તત્ર મે સંશયો જાતસ્તત્ત્વમાચક્ષ્વ પૃચ્છતઃ। યં સમાશ્રિત્ય કૌન્તેય જયન્ત્યસ્માન્ક્ષણેક્ષણે
મને અહીં શંકા થાય છે; હું પૂછું છું, તો સાચું કહો: કુંતીપુત્રો કોના આધાર પર વારંવાર અમને હરાવે છે?
શૃણુ રાજન્વચો મહ્યં યથા વક્ષ્યામિ કૌરવ। બહુશશ્ચ મયોક્તોઽસિ ન ચ મે તત્ત્વયા કૃતમ્
હે રાજા, હવે મારા વચન સાંભળો, જે હું તમને કહું છું, હે કૌરવ; મેં તમને અનેક વખત કહ્યું છે, પણ તમે કદી મારા કહેવા મુજબ ચાલ્યા નથી.
ક્રિયતાં પાણ્ડવૈઃ સાર્ધ સમો ભરતસત્તમ। એતત્ક્ષેમમહં મન્યે પૃથિવ્યાસ્તવ વા વિભો
પાંડવો સાથે સમાધાન કરો, હે ભરતશ્રેષ્ઠ; હું માનું છું કે એ જ તમારી અને પૃથ્વી માટે શ્રેયસ્કર છે, હે મહાનુભાવ.
ભુઙ્ક્ષ્વેમાં પૃથિવીં રાજન્ભ્રાતૃભિઃ સહિતઃ સુખી। દુર્હૃદસ્તાપયન્સર્વાન્નન્દયંશ્ચાપિ બાન્ધવાન્
હે રાજા, ભાઈઓ સાથે સુખથી આ પૃથ્વી ભોગવો, દુશ્મનોને દુઃખ આપો અને પોતાના સગા-સંબંધીઓને આનંદ આપો.
ન ચ મે ક્રોશતસ્તાત શ્રુતવાનસિ વૈ પુરા। તદિદં સમનુપ્રાપ્તં યત્પાણ્ડૂનવમન્યસે
પણ, હે પ્રિય, પહેલાં જ્યારે હું રડતો હતો ત્યારે તમે મારી વાત સાંભળી નહોતી; હવે જે પાંડવોને તમે અવગણ્યા તે જ વાત આવી પહોંચી છે.
યશ્ચ હેતુરવધ્યત્વે તેકષામક્લિષ્ટકર્મણામ્। તં શૃણુષ્વ મહાબાહો મમ કીર્તયતઃ પ્રભો
હવે, હે મહાબાહુ, સાંભળો, હું જે કહું છું: એ નિર્દોષ પાંડવોને કેમ મારવામાં નથી આવતાં, તેનું કારણ શું છે.
નાસ્તિ લોકેષુ તદ્ભૂતં ભવિતા નો ભવિષ્યતિ। યો જયેત્પાણ્ડવાન્સર્વાન્પાલિતાઞ્છાર્ઙ્ગધન્વના
આ ત્રણેય લોકમાં એવું કશું નથી, ન હતું, ન હશે, જે શાર્ઙ્ધનુ ધારણ કરનારના રક્ષણમાં રહેલા બધા પાંડવોને હરાવી શકે.
યત્તુ મે કથિતં તાત મુનિભિર્ભાવિતાત્મભિઃ। પુરાણગીતં ધર્મજ્ઞ તચ્છૃણુષ્વ યથાતથમ્
હવે, હે ધર્મજ્ઞ, જે મહર્ષિઓએ મને કહ્યું હતું, જે પુરાણોમાં ગવાયું છે, તે હું સાચું-સાચું કહું છું, એ સાંભળો.
પુરા કિલ સુરાઃ સર્વે ઋષયશ્ચ સમાગતાઃ । પિતામહમુપાસેદુઃ પર્વત ગન્ધમાદને
કદાચિત, બધા દેવતાઓ અને ઋષિઓ એકઠા થયા અને પિતામહ પાસે ગયા, ગંધમાદન પર્વત પર.
તેષાં મધ્યે સમાસીનઃ પ્રજાપતિરપશ્યત । વિમાનં પ્રજ્વલદ્ભાસા સ્થિતં પ્રવરમમ્બરે
તેમના વચ્ચે બેઠેલા પ્રજાપતિએ આકાશમાં તેજથી ઝળહળતું એક દિવ્ય વિમાન જોયું, જે પ્રકાશથી ચમકી રહ્યું હતું.
ધ્યાનેનાવેદ્ય તદ્બ્રહ્મા કૃત્વા ચ નિયતોઽઞ્જલિમ્ । નમશ્ચકાર હૃષ્ટાત્મા પુરુષં પરમેશ્વરમ્
ધ્યાન દ્વારા બ્રહ્માએ એ પરમેશ્વરને ઓળખ્યા, અને બંને હાથ જોડીને આનંદભેર પરમપુરુષને નમસ્કાર કર્યા.
ઋષયસ્ત્વથ દેવાશ્ચ દૃષ્ટ્વા બ્રહ્માણમુત્થિતમ્ । સ્થિતાઃ પ્રાઞ્જલયઃ સર્વે પશ્યન્તો મહદદ્ભુતમ્
પછી ઋષિઓ અને દેવતાઓએ બ્રહ્માને ઊભેલા જોઈ, બધા હાથ જોડીને એ મહાન અદ્ભુત દર્શનને નિહાળતા ઊભા રહ્યા.
યથાવચ્ચ તમભ્યર્ચ્ય બ્રહ્મા બ્રહ્મવિદાં વરઃ । જગાદ જગતઃ સ્રષ્ટા પરં પરમધર્મવિત્
પછી બ્રહ્માએ, જે બ્રહ્મજ્ઞાની અને જગતના સર્જનહાર છે, યોગ્ય રીતે પૂજા કરીને, સર્વોચ્ચ ધર્મ જાણીને વચન કહ્યાં.
વિશ્વાવસુર્વિશ્વમૂર્તિર્હિ વિશ્વે વિષ્વક્સેનો વિશ્વકર્મા વશી ચ। વિશ્વેશ્વરો વાસુદેવોઽસિ તસ્મા- દ્યોગાત્માનં દેવતં ત્વામુપૈમિ
તમે વિશ્વાવસુ, સમગ્ર જગતરૂપ, સર્વત્ર વ્યાપક, વિશ્વક્ષેન, વિશ્વકર્મા, સર્વને વશમાં રાખનાર, વિશ્વના ઈશ્વર અને વાસુદેવ છો; તેથી, હે યોગાત્મા દેવ, હું તમારી શરણે આવું છું.
જય વિશ્વમહાદેવ જય લોકહિતે રત। જય યોગીશ્વર વિભો જય યોગપરાવર
વિશ્વના મહાદેવ, તમને વિજય મળે! લોકહિતમાં રત રહેનારા, યોગીઓના સ્વામી, મહાશક્તિશાળી, યોગના તત્ત્વ જાણનારા, તમને વિજય મળે!
પદ્મગર્ભવિશાલાક્ષ જય લોકેશ્વરેશ્વર। ભૂતભવ્યભવન્નાથ જય સૌમ્યાત્મજાત્મજ
પદ્મમાં જન્મેલા, વિશાળ નેત્રવાળા, લોકેશ્વરોના ઈશ્વર, ભૂત, ભવિષ્ય અને વર્તમાનના સ્વામી, શાંત સ્વભાવ ધરાવનારના પુત્ર, તમને વિજય મળે!
અસઙ્ક્યેયગુણાધાર જય સર્વપરાયણ। નારાયણ સુદુષ્પાર જય શાર્ઙ્ગધનુર્ધર
અગણિત ગુણોના આધાર, સર્વના શ્રેષ્ઠ આશ્રય, દુર્ગમ નારાયણ, શારંગ ધનુષ ધારણ કરનાર, તમને વિજય મળે!
જય સર્વગુણોપેત વિશ્વમૂર્તે નિરામય। વિશ્વેશ્વર મહાબાહો જય લોકાર્થતત્પર
સર્વ ગુણોથી યુક્ત, સર્વરૂપ, નિર્દોષ, વિશ્વના ઈશ્વર, મહાબાહુ, લોકહિતમાં સદા તત્પર, તમને વિજય મળે!
મહોરગવરાહાદ્ય હરિકેશ વિભો જય। હરિવાસદિશામીશ વિશ્વવાસામિતાવ્યય
મહાન સર્પ, વરાહ અને અન્ય રૂપ ધારણ કરનાર, હે હરિ, પ્રભુ, તમને વિજય મળે! હરિના નિવાસના સ્વામી, દિશાઓના ઈશ્વર, સર્વત્ર વસનાર, અપરિમિત અને અવિનાશી, તમને વિજય મળે!
વ્યક્તાવ્યક્તામિતસ્થાન નિયતેન્દ્રિય સત્ત્ક્રિય । અસઙ્ખ્યેયાત્મભાવજ્ઞ જય ગમ્ભીર કામદ
પ્રગટ અને અપ્રગટ, અનંત નિવાસસ્થાનવાળા, ઇન્દ્રિયોને વશમાં રાખનાર, સારા કર્મ કરનાર, અનગણ્ય આત્માભાવો જાણનારા, ગંભીર અને ઈચ્છા પૂર્ણ કરનાર, તમને વિજય મળે!
અનન્ત વિદિત બ્રહ્મન્નિત્યભૂતવિભાવન । કૃતકાર્ય કૃતપ્રજ્ઞ ધર્મજ્ઞ વિજયાવહ
અનંત, બ્રહ્માને જાણીતા, સદા શાશ્વત ભવનો પ્રકટ કરનાર, કાર્ય પૂર્ણ કરનાર, બુદ્ધિશાળી, ધર્મને જાણનારા, વિજય આપનારા, તમે છો.
ગુહ્યાત્મન્સર્વયોગાત્મન્સ્ફુટસંભૂતસંભવ। ભૂતાદ્ય લોકત્ત્વેશ જય ભૂતવિભાવન
ગુપ્ત આત્મા, સર્વ યોગના સ્વરૂપ, સ્પષ્ટ રીતે પ્રગટ થયેલા, સર્વ પ્રાણીઓના આરંભ, લોકના સ્વામી, ભવને પ્રકટ કરનાર, તમને વિજય મળે!
આત્મયોગે મહાભાગ કલ્પસંક્ષેપતત્પર । ઉદ્ભાવનમનોભાવ જય બ્રહ્મ જયપ્રિય
તમારા પોતાના યોગથી, હે મહાભાગ્યશાળી, તમે યુગોના સંકોચમાં તત્પર છો; સર્જન અને વિચારના આરંભક, બ્રહ્મા, વિજયપ્રિય, તમને વિજય મળે!
નિસર્ગસર્ગનિરત કામેશ પરમેશ્વર । અમૃતોદ્ભવસદ્ભાવ મુક્તાત્મન્વિજયપ્રદ
પ્રકૃતિ અને સર્વ જીવોની સર્જનામાં સદા તત્પર, કામના સ્વામી, પરમેશ્વર, અમૃતરૂપ સત્યના સ્ત્રોત, મુક્ત આત્માને વિજય આપનારા, તમને વિજય મળે!
પ્રજાપતિપતે દેવ પદ્મનાભ મહાબલ। આત્મભૂતમહાભૂત સત્વાત્મઞ્જય સર્વદા
પ્રજાપતિના સ્વામી, દેવ, કમળનાભ, મહાબલવાન, સર્વ જીવોના આત્મારૂપ મહાભૂત, સદા વિજયી, સત્વના સ્વરૂપ, તમે છો.
પાદૌ તવ ધા દેવી દિશો બાહુ દિવં શિરઃ। મૂર્તિસ્તેઽહં સુરાઃ કાયશ્ચન્દ્રાદિત્યૌ ચ ચક્ષુષી
હે દેવ, દિશાઓ તમારા પગ છે, બાજુઓ તમારા હાથ છે, આકાશ તમારું માથું છે; હું તમારો સ્વરૂપ છું, દેવતાઓ તમારું શરીર છે, ચંદ્ર અને સૂર્ય તમારી આંખો છે.
બલં તપશ્ચ સત્યં ચ કર્મ ધર્માત્મકં તવ। તેજોઽગ્નિઃ પવનઃ શ્વાસ આપસ્તે સ્વેદસંભવાઃ
બળ, તપ અને સત્ય તમારું છે; ધર્મમય કર્મ પણ તમારું છે; તેજ અગ્નિરૂપ છે, શ્વાસ પવનરૂપ છે, અને પાણી તમારા પરસેવે ઉત્પન્ન થાય છે.
અશ્વિનૌ શ્રવણૌ નિત્યં દેવી જિહ્વા સરસ્વતી। વેદાઃ સંસ્કારનિષ્ઠા હિ ત્વયીદં જગદાશ્રિતમ્
અશ્વિનીકુમારો તમારા કાન છે, સરસ્વતી દેવી તમારી જીભ છે; સંસ્કારથી સ્થિર થયેલા વેદો પણ તમારી અંદર છે; આ આખું જગત તમારું આધાર લે છે.
ન સઙ્ખ્યાનં પરીમાણં ન તેજો ન પરાક્રમમ્ । ન બલં યોગયોગીશ જાનીમસ્તે પરંતપ
હે યોગીઓના સ્વામી, દુશ્મનોને હરાવનાર, અમને તમારો સાચો સંખ્યા, માપ, તેજ, પરાક્રમ કે શક્તિ કંઈ ખબર નથી.
ત્વદ્ભક્તિનિરતા દેવ નિયમૈસ્ત્વાં સમાશ્રિતાઃ। અર્ચયામઃ સદા વિષ્ણો પરમેશં મહેશ્વરમ્
હે દેવ, અમે તમારી ભક્તિમાં તત્પર રહી, નિયમથી તમારી શરણે રહીને, હંમેશા તમને પૂજીએ છીએ, હે વિષ્ણુ, સર્વોચ્ચ સ્વામી, મહેશ્વર.