અદૃશ્યન્ત સસૂતાશ્ચ સાશ્વાઃ સરથયોધિનઃ । એકેન બલિના રાજન્વારણેન વિમર્દિતાઃ
એક જ શક્તિશાળી હાથીએ રથચાલકો, ઘોડાઓ અને રથયોધાઓને પીસી નાખ્યા હતાં, હે રાજા.
ગન્ધહસ્તિમદસ્રાવમાઘ્રાય બહવો રણે। સન્નિપાતે બલૌઘાનાં ગજૈર્મમૃદિરે ગજાઃ
યુદ્ધમાં ઘણા હાથીઓએ બીજા હાથીઓની મદની સુગંધ મેળવી, સેના વચ્ચે જોરદાર લડાઈ કરી.
સતોમરૈર્મહામાત્રૈર્નિપતદ્ભિર્ગતાસુભિઃ । બભૂવાયોધનં છન્નં નારાચાભિહતૈર્ગજૈઃ
ભાલા અને મહામાત્રો જીવ ગુમાવી પડતા, તીક્ષ્ણ તીરો વાગેલા હાથીઓથી યુદ્ધભૂમિ ઢંકાઈ ગઈ હતી.
સન્નિપાતે બલૌઘાનાં પ્રેષિતૈર્વરવારણૈઃ । નિપેતુર્યુધિ સંભગ્નાઃ સયોધાઃ સધ્વજા ગજાઃ
સેના વચ્ચે મોકલાયેલા ઉત્તમ હાથીઓ યુદ્ધમાં તૂટી પડ્યા, પોતાના યોધા અને ધ્વજ સાથે જમીન પર પડી ગયા.
નાગરાજોપમૈર્હસ્તૈર્નાગૈરાક્ષિપ્ય સંયુગે । વ્યદૃશ્યન્ત મહારાજ સંભગ્ના રથકૂબરાઃ
રાજા જેવા હાથીઓના સુંડથી યુદ્ધમાં રથના મકાનો તૂટી પડેલા દેખાતા હતાં, હે મહારાજા.
વિશીર્ણરથસઙ્ઘાશ્ચ કેશેષ્વાક્ષિપ્ય દન્તિભિઃ । દ્રુમશાખા ઇવાવિધ્ય નિષ્પિષ્ટા રથિનો રણે
હાથીઓએ વાળ પકડી રથયોધાઓને ફેંકી, વૃક્ષની ડાળીઓ જેવી તોડી અને પીસી નાખી, રથોના જૂથો વિખેરાઈ ગયા.
રથેષુ ચ રથાન્યુદ્ધે સંસક્તાન્વરવારણાઃ । વિકર્ષન્તો દિશઃ સર્વાઃ સંપેતુઃ સર્વશબ્દગાઃ
યુદ્ધમાં ઉત્તમ હાથીઓ રથોને એકબીજામાં ફસાઈને ચારે બાજુ ખેંચતા, ભયાનક અવાજ કરતા હતાં.
તેષાં તથા કર્ષતાં તુ ગજાનાં રૂપમાબભૌ । સરઃસુ નલિનીજાલં વિષક્તમિવ કર્ષતામ્
હાથીઓ જ્યારે રથોને ખેંચતા, ત્યારે તેમનું રૂપ એવુ લાગતું કે જેમ જળાશયમાંથી કમળોની ઝાંખી ખેંચાય.
એવં સંછાદિતં તત્ર બભૂવાયોધનં મહત્। સાદિભિશ્ચ પદાતૈશ્ચ સધ્વજૈશ્ચ મહારથૈઃ
એ રીતે ત્યાં મહાન યુદ્ધભૂમિ પગપાળા સૈનિકો, ધ્વજવાળા અને મહારથીઓથી ઢંકાઈ ગઈ હતી.
શિખણ્ડી સહ મત્સ્યેન વિરાટેન વિશાંપતે। ભીષ્મમાશુ મહેષ્વાસમાસસાદ સુદુર્જયમ્
શિખંડી અને મત્સ્યરાજ વિરાટે સાથે મળીને, મહાન ધનુર્ધર અને દુર્જય ભીષ્મ પાસે ઝડપથી પહોંચ્યા.
દ્રોણં કૃપં વિકર્ણં ચ મહેષ્વાસં મહાબલમ્ । રાજ્ઞશ્ચાન્યાન્રણે શૂરાન્બહૂનાર્ચ્છદ્ધનંજયઃ
ધનંજયે યુદ્ધમાં દ્રોણ, કૃપ, વિકર્ણ જેવા મહાન ધનુર્ધરો અને અનેક શૂરવીર રાજાઓને પડકાર્યા.
સૈન્ધવં ચ મહેષ્વાસં સામાત્યં સહ બન્ધુભિઃ । પ્રાચ્યાંશ્ચ દાક્ષિણાત્યાંશ્ચ ભૂમિપાન્ભૂમિપર્ષભ
હે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, ધનંજયે મહાન ધનુર્ધર સૈંધવ અને તેના મંત્રીઓ, સગાં તથા પૂર્વ અને દક્ષિણના રાજાઓને પણ સામો આપ્યો.
પુત્રં ચ તે મહેષ્વાસં દુર્યોધનમમર્ષણમ્ । દુઃસહં ચૈવ સમરે ભીમસેનોઽભ્યવર્તત
ભીમસેને તારા પુત્ર, મહાન ધનુર્ધર અને અડગ દુશ્મન દુર્યોધન તથા દુઃસહ સામે ચડાઈ કરી.
સહદેવસ્તુ શકુનિમુલૂકં ચ મહારથમ્ । પિતાપુત્રૌ મહેષ્વાસાવભ્યવર્તત દુર્જયૌ
સહદેવે મહારથી શકુની અને ઉલૂક, એ પિતા–પુત્ર, બંને દુર્જય ધનુર્ધરો સામે ચડાઈ કરી.
યુધિષ્ઠિરો મહારાજ ગજાનીકં મહારથઃ । સમવર્તત સંગ્રામે પુત્રેણ નિકૃતસ્તવ
મહારાજ યુધિષ્ઠિર એ મહારથી, યુદ્ધમાં તમારા પુત્ર નિકૃત સાથે, જે હાથી દળના નેતા હતા, સામનો કર્યો.
માદ્રીપુત્રસ્તુ નકુલઃ શૂરસંક્રન્દનો યુધિ । ત્રિગર્તાનાં બલૈઃ સાર્ધં સમસઞ્જત પાણ્ડવઃ
માદ્રીપુત્ર નકુલ એ પાંડવ, યુદ્ધમાં ગર્જના કરતા વીર, ત્રિગર્તોની સેના સામે ડટીને લડ્યા.
અભ્યવર્તન્ત સંક્રુદ્ધાઃ સમરે સાલ્વકેકયાન્। સાત્યકિશ્ચેકિતાનશ્ચ સૌભદ્રશ્ચ મહારથઃ
સાત્યકી, ચેકિતાન અને મહારથી અભિમન્યુ, ક્રોધથી ભરેલા, યુદ્ધમાં સાલ્વ અને કૈકયોની સામે આગળ વધ્યા.
ધૃષ્ટકેતુશ્ચ સમરે રાક્ષસશ્ચ ઘટોત્કચઃ । નાકુલિશ્ચ શતાનીકઃ સમરે રથપુઙ્ગવઃ । પુત્રાણાં તે રથાનીકં પ્રત્યુદ્યાતાઃ સુદુર્જયાઃ
ધૃષ્ટકેતુ અને રાક્ષસ ઘટોત્કચ, તથા નકુલપુત્ર શતાનિક, જે મહાન રથીઓ હતા અને જીતવા અઘરા હતા, યુદ્ધમાં તમારા પુત્રોની રથદળ સામે ચઢી આવ્યા.
સેનાપતિરમેયાત્મા ધૃષ્ટદ્યુમ્નો મહાબલઃ । દ્રોણેન સમરે રાજન્સમિયાયોગ્રકર્મણા
સેનાપતિ, અપરમેય આત્માવાળા અને મહાબળવાન ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, રાજા, યુદ્ધમાં ભયાનક કાર્ય માટે દ્રોણની સામે આવ્યા.
એવમેતે મહેષ્વાસાસ્તાવકાઃ પાણ્ડવૈઃ સહ । સમેત્ય સમરે શૂરાઃ સંપ્રાહારં પ્રચક્રિરે
આ રીતે, તમારા અને પાંડવોના મહાન ધનુર્ધરો, યુદ્ધના મેદાનમાં ભેગા થઈ, ભયાનક સંઘર્ષમાં જોડાયા.
મધ્યંદિનગતે સૂર્યે નભસ્યાકુલતાં ગતે । કુરવઃ પાણ્ડવેયાશ્ચ નિજઘ્નુરિતરેતરમ્
જ્યારે સૂર્ય મધ્યાહ્ને પહોંચ્યો અને આકાશ ઉથલપાથલથી ભરાયું, ત્યારે કૌરવો અને પાંડવોએ એકબીજાને અવિરત ઘા કર્યા.
ધ્વજિનો હેમચિત્રાઙ્ગા વિચરન્તો રણાજિરે । સપતાકા રથા રેજુર્વૈયાઘ્રપરિવારણાઃ
સોનાના ધ્વજોથી શોભતા રથો, યુદ્ધભૂમિમાં ફરતાં, વાઘના ચિહ્નવાળા વીરોથી ઘેરાયેલા, તેજથી ઝગમગતા હતા.
સમેતાનાં ચ સમરે જિગીષૂણાં પરસ્પરમ્ । બભૂવ તુમુલઃ શબ્દઃ સિંહાનામિવ નર્દતામ્
જ્યારે જીતની ઈચ્છાવાળા વીરોએ યુદ્ધમાં એકબીજાનો સામનો કર્યો, ત્યારે સિંહોની ગર્જના જેવો ભયાનક અવાજ ઊઠ્યો.
તત્રાદ્ભુતમપશ્યાસ સંપ્રહારં સુદારુણમ્। યદકુર્વન્રણે શૂરાઃ સૃઞ્જયાઃ કુરુભિઃ સહ
ત્યાં, રાજા, મેં એક અદ્ભુત અને ભયાનક યુદ્ધ જોયું, જ્યાં શ્રુંજય વીરોએ કૌરવો સામે યુદ્ધ કર્યું.
નૈવ ખં ન દિશો રાજન્ન સૂર્યં શત્રુતાપન। વિદિશો વાપિ પશ્યામઃ શરૈર્મુક્તૈઃ સમન્તતઃ
હે શત્રુઓને દહન કરનાર રાજા, ચારે બાજુથી છૂટેલા બાણોથી, આકાશ, દિશાઓ, સૂર્ય કે મધ્યદિશા કંઈ પણ દેખાતું નહોતું.
શક્તીનાં વિમલાગ્રાણાં તોમરાણાં તથાસ્યતામ્ । નિસ્ત્રિંશાનાં ચ પીતાનાં નીલોત્પલનિભાઃ પ્રભાઃ
તીક્ષ્ણ ભાલા, ભાળા અને પીળા તલવારના કાંડા, નીલકમળ જેવું તેજ પાથરી રહ્યા હતા.
કવચાનાં વિચિત્રાણાં ભૂષણાનાં પ્રભાસ્તથા । ખં દિશઃ પ્રદિશશ્ચૈવ ભાસયામાસુરોજસા
રંગબેરંગી કવચ અને આભૂષણોની કાંતિએ, આકાશ, દિશાઓ અને મધ્યદિશાઓ બધું જ તેજથી ઝગમગતું હતું.
વપુર્ભિશ્ચ નરેન્દ્રાણાં ચન્દ્રસૂર્યસમપ્રભૈઃ । વિરરાજ તદા રાજંસ્તત્રતત્ર રણાઙ્ગણમ્
અને રાજાઓના રૂપ, ચાંદ્ર અને સૂર્ય જેવું તેજ ધરાવતા, યુદ્ધભૂમિને અનેક જગ્યાએ ઝગમગતા બનાવતા હતા, હે રાજા.
રથસઙ્ઘા નરવ્યાઘ્રાઃ સમાયાન્તશ્ચ સંયુગે। વિરેજુઃ સમરે રાજન્ગ્રહા ઇવ નભસ્તલે
રથદળમાં આગળ વધતા વાઘ સમાન વીરોએ, યુદ્ધમાં, હે રાજા, આકાશમાં ચાલતા ગ્રહો જેવા તેજ પાથર્યું.
ભીષ્મસ્તુ રથિનાં શ્રેષ્ઠો ભીમસેનં મહાબલમ્ । અવારયત સંક્રુદ્ધઃ સર્વસૈન્યસ્ય પશ્યતઃ
પછી, રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ ભીષ્મએ, બધાં સૈનિકોની નજર સામે, ક્રોધથી મહાબળવાન ભીમસેનને રોકી દીધા.