અનન્ત વિદિત બ્રહ્મન્નિત્યભૂતવિભાવન । કૃતકાર્ય કૃતપ્રજ્ઞ ધર્મજ્ઞ વિજયાવહ
અનંત, બ્રહ્માને જાણીતા, સદા શાશ્વત ભવનો પ્રકટ કરનાર, કાર્ય પૂર્ણ કરનાર, બુદ્ધિશાળી, ધર્મને જાણનારા, વિજય આપનારા, તમે છો.
ગુહ્યાત્મન્સર્વયોગાત્મન્સ્ફુટસંભૂતસંભવ। ભૂતાદ્ય લોકત્ત્વેશ જય ભૂતવિભાવન
ગુપ્ત આત્મા, સર્વ યોગના સ્વરૂપ, સ્પષ્ટ રીતે પ્રગટ થયેલા, સર્વ પ્રાણીઓના આરંભ, લોકના સ્વામી, ભવને પ્રકટ કરનાર, તમને વિજય મળે!
આત્મયોગે મહાભાગ કલ્પસંક્ષેપતત્પર । ઉદ્ભાવનમનોભાવ જય બ્રહ્મ જયપ્રિય
તમારા પોતાના યોગથી, હે મહાભાગ્યશાળી, તમે યુગોના સંકોચમાં તત્પર છો; સર્જન અને વિચારના આરંભક, બ્રહ્મા, વિજયપ્રિય, તમને વિજય મળે!
નિસર્ગસર્ગનિરત કામેશ પરમેશ્વર । અમૃતોદ્ભવસદ્ભાવ મુક્તાત્મન્વિજયપ્રદ
પ્રકૃતિ અને સર્વ જીવોની સર્જનામાં સદા તત્પર, કામના સ્વામી, પરમેશ્વર, અમૃતરૂપ સત્યના સ્ત્રોત, મુક્ત આત્માને વિજય આપનારા, તમને વિજય મળે!
પ્રજાપતિપતે દેવ પદ્મનાભ મહાબલ। આત્મભૂતમહાભૂત સત્વાત્મઞ્જય સર્વદા
પ્રજાપતિના સ્વામી, દેવ, કમળનાભ, મહાબલવાન, સર્વ જીવોના આત્મારૂપ મહાભૂત, સદા વિજયી, સત્વના સ્વરૂપ, તમે છો.
પાદૌ તવ ધા દેવી દિશો બાહુ દિવં શિરઃ। મૂર્તિસ્તેઽહં સુરાઃ કાયશ્ચન્દ્રાદિત્યૌ ચ ચક્ષુષી
હે દેવ, દિશાઓ તમારા પગ છે, બાજુઓ તમારા હાથ છે, આકાશ તમારું માથું છે; હું તમારો સ્વરૂપ છું, દેવતાઓ તમારું શરીર છે, ચંદ્ર અને સૂર્ય તમારી આંખો છે.
બલં તપશ્ચ સત્યં ચ કર્મ ધર્માત્મકં તવ। તેજોઽગ્નિઃ પવનઃ શ્વાસ આપસ્તે સ્વેદસંભવાઃ
બળ, તપ અને સત્ય તમારું છે; ધર્મમય કર્મ પણ તમારું છે; તેજ અગ્નિરૂપ છે, શ્વાસ પવનરૂપ છે, અને પાણી તમારા પરસેવે ઉત્પન્ન થાય છે.
અશ્વિનૌ શ્રવણૌ નિત્યં દેવી જિહ્વા સરસ્વતી। વેદાઃ સંસ્કારનિષ્ઠા હિ ત્વયીદં જગદાશ્રિતમ્
અશ્વિનીકુમારો તમારા કાન છે, સરસ્વતી દેવી તમારી જીભ છે; સંસ્કારથી સ્થિર થયેલા વેદો પણ તમારી અંદર છે; આ આખું જગત તમારું આધાર લે છે.
ન સઙ્ખ્યાનં પરીમાણં ન તેજો ન પરાક્રમમ્ । ન બલં યોગયોગીશ જાનીમસ્તે પરંતપ
હે યોગીઓના સ્વામી, દુશ્મનોને હરાવનાર, અમને તમારો સાચો સંખ્યા, માપ, તેજ, પરાક્રમ કે શક્તિ કંઈ ખબર નથી.
ત્વદ્ભક્તિનિરતા દેવ નિયમૈસ્ત્વાં સમાશ્રિતાઃ। અર્ચયામઃ સદા વિષ્ણો પરમેશં મહેશ્વરમ્
હે દેવ, અમે તમારી ભક્તિમાં તત્પર રહી, નિયમથી તમારી શરણે રહીને, હંમેશા તમને પૂજીએ છીએ, હે વિષ્ણુ, સર્વોચ્ચ સ્વામી, મહેશ્વર.
ઋષયો દેવગન્ધર્વા યક્ષરાક્ષસપન્નગાઃ। પિશાચા માનુષાશ્ચૈવ મૃગપક્ષિસરીસૃપાઃ
ઋષિઓ, દેવતાઓ, ગંધર્વો, યક્ષો, રાક્ષસો, સાપો, પિશાચો, માનવો, તેમજ પશુ, પક્ષી અને રેંગતાં પ્રાણીઓ—
એવમાદિ મયા સૃષ્ટં પૃથિવ્યાં ત્વત્પ્રસાદજમ્ । પદ્મનાભ વિશાલાક્ષ કૃષ્ણ દુઃશ્વપ્રણાશન
હે પદ્મનાભ, વિશાળ નેત્રવાળા, કૃષ્ણ, દુઃસ્વપ્નોનો નાશક, આ બધાં જીવજાતો મેં પૃથ્વી પર તમારી કૃપાથી સર્જ્યા છે.
ત્વં ગતિઃ સર્વભૂતાનાં ત્વં નેતા ત્વં જગદ્ગુરુઃ । ત્વત્પ્રસાદેન દેવેશ સુખિનો વિબુધાઃ સદા
તમે બધાં જીવોનાં આશ્રય છો, તમે નેતા છો, તમે જગતના ગુરુ છો; તમારી કૃપાથી, હે દેવોના દેવ, વિદ્વાનો હંમેશા સુખી રહે છે.
પૃથિવી નિર્ભયા દેવ ત્વત્પ્રસાદાત્સદાઽભવત્ । તસ્માદ્ભવ વિશાલાક્ષ યદુવંશવિવર્ધનઃ
હે દેવ, તમારી કૃપાથી પૃથ્વી હંમેશા નિર્ભય રહી છે; તેથી, હે વિશાળ નેત્રવાળા, યદુ વંશને વધારનારા બનો.
ધર્મસંસ્થાપનાર્થાય દૈત્યાનાં ચ બધાય ચ। જગતો ધારણાર્થાય વિજ્ઞાપ્યં કુરુ મે વિભો
ધર્મની સ્થાપના માટે, દૈત્યોના વિનાશ માટે અને જગતને ધારે રાખવા માટે, હે મહાન, હું તમને વિનંતી કરું છું.
યત્તત્પરમકં ગુહ્યં ત્વત્પ્રસાદાદિદં વિભો। વાસુદેવ તદેતત્તે મયોદ્ગીતં યથાતથમ્
હે મહાન વાસુદેવ, જે પરમ અને ગુપ્ત તત્વ છે, તે હું તમારી કૃપાથી, જેમ છે તેમ, ગાઈ બતાવ્યું છે.
સૃષ્ટ્વા સંકર્ષણં દેવં સ્વયમાત્માનમાત્મના। કૃષ્ણ ત્વમાત્મનાસ્રાક્ષીઃ પ્રદ્યુમ્નં ચાત્મસંભવમ્
હે દેવ, તમે પોતાનામાંથી સંકર્ષણને સર્જ્યા, પછી કૃષ્ણ, તમે પોતામાંથી પ્રદ્યુમ્નનો જન્મ કર્યો.
પ્રદ્યુમ્નાદનિરુદ્ધં ત્વં યં વિદુર્વિષ્ણુમવ્યયમ્। અનિરુદ્ધોઽસૃજન્માં વૈ બ્રહ્માણં લોકધારિણમ્
પ્રદ્યુમ્નમાંથી તમે અનિરુદ્ધને ઉત્પન્ન કર્યા, જેને વિદ્વાનો અવિનાશી વિષ્ણુ તરીકે ઓળખે છે; અનિરુદ્ધે પછી મને, બ્રહ્માને, લોકધારીને સર્જ્યો.
વાસુદેવમયઃ સોઽહં ત્વયૈવાસ્મિ વિનિર્મિતઃ। તસ્માદ્યાચામિ લોકેશ ચતુરાત્માનમાત્મના। વિભજ્ય ભાગશોત્માનં વ્રજ માનુષતાં વિભો
હું વાસુદેવથી બનેલો છું અને તમે જ મને રચ્યા છો; તેથી, હે જગતના સ્વામી, હું પ્રાર્થના કરું છું—તમારી ચતુરાત્મા સ્વરૂપને ભાગે વિભાજિત કરીને, હે મહાન, માનવ સ્વરૂપ ધારણ કરો.
તત્રાસુરવધં કૃત્વા સર્વલોકસુખાય વૈ। ધર્મં પ્રાપ્ય યશઃ પ્રાપ્ય યોગં પ્રાપ્સ્યતિ તત્ત્વતઃ
ત્યાં, અસુરોનો વિનાશ કરીને, સર્વ લોકના સુખ માટે, તમે ધર્મ, યશ અને સાચો યોગ પ્રાપ્ત કરશો.
ત્વાં હિ બ્રહ્મર્ષયો લોકે દેવાશ્ચામિતવિક્રમ । તૈસ્તૈર્હિ નામભિર્યુક્તા ગાયન્તિ પરમાત્મકમ્
હે, જેમને બ્રહ્મર્ષિઓ અને અમિત શક્તિ ધરાવતાં દેવતાઓ જુદા જુદા નામોથી પરમાત્મા કહીને ગાય છે.
સ્થિતાશ્ચ સર્વે ત્વયિ ભૂતસઙ્ઘાઃ કૃત્વાશ્રયં ત્વાં વરદં સુબાહો। અનાદિમધ્યાન્તમપારયોગં લોકસ્ય સેતું પ્રવદન્તિ વિપ્રાઃ
બધાં જીવજાતો તમારી અંદર સ્થિર છે, હે સુબાહુ, વરદાન આપનાર, તમારી શરણે આવીને; વિદ્વાનો તમને જગતનો પુલ કહે છે, જેનું આરંભ, મધ્ય કે અંત નથી અને જેનું યોગ fathom કરી શકાય તેમ નથી.
તતઃ સ ભગવાન્દેવો લોકાનામીશ્વરેશ્વરઃ। બ્રહ્માણં પ્રત્યુવાચેદં સ્રિગ્ધગમ્ભીરયા ગિરા
પછી એ ભગવાન, લોકોના સ્વામી અને સ્વામીઓના પણ સ્વામી, બ્રહ્માને મીઠી અને ઊંડી વાણીથી કહ્યું.
વિદિતં તાત યોગાન્મે સર્વમેતત્તવેપ્સિતમ્ । તથા તદ્ભવિતેત્યુક્ત્વા તત્રૈવાન્તરધીયત
હે પુત્ર, તારી બધી ઇચ્છાઓ અને મારા બધા યોગો મને ખબર છે; એમ કહીને, 'એવું જ થશે,' એમ કહીને ત્યાં જ અંતર્ધાન પામ્યા.
તતો દેવર્ષિગન્ધર્વા વિસ્મયં પરમં ગતાઃ । કૌતૂહલપરાઃ સર્વે પિતામહમથાબ્રુવન્
પછી દેવર્ષિ અને ગંધર્વો ખૂબ આશ્ચર્યમાં પડી ગયા; બધા જ ઉત્સુક થઈ પિતામહને પૂછવા લાગ્યા.
કોન્વયં યો ભગવતા પ્રણમ્ય વિનયાદ્વિભો । વાગ્ભિઃ સ્તુતો વરિષ્ઠાભિઃ શ્રોતુમિચ્છામ તં વયમ્
આ કોણ છે, જેને ભગવાને નમન કરીને, શ્રદ્ધાપૂર્વક, શ્રેષ્ઠ શબ્દોથી સ્તુતિ કરી? અમે એના વિષે સાંભળવા ઇચ્છીએ છીએ.
એવમુક્તસ્તુ ભગવાન્પ્રત્યુવાચ પિતામહઃ । દેવબ્રહ્મર્ષિગન્ધર્વાન્સર્વાન્મધુરયા ગિરા
આ રીતે કહેતાં, પિતામહ ભગવાને તમામ દેવો, ઋષિઓ અને ગંધર્વોને મીઠા શબ્દોમાં જવાબ આપ્યો.
યત્તત્પરં ભવિષ્યં ચ ભવિતવ્યં ચ યત્પરમ્ । ભૂતાત્મા ચ પ્રભુશ્ચૈવ બ્રહ્મ યચ્ચ પરં પદમ્
જે સર્વોચ્ચ છે, જે આવનાર છે અને જે થવાનું છે, જે સર્વ જીવનો આત્મા અને સર્વનો સ્વામી છે, અને જે બ્રહ્મ તથા પરમ લક્ષ્ય છે—
તેનાસ્મિ કૃતસંવાદઃ પ્રસન્નેન સુરર્ષભાઃ । જગતોઽનુગ્રહાર્થાય યાચિતો મે જગત્પતિઃ
એ જગતના સ્વામી સાથે હું પ્રસન્ન થઈ વાત કરી છે, હે શ્રેષ્ઠ દેવો, જગતના કલ્યાણ માટે એમણે મને વિનંતી કરી છે.
માનુષં લોકમાતિષ્ઠ વાસુદેવ ઇતિ શ્રુતઃ । અસ્રુરાણાં વધાર્થાય સંભવસ્વ મહીતલે
જેને વાસુદેવ કહેવામાં આવે છે, એ મનુષ્યલોકમાં નિવાસ કરશે; અસુરોના વિનાશ માટે એ પૃથ્વી પર અવતરી રહેશે.