુનના ઘા છતાં દ્રૌણિ ડગ્યો નહીં.
તથૈવ ચ શરાન્દ્રૌણિઃ પ્રવિમુઞ્ચન્નવિહ્વલઃ । તસ્થૌ ચ સમરે રાજંસ્ત્રાતુમિચ્છન્મહાવ્રતમ્
એ જ રીતે, દ્રૌણિ પણ અવિચલિત રહીને સતત બાણ છોડતો રહ્યો અને રાજાને બચાવવા માટે યુદ્ધમાં મજબૂતીથી ઊભો રહ્યો.
તસ્ય તત્સુમહત્કર્મ શશંસુઃ કુરુસત્તમાઃ । યત્કૃષ્ણાભ્યાં સમેતાભ્યામભ્યાપતત સંયુગે
કુરુઓના શ્રેષ્ઠોએ તેની એ મહાન કૃત્યની પ્રશંસા કરી, જ્યારે તે કૃષ્ણ સાથે જોડાઈને યુદ્ધમાં ઘૂસી પડ્યો હતો.
સ હિ નિત્યમનીકેષુ યુધ્યતેઽભયમાસ્તિતઃ। અસ્ત્રગ્રામં સસંહારં દ્રોણાત્પ્રાપ્ય સુદુર્લભમ્
કારણ કે તે હંમેશાં સેના વચ્ચે નિર્ભય રહીને લડતો અને દ્રોણ પાસેથી દુર્લભ એવા શસ્ત્રો તથા તેમની ઉપસંહાર વિધિ પ્રાપ્ત કરી હતી.
મમૈષ આચાર્યસુતો દ્રોણસ્યાપિ પ્રિયઃ સુતઃ । બ્રાહ્મણશ્ચ વિશેષેણ માનનીયો મમેતિ ચ
આ મારા આચાર્ય દ્રોણનો પુત્ર છે, જે દ્રોણને પણ પ્રિય છે અને બ્રાહ્મણ હોવાથી મને વિશેષ માન આપવાનો યોગ્ય છે.
સમાસ્થઆય મતિં વીરો બીભત્સુઃ સત્રુતાપનઃ । કૃપાં ચક્રે રથશ્રેષ્ઠો ભારદ્વાજસુતં પ્રતિ
આ રીતે મનમાં નક્કી કરીને, શત્રુઓને દુઃખ આપનાર અને શ્રેષ્ઠ રથીઓમાંના અર્જુને ભારદ્વાજપુત્ર દ્રૌણિ પર દયા દર્શાવી.
દ્રૌણિં ત્યક્ત્વા તતો યુદ્ધે કૌન્તેયઃ શ્વેતવાહનઃ। યુયુધે તાવકાન્નિઘ્નંસ્ત્વરમાણઃ પરાક્રમી
પછી કુંતીપુત્ર અને શ્વેત ઘોડાઓના સ્વામી અર્જુને યુદ્ધમાં દ્રૌણિને છોડી, ઝડપથી તારી સેના પર તૂટી પડ્યો અને બહાદુરીથી તેમને મારવા લાગ્યો.