ઋતે ચ ગર્દભીક્ષીરાત્પયઃ પાસ્યતિ મે સુતઃ।' ઋતેપિ ત્વાં ચ દુષ્યન્ત શૈલરાજાવતંસિકામ્। ચતુરન્તામિમામુર્વીં પુત્રો મે પાલયિષ્યતિ
મારા પુત્રને ગધેડીની દૂધ સિવાય બીજું બધું દૂધ મળશે; અને તારા સિવાય, દુષ્યંત, તથા પર્વતરાજની રાણી સિવાય, મારો પુત્ર આખી ધરતી પર રાજ કરશે.
શકુન્તલે તવ સુતશ્ચક્રવર્તી ભવિષ્યતિ। એવમુક્તં મહેન્દ્રેણ ભવિષ્યતિ ન ચાન્યથા
શકુન્તલા, તારો પુત્ર ચક્રવર્તી રાજા બનશે; મહેન્દ્રદેવે આમ કહ્યું છે અને એમાં કોઈ ફેર નથી.
સાક્ષિત્વે બહવો હ્યુક્તા દેવદૂતાદયો મયા। ન બ્રુવન્તિ તથા સત્યમુતાહો નાનૃતં કિલ
હું ઘણા સાક્ષી, દેવદૂત અને બીજા નામ લીધા છે; એ લોકો ન તો ખોટું બોલે છે, ન તો અસત્ય કહે છે.
અસાક્ષિણી મન્દબાગ્યા ગમિષ્યામિ યથાગતમ્
હવે સાક્ષી વિના અને દુર્ભાગ્યવશ, હું જેમ આવી તેમ પાછી જઇશ.
એતાવદુક્ત્વા વચનં પ્રાતિષ્ઠત શકુન્તલા। `તસ્યાઃ ક્રોધસમુત્થોગ્નિઃ સધૂમો મૂર્ધ્ન્યદૃશ્યત
આવું કહીને શકુન્તલા ત્યાંથી નીકળી ગઈ; તેના ગુસ્સાથી ઉઠેલો ધૂમોવાળો અગ્નિ તેના માથા પર દેખાયો.
સંનિયમ્યાત્મનોઽઙ્ગેષુ તતઃ ક્રોધાગ્નિમાત્મજમ્। પ્રસ્થિતૈવાનવદ્યાઙ્ગી સહ પુત્રેણ વૈ વનમ્
પવિત્ર શરીરવાળી એ સ્ત્રીએ પોતાનાં ગુસ્સાને દબાવી, પોતાના પુત્ર સાથે વનમાં ચાલતી થઈ.
અથાન્તરિક્ષે દુષ્યન્તં વાગુવાચાશરીરિણી। ઋત્વિક્પુરોહિતાચાર્યૈર્મન્ત્રિભિશ્ચાભિસંવૃતમ્
એ સમયે, દુષ્યંત યજ્ઞકર્મ, પુરોહિત, ગુરુ અને મંત્રીઓથી ઘેરાયેલા હતા, ત્યારે આકાશમાંથી અવાજ આવ્યો.
માતા ભસ્ત્રા પિતુઃ પુત્રો યસ્માજ્જાતઃ સ એવ સઃ। ભરસ્વ પુત્રં દૌષ્યન્તિં સત્યમાહ શકુન્તલા
જેમ ધોંસી માતા હોય છે અને પુત્ર પિતાથી જન્મે છે, એ રીતે એ પુત્ર તારો જ છે; દુષ્યંત, તું તારો પુત્ર દયાળુતાથી સ્વીકાર, શકુન્તલાએ સાચું કહ્યું છે.
સર્વેભ્યો હ્યઙ્ગમઙ્ગેભ્યઃ સાક્ષાદુત્પદ્યતે સુતઃ। આત્મા ચૈવ સુતો નામ તેનૈવ તવ પૌરવ
પુત્ર આખા શરીરમાંથી જન્મે છે; એટલે આત્મા માટે 'પુત્ર' નામ છે, એથી, પૌરવ, એ તારો જ છે.
આહિતં હ્યાત્મનાઽઽત્માનં પરિરક્ષ ઇમં સુતમ્। અનન્યાં ત્વં પ્રતીક્ષસ્વ માવમંસ્થાઃ શકુન્તલામ્
તારે પોતાને એમાં મૂકી, આ પુત્રનું રક્ષણ કરવું જોઈએ; જે તારો જ છે, એની રાહ જો, શકુન્તલાને અવગણ ના કર.
સ્ત્રિયઃ પવિત્રમતુલમેતદ્દુષ્યન્ત ધર્મતઃ। માસિ માસિ રજો હ્યાસાં દુરિતાન્યપકર્ષતિ
દુષ્યંત, સ્ત્રીઓ ધર્મ પ્રમાણે અનન્ય પવિત્ર હોય છે; દર મહિને તેમનું રજસ્વલા પાપો દૂર કરે છે.
તતઃ સર્વાણિ ભૂતાનિ વ્યાજહ્રસ્તં સમન્તતઃ
પછી બધાં જીવોએ ચારેય બાજુથી એકસાથે અવાજ કર્યો.
રેતોધાઃ પુત્ર ઉન્નયતિ નરદેવ યમક્ષયાત્। ત્વં ચાસ્ય ધાતા ગર્ભસ્ય સત્યમાહ શકુન્તલા
રાજા, બીજ આપનાર પુત્રને યમલોકમાંથી પાછો લાવે છે; તું એના ગર્ભનો પોષક છે, શકુન્તલાએ સાચું કહ્યું છે.
પતિર્જાયાં પ્રવિશતિ સ તસ્યાં જાયતે પુનઃ। અન્યોન્યપ્રકૃતિર્હ્યેષા માવમંસ્થાઃ શકુન્તલામ્
પતિ પત્નીમાં પ્રવેશી, એમાં ફરીથી જન્મે છે; એ બંનેની સ્વભાવજ વાત છે, શકુન્તલાને અવગણ ના કર.
જાયા જનયતે પુત્રમાત્મનોઽઙ્ગાદ્દ્વિધા કૃતમ્। તસ્માદ્ભરસ્વ દુષ્યન્ત પુત્રં શાકુન્તલં નૃપ
પત્ની પોતાના શરીરમાંથી પુત્રને જન્મ આપે છે, જે બે ભાગથી બનેલો છે; તેથી, દુષ્યંત, તું તારો શકુન્તલાપુત્ર સ્વીકાર, રાજા.
સુભૂતિરેષા ન ત્યાજ્યા જીવિતં જીવયાત્મજમ્। શાકુન્તલં મહાત્માનં દુષ્યન્ત ભર પૌરવમ્
આ શુભ સંયોગ છે, એને છોડવો નહીં; તારો જીવ તારા પુત્રને જીવતો રાખે. દુષ્યંત, મહાન આત્માવાળા પૌરવ શકુન્તલાને સંભાળ.
ભર્તવ્યોઽયં ત્વયા યસ્માદસ્માકં વચનાદપિ। તસ્માદ્ભવત્વયં નામ્ના ભરતો નામ તે સુતઃ
હું કહું છું કે, જેમ તમે અમારા કહ્યા કરતાં પણ વધારે તેને સાચવશો, એ માટે તમારા આ પુત્રનું નામ 'ભરત' રાખો.
ભરતાદ્ભારતી કીર્તિર્યેનેદં ભારતં કુલમ્। અપરે યે ચ પૂર્વે ચ ભારતા ઇતિ તેઽભવન્
ભરતના નામ પરથી જ આપણા વંશને 'ભારત' કહેવાય છે; જે પહેલા અને પછી આવ્યા, તેઓ પણ 'ભારત' તરીકે ઓળખાયા.
એવમુક્ત્વા તતો દેવા ઋષયશ્ચ તપોધનાઃ। પતિવ્રતેતિ સંહૃષ્ટાઃ પુષ્પવૃષ્ટિં વવર્ષિરે
આવું કહીને દેવતાઓ અને મહાન ઋષિઓ આનંદથી 'પતિવ્રતા' કહીને પુષ્પવૃષ્ટિ વરસાવા લાગ્યા.
તચ્છ્રુત્વા પૌરવો વાક્યં વ્યાહૃતં વે દિવૌકસામ્। `સિંહાસનાત્સમુત્થાય પ્રણમ્ય ચ દિવૌકસઃ
દેવતાઓએ જે વચન કહ્યું, તે સાંભળી પૌરુવ વંશજ સિંહાસન પરથી ઊભો થયો અને દેવતાઓને વંદન કર્યું.
પુરોહિતમમાત્યાંશ્ચ સંપ્રહૃષ્ટોઽબ્રવીદિદમ્। શૃણ્વન્ત્વેતદ્ભવન્તોઽપિ દેવદૂતસ્ય ભાષિતમ્
રાજા આનંદથી પોતાના પુરોહિત અને મંત્રીઓને કહ્યું: 'તમારે પણ દેવદૂતના આ વચનો સાંભળવા જોઈએ.'
શૃણ્વન્તુ દેવતાનાં ચ મહર્ષીણાં ચ ભાષિતમ્'। અહમપ્યેવમેવૈનં જાનામિ સુતમાત્મજમ્
'દેવતાઓ અને મહર્ષિઓના વચનો પણ સાંભળો; હું પણ આ પુત્રને સાચો પોતાનો જ માનું છું.'
યદ્યહં વચનાદસ્યા ગૃહ્ણીયામિમમાત્મજમ્। ભવેદ્ધિ શઙ્કા લોકસ્ય નૈવં શુદ્ધો ભવેદયમ્
જો હું માત્ર તેની વાત પર વિશ્વાસ કરીને આ પુત્રને સ્વીકારું, તો લોકોમાં શંકા ઊભી થાય અને એ નિર્દોષ ગણાશે નહીં.
તાં વિશોધ્ય તદા રાજા દેવૈઃ સહ મહર્ષિભિઃ। હૃષ્ટઃ પ્રમુદિતશ્ચાપિ પ્રતિજગ્રાહ તં સુતમ્
એથી રાજાએ દેવતાઓ અને મહર્ષિઓ સાથે મળીને બધું સ્પષ્ટ કરી આનંદપૂર્વક અને ખુશીથી એ પુત્રને સ્વીકાર્યો.
તતસ્તસ્ય તદા રાજા પિતૃકર્માણિ સર્વશઃ। કારયામાસ મુદિતઃ પ્રીતિમાનાત્મજસ્ય હ। મૂર્ધ્નિ ચૈનં સમાઘ્રાય સસ્નેહં પરિષસ્વજે
પછી રાજાએ આનંદ અને પ્રેમથી પોતાના પુત્ર માટે બધા પિતૃકર્મો કરાવ્યા; પ્રેમથી તેના માથું સુઘી તેને હૃદયથી લગાડ્યો.
સભાજ્યમાનો વિપ્રૈશ્ચ સ્તૂયમાનશ્ચ બન્દિભિઃ। મુદં સ પરમાં લેભે પુત્રસ્પર્શનજાં નૃપઃ
બ્રાહ્મણો દ્વારા સન્માનિત અને ગાયકોએ વખાણતા રાજાને પુત્રના સ્પર્શથી પરમ આનંદ મળ્યો.
સ્વાં ચૈવ ભાર્યાં ધર્મજ્ઞઃ પૂજયામાસ ધર્મતઃ। અબ્રવીચ્ચૈવ તાં રાજા સાન્ત્વપૂર્વમિદં વચઃ
ધર્મને જાણનારા રાજાએ પોતાની પત્નીને પણ ધર્મ પ્રમાણે સન્માન આપી, મીઠા શબ્દોમાં ધીરજપૂર્વક કહ્યું.
લોકસ્યાયં પરોક્ષસ્તુ સંબન્ધો નૌ પુરાઽભવત્। કૃતો લોકસમક્ષોઽદ્ય સંબન્ધો વૈ પુનઃ કૃતઃ
'પહેલાં આપણો સંબંધ દુનિયા સામે છુપાયેલો હતો; આજે બધાના સાક્ષીપણે ફરીથી ખુલ્લેઆમ સ્થાપિત થયો છે.'
તસ્માદેતન્મયા તસ્ય તન્નિમિત્તં પ્રભાષિતમ્
એ માટે જ મેં એ બાબતે એ માટે આવું કહ્યું હતું.
શઙ્કેત વાઽયં લોકોઽથ સ્ત્રીભાવાન્મયિ સંગતમ્। તસ્માદેતન્મયા ચાપિ તચ્છુદ્ધ્યર્થં વિચારિતમ્
લોકો એ રીતે શંકા કરી શકે કે, તારી સ્ત્રીભૂમિકા હોવાથી મારા સાથે કોઈ અયોગ્યતા થઈ હશે; એથી, તારી નિર્દોષતા માટે મેં પણ આ વિચાર કર્યો હતો.