આશુશ્રુમ ભૃશં ચાસ્ય શક્રસ્યેવાભિગર્જતઃ। સુઘોરં તલયોઃ શબ્દં નિઘ્નતસ્તવ વાહિનીમ્
અમે એના હાથે પડતા ભયાનક અવાજો સાંભળ્યા, જે ઈન્દ્રના ગર્જન જેવો લાગતો હતો, જ્યારે એ તમારી સેના પર પ્રહાર કરતો હતો.
ચણ્ડવાતો યથા મેઘઃ સવિદ્યુત્સ્તનયિત્નુમાન્ । દિશઃ સંપ્લાવયન્સર્વાઃ શરવર્ષૈઃ સમન્તતઃ
જેમ તોફાની પવન વીજળી અને ગર્જનવાળાં મેઘને બધે વહેંચે છે, એમ એ ચારેય દિશામાં તીરોની વરસાત વરસાવતો હતો.
સમભ્યધાવદ્ગાઙ્ગેયં ભૈરવાસ્ત્રો ધનઞ્જયઃ । દિશં પ્રાચીં પ્રતીચીં ચ ન જાનીમોઽસ્ત્રમોહિતાઃ
ધનંજયે ભયાનક શસ્ત્રો લઈને ગાંગેય ભીષ્મ પર આક્રમણ કર્યું; એના શસ્ત્રોથી અમે એટલા ગભરાઈ ગયા કે પૂર્વ અને પશ્ચિમ પણ ઓળખી શક્યા નહીં.
કાન્દિગ્ભૂતા શ્રાન્તપત્રા હતાશ્વા હતચેતસઃ। અન્યોન્યમભિસંશ્લિષ્ય યોધાસ્તે ભરતર્ષભ
તણાવથી થાકેલા, તીરો તૂટી ગયેલા, ઘોડા મરી ગયેલા અને મનથી હારેલા એ યોદ્ધાઓ એકબીજાને ચીંટી પડ્યા, હે ભરતવંશી.
ભીષ્મમેવાભ્યલીયન્ત સહ સર્વૈસ્તવાત્મજૈઃ । તેષામાર્તાયનમભૂદ્ભીષ્મઃ શાન્તનવો રણે
એ બધા અને તમારા પુત્રો ભીષ્મ પાસે આશરો લેવા ગયા; યુદ્ધમાં શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ એમનો રક્ષક બન્યો.
સમુત્પતન્તિ વિત્રસ્તા રથેભ્યો રથિનસ્તથા । સાદિનશ્ચાશ્વપૃષ્ઠેભ્યો ભૂમૌ ચાપિ પદાતયઃ
ભયથી રથીઓ રથમાંથી, ઘોડેસવાર ઘોડા પરથી અને પગદળીઓ જમીન પર કૂદી પડ્યા.
શ્રુત્વા ગાણ્ડીવનિર્ઘોષં વિસ્ફૂર્જિતમિવાશનેઃ । સર્વસૈન્યાનિ ભીતાનિ વ્યવાલીયન્ત ભારત
ગાંડીવના ગજ્જન જેવો અવાજ વીજળીના કડાકા જેવો લાગ્યો, અને એ સાંભળીને બધાં સૈનિકો ભયભીત થઈ વિખેરાઈ ગયા, હે ભરત.
અથ કામ્ભોજૈજરશ્વૈર્મહદ્ભિઃ શીઘ્રગામિભિઃ । ગોપાનાં બહુસાહસ્ત્રૈર્બાલૈર્ગાપાયનૈર્વૃતઃ
પછી અનેક હજાર યુવાન ગોપ ગ્વાલાઓથી ઘેરાયેલા, કમ્બોજના ઝડપી અને મજબૂત ઘોડાઓ પર સવાર થઈ આવ્યા.
મદ્રસૌવીરગાન્ધારૈસ્ત્રૈગર્તૈશ્ચ વિશાંપતે । સર્વકાલિઙ્ગમુખ્યૈશ્ચ કલિઙ્ગાધિપતિર્વૃતઃ
કળીંગના રાજા પોતાના આસપાસ બધા શ્રેષ્ઠ કળીંગ યુદ્ધવીરો સાથે, તેમજ મદ્ર, સૌવીર, ગાંધાર અને ત્રિગર્તના વીરોથી ઘેરાયેલા હતા, હે રાજાધિરાજ.
નાનાનરગણૌઘૈશ્ચ દુઃશાસનપુરઃસરઃ । જયદ્રથશ્ચ નૃપતિઃ સહિતઃ સર્વરાજભિઃ
દુઃશાસનના નેતૃત્વમાં વિવિધ જાતિના સૈનિકોના સમૂહો સાથે, રાજા જયદ્રથ બધા રાજાઓ સાથે જોડાયા.
હયારોહવરાશ્ચૈવ તવ પુત્રેણ ચોદિતાઃ । ચતુર્દશસહસ્રાણિ સૌબલં પર્યવારયન્
તમારા પુત્ર દ્વારા પ્રેરિત ચોધ હજાર શ્રેષ્ઠ ઘોડેસવારોએ શકુનિને ઘેરી લીધો, હે રાજા.
તતસ્તે સહિતાઃ સર્વે વિભક્તરથવાહનાઃ । અર્જુનં સમરે જઘ્નુસ્તાવકા ભરતર્ષભ
પછી બધા મળીને, અલગ-અલગ રથ અને વાહનો સાથે, તમારા પક્ષના વીરોએ યુદ્ધમાં અર્જુન પર આક્રમણ કર્યું, હે ભરતવંશી.
ચેદિકાશિપદાતૈશ્ચ રથૈઃ પાઞ્ચાલસૃઞ્જયૈઃ । પાણ્ડવાઃ સહિતાઃ સર્વે ધૃષ્ટદ્યુમ્નપુરોગમાઃ। તાવકાન્સમરે જઘ્નુર્ધર્મપુત્રેણ ચોદિતાઃ
પાંડવો, ચેદિ, કાશી, પગપાળા સૈનિકો, રથો, પંચાલ અને શ્રુંજયો સાથે, અને ધૃષ્ટદ્યુમ્નના નેતૃત્વમાં તથા ધર્મપુત્ર દ્વારા પ્રેરિત થઈ, યુદ્ધમાં તમારા પક્ષ પર તૂટી પડ્યા.
રથિભિર્વારણૈરશ્વૈઃ પાદાતૈશ્ચ સમીરિતમ્ । ઘોરમાયોધનં ચક્રે મહાભ્રસદૃશં રજઃ
રથ, હાથી, ઘોડા અને પગપાળા સૈનિકો સાથે ભયાનક યુદ્ધ શરૂ થયું, અને ધૂળના ગાઢ વાદળ જેવા દૃશ્ય સર્જાયું, હે રાજાધિરાજ.
તોમરપ્રાસનારાચગજાશ્વરથયોધિનામ્ । બલેન મહતા ભીષ્મઃ સમસઞ્જત્કિરીટિના
ભીષ્મે ભાલા, ભાલ, તીરો અને હાથી, ઘોડા તથા રથ પર લડતા યુદ્ધવીરોની વિશાળ સેના સાથે મુગટધારી સામે મુકાબલો કર્યો.
આવન્ત્યઃ કાશિરાજેન ભીમસેનેન સૈન્ધવઃ । અજાતશત્રુર્મદ્રાણામૃષભેણ યશશ્વિના
અવંતિના રાજાએ કાશીના રાજા સામે મુકાબલો કર્યો, ભીમસેને સિંધુના રાજાને ટક્કર આપી, અને અજાતશત્રુએ પ્રસિદ્ધ મદ્રના મુખ્યને સામનો કર્યો.
સહપુત્રઃ સહામાત્યઃ શલ્યેન સમસઞ્જત। વિકર્ણઃ સહદેવેન ચિત્રસેનઃ શિખણ્ડિના
પુત્ર અને મંત્રીઓ સાથે શલ્યે સહદેવ અને વિકર્ણનો સામનો કર્યો, જ્યારે ચિત્રસેને શિખંડીને ટક્કર આપી.
મત્સ્યા દુર્યોધનં જગ્મુઃ શંકુનિં ન વિશાંપતે। દ્રુપદશ્ચેકિતાનશ્ચ સાત્યકિશ્ચક મહારથઃ
મત્સ્યોએ દુર્યોધન અને શકુનિ સામે આગળ વધ્યા, હે રાજાધિરાજ, જ્યારે દ્રુપદ, ચેકિતાન અને મહારથી સાત્યકી યુદ્ધમાં જોડાયા.
દ્રોણેન સમસઞ્જન્ત સપુત્રેણ મહાત્મના । કૃપશ્ચ કૃતવર્મા ચ ધૃષ્ટદ્યુમ્નમભિદ્રુતૌ
દ્રોણે પોતાના પરાક્રમી પુત્ર સાથે, તેમજ કૃપ અને કૃતવર્માએ ધૃષ્ટદ્યુમ્ન પર આક્રમણ કર્યું.
એવં પ્રવ્રજિતાશ્વાનિ ભ્રાન્તનાગરથાનિ ચ। સૈન્યાનિ સમસઞ્જન્ત પ્રયુદ્ધાનિ સમન્તતઃ
આ રીતે, ઉગ્ર દોડતા ઘોડા અને ભટકતા રથો સાથે, બંને પક્ષોની સેનાઓ ચારે બાજુ યુદ્ધમાં જોડાઈ ગઈ.
નિરભ્રે વિદ્યુતસ્તીવ્રા દિશશ્ચ રજસા વૃતાઃ । પ્રાદુરાસન્મહોત્કાશ્ચ સનિર્ઘાતા વિશાંપતે
આકાશમાં વાદળ વિના જ તેજસ્વી વીજળી ચમકી, દિશાઓ ધૂળથી ઢંકાઈ ગઈ, અને ભયાનક ગર્જના સાથે ભયાનક અપશકુન દેખાયા, હે રાજાધિરાજ.
પ્રાદુર્ભૂતો મહાવાતઃ પાંસુવર્ષં પપાત ચ । નભસ્યન્તર્દધે સૂર્યઃ સૈન્યેન સજસા વૃતઃ
મોટો પવન ઉઠ્યો અને ધૂળની વરસાદ પડવા લાગી; સૂર્ય આકાશમાં સેનાની ધૂળથી છુપાઈ ગયો.
પ્રમોહઃ સર્વસત્વાનામતીવ સમપદ્યત। રજસા ચાભિભૂતાનામસ્ત્રજાલૈશ્ચ તુદ્યતામ્
બધા જીવોમાં ભારે ગભરાટ છવાઈ ગયો, ધૂળથી ઢંકાઈને અને શસ્ત્રવર્ષાથી ઘાયલ થઈને.
વીરબાહુવિસૃષ્ટાનાં સર્વાવરણભેદિનામ્ । સંઘાતઃ શરજાલાનાં તુમુલઃ સમપદ્યત
વીરબાહુઓ દ્વારા છોડાયેલા અને દરેક રક્ષણને ભેદી શકતા તીરોના ઝંડે ઘમાસાન ગુંજારૂપ થયો.
પ્રકાશં ચક્રુરાકાશમુદ્યતાનિ ભુજોત્તમૈઃ । નક્ષત્રવિમલાભાનિ શસ્ત્રાણિ ભરતર્ષભ
મજબૂત ભુજાઓએ ઉંચકેલા, નિર્મળ તારાઓ જેવી ચમકતા શસ્ત્રોએ આકાશને તેજસ્વી બનાવી દીધું, હે ભરતવંશી.
આર્ષભાણિ વિચિત્રાણિ રુક્મજાલાવૃતાનિ ચ । સંપેતુર્દિક્ષુ સર્વાસુ ચર્માણિ ભરતર્ષભ
સુંદર, વાઘમોરના ચિહ્નવાળા અને સોનાની જાળીથી શોભાતા ઢાલો ચારે દિશામાં ઉડી રહી હતી, હે ભરતવંશી.
સૂર્યવર્ણૈશ્ચ નિસ્ત્રિંશૈઃ પાત્યમાનાનિ સર્વશઃ । દિક્ષુ સર્વાસ્વદૃશ્યન્ત શરીરાણિ શિરાંસિ ચ
સૂર્ય જેવી તેજસ્વી તલવારોથી સર્વત્ર કાપાયેલા શરીરો અને માથાં ચારે બાજુ પડેલા દેખાતા હતાં.
ભગ્નચક્રાક્ષનીડાશ્ચ નિપાતિતમહાધ્વજાઃ । હતાશ્વાઃ પૃથિવીં જગ્મુસ્તત્રતત્ર મહારથાઃ
તૂટેલા ચકરા અને ધુરા, પડેલા મોટા ધ્વજ અને મરેલા ઘોડાઓ સાથે મહારથીઓ જમીન પર અહીં-ત્યાં વિખેરાયેલા હતાં.
પરિપેતુર્હયાશ્ચાત્ર કેચિચ્છસ્ત્રકૃતવ્રણાઃ । રથાન્વિપરિકર્ષન્તો હતેષુ રથયોધિષુ
અહીં-ત્યાં કેટલાક ઘોડાઓ શસ્ત્રોથી ઘાયલ થઈ, રથયોધાઓના મરી જવાથી, રથોને ખેંચતા ફરતા હતાં.
શરાહતા ભિન્નદેહા બદ્ધયોક્રા હયોત્તમાઃ । યુગાનિ પર્યકર્ષન્ત તત્રતત્ર સ્મ ભારત
તીરોથી ઘાયલ, તૂટેલા શરીરવાળા અને જૂઆ બાંધેલા ઉત્તમ ઘોડાઓ અહીં-ત્યાં જૂઆ ખેંચતા દેખાતા હતાં, હે ભારત.