આજઘાન મહારાજ શરેણાનતપર્વણા। સોઽતિવિદ્ધો મહેષ્વાસસ્તેન રાજ્ઞા મહારથઃ
મહારાજાએ તીક્ષ્ણ બાણથી ભીમને ઘાયલ કર્યો; એ રીતે રાજાના ઘા થી એ મહાન ધનુર્ધર અને મહારથી ઘાયલ થયો.
મૂર્ચ્છયાઽભિપરીતાત્મા ધ્વજયષ્ટિં સમાશ્રયત્। તાંસ્તુ ભીતાન્સમાલક્ષ્ય ભીમસેનં ચ મૂર્ચ્છિતમ્
મૂર્છા આવતાં ભીમસેને પોતાના ધ્વજદંડને પકડી લીધો; તેમને ડરાયેલાં જોઈને અને ભીમને મૂર્છિત જોઈને,
નનાદ બલવન્નાદં ભગદત્તઃ પ્રતાપવાન્। તતો ઘટોત્કચો રાજન્પ્રેક્ષ્ય ભીમં તથાઽઽગતં
ભગદત્તે પોતાની શક્તિથી જોરદાર દહાડ કર્યો; પછી, રાજા, ઘટોત્કચે ભીમને એ હાલતમાં જોઈને,
સંક્રુદ્ધો રાક્ષસો ઘોરસ્તત્રૈવાન્તરધીયત। સ કૃત્વા દારુણાં માયાં ભૂરૂણાં ભયવર્ધિનીમ્
કુપિત અને ભયાનક રાક્ષસ ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયો, અને ભય વધારતી ભયાનક માયા સર્જી.
અદૃશ્યત નિમેષાર્ધાદ્ધોરરૂપં સમાસ્થિતઃ। ઐરાવતં સમારૂઢઃ સ વૈ માયાકૃતં સ્વયમ્
અડધી પળમાં જ એ ભયાનક રૂપ ધારણ કરીને, પોતે જ સર્જેલા ઐરાવત પર આરૂઢ થઈને દેખાયો.
તસ્ય ચાન્યેઽપિ દિઙ્વાગા બભૂવુરનુયાયિનઃ। અઞ્જનો વમાનશ્ચૈવ મહાપદ્મશ્ચ સુપ્રભઃ
એ સાથે બીજા પણ સાથીઓ હતા: અંજન, વામન અને તેજસ્વી મહાપદ્મ.
ત્રય એતે મહાનાગા રાક્ષસૈઃ સમધિષ્ઠિતાઃ। મહાકાયાસ્ત્રિધા રાજન્પ્રસ્રવન્તો મદં બહુ
આ ત્રણેય મહાનાગો રાક્ષસો દ્વારા સંચાલિત હતા, તેમના શરીર વિશાળ હતા અને મદથી ટપકતા હતા, રાજા.
તેજોવીર્યબલોપેતા મહાબલપરાક્રમાઃ। ઘટોત્કચસ્તુ સ્વં નાગં ચોદયામાસ તં તદા
તેઓ તેજ, પરાક્રમ અને બળથી ભરપૂર, મહાબળશાળી હતા; ઘટોત્કચે પણ પોતાના હાથીને આગળ ધપાવ્યો.
સગજં ભગદત્તં તુ હન્તુકામઃ પરંતપઃ। તે ચાન્યે ચોદિતા નાગા રાક્ષસૈસ્તૈર્મહાબલૈઃ
શત્રુઓના દુઃખદાતા, ભગદત્તને અને તેના હાથીને મારવા ઇચ્છતો હતો. એ સમયે રાક્ષસોએ ઉશ્કેરેલા અન્ય શક્તિશાળી હાથીઓ પણ આગળ વધ્યા.
પરિપેતુઃ સુસંરબ્ધાશ્ચતુર્દંષ્ટ્રાશ્ચતુર્દિશમ્। ભગદત્તસ્ય તં નાગં વિષાણૈરભ્યપીડયન્
બહુ જ ગુસ્સામાં, ચાર દાંતવાળા એ હાથીઓ ચારેય દિશામાંથી દોડી આવ્યા અને ભગદત્તના હાથીને પોતાના દાંતોથી ઘાયલ કર્યો.
સ પીડ્યમાનસ્તૈર્નાગૈર્વેદનાર્તઃ શરાહતઃ। અનદત્સુમહાનાદમિન્દ્રાશનિસમસ્વનમ્
એ હાથીને બીજા હાથીઓએ અને બાણોથી પીડિત કરી દીધો, દુઃખથી ત્રાસી ગયો અને એણે ઇન્દ્રના વીજળી જેવો ભયાનક ગર્જન કર્યો.
વ્યવર્તત મહાઘોષો ભૈમસેનિશરાર્દિતઃ । મૃદિત્વા સર્વસૈન્યાનિ તવ પુત્રસ્ય ભારત
ભીમસેનના બાણોથી દુઃખી થયેલો એ ગર્જન કરતો હાથી પાછો વળી ગયો, અને તારા પુત્રની આખી સેનાને પછાડી નાખી.
તસ્ય તં નદતો નાદં સુઘોરં ભીમનિઃશ્વનમ્ । શ્રુત્વા ભીષ્મોઽબ્રવીદ્દ્રોણં રાજાનં ચ સુયોધનમ્
એ હાથીના ભયાનક અને ડરામણા ગર્જનનો અવાજ સાંભળી, ભીષ્મએ દ્રોણ અને સુયોધન રાજાને કહ્યું.
એષ યુધ્યતિ સંગ્રામે હૈડિમ્બેન દુરાત્મના। ભગદત્તો મહેષ્વાસઃ કૃચ્છ્રે ચ પરિવર્તતે
મહાન ધનુર્ધર ભગદત્ત દુષ્ટ હિડીમ્બના પુત્ર સાથે યુદ્ધમાં લડતો છે અને હવે ભારે મુશ્કેલીમાં છે.
રાક્ષસશ્ચ મહામાયઃ સ ચ રાજાઽતિકોપનઃ । એતૌ સમેતૌ સમરે કાલમૃત્યુસમાવુભૌ
એ મહામાયાવી રાક્ષસ અને અત્યંત ગુસ્સાવાળો રાજા—બન્ને યુદ્ધમાં આમને-સામને આવ્યા છે અને બંને કાળમૃત્યુ જેવા છે.
શ્રીયતે ચૈવ હૃષ્ટાનાં પાણ્ડવાનાં મહાસ્વનઃ । હસ્તિનશ્ચૈવ સુમહાન્ભીતસ્ય રુદિતધ્વનિઃ
પાંડવોના આનંદભર્યા જોરદાર જયઘોષ અને ડરાયેલા હાથીનો મોટો રડવાનો અવાજ સાંભળાય છે.
તત્ર ગચ્છામ ભદ્રં વો રાજાનં પરિરક્ષિતુમ્ । અરક્ષ્યમાણઃ સમરે ક્ષિપ્રં પ્રાણાન્વિમોક્ષ્યતિ
ચાલો, સૌના કલ્યાણ માટે, આપણે ત્યાં જઈને રાજાની રક્ષા કરીએ. જો યુદ્ધમાં તેની રક્ષા નહીં થાય તો તે ઝડપથી જીવ ગુમાવી દેશે.
તે ત્વરધ્વં મહાવીર્યાઃ કિં ચિરેણ પ્રયામહે । મહાન્હિ વર્તતે રૌદ્રઃ સંગ્રામો રોમહર્ષણઃ
શૂરવીરો, જલદી કરો! શા માટે વિલંબ કરીએ? અત્યારે ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ ચાલી રહ્યું છે.
ભક્તશ્ચ કુલપુત્રશ્ચ શૂરશ્ચ પૃતનાપતિઃ। યુક્તં તસ્ય પરિત્રાણં કર્તુમસ્માભિરચ્યુત
એ ભક્ત, કુળીન, શૂરવીર અને સેનાપતિ છે; અચ્યૂત, એને બચાવવું આપણું કર્તવ્ય છે.
ભીષ્મસ્ય તદ્વચઃ શ્રુત્વા સર્વ એવ મહારથાઃ । દ્રોણભીષ્મૌ પુરસ્કૃત્ય ભગદત્તપરીપ્સયા
ભીષ્મના આ વચન સાંભળી, બધા મહારથીઓ દ્રોણ અને ભીષ્મને આગળ રાખીને ભગદત્તને બચાવવા નીકળી પડ્યા.
ઉત્તમં જવમાસ્થાય પ્રયયુર્યત્ર સોઽભવત્। તાન્પ્રયાતાન્સમાલોક્ય યુધિષ્ઠિરપુરોગમાઃ
સૌએ શ્રેષ્ઠ ઘોડાઓ પર ચડીને ત્યાં ગયા જ્યાં એ હતો; અને યુધિષ્ઠિરને આગળ રાખીને પાંડવો તેમને આવતાં જોયા.
પઞ્ચાલાઃ પાણ્ડવૈઃ સાર્ધં પૃષ્ઠતોઽનુયયુઃ પરાન્। તાન્યનીકાન્યથાલોક્ય રાક્ષસેન્દ્રઃ પ્રતાપવાન્
પાંચાલો પાંડવો સાથે મળીને પછાથી આવ્યા; એ સેનાઓને આવતાં જોઈ શક્તિશાળી રાક્ષસ રાજાએ—
નનાદ સુમહાનાદં વિસ્ફોટમશનેરિવ । તસ્ય તં નિનદં શ્રુત્વા દૃષ્ટ્વા નાગાંશ્ચ યુધ્યતઃ
વીજળી ફાટી નીકળે એવો જોરદાર ગર્જન કર્યો; એ ગર્જન સાંભળી અને હાથીઓને લડતા જોઈને—
ભીષ્મઃ શાન્તનવો ભૂયો ભારદ્વાજમભાષત । ન રોચતે મે સંગ્રામો હૈડિમ્બેન દુરાત્મના
શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે ફરીથી ભારદ્વાજપુત્ર દ્રોણને કહ્યું: 'હિડીમ્બના દુષ્ટ પુત્ર સાથેનું આ યુદ્ધ મને પસંદ નથી.'
બલવીર્યમસાવિષ્ટઃ સસહાયશ્ચ સાંપ્રતજ્ । નૈષ શક્યો યુધા જેતુમપિ વજ્રભૃતા સ્વયમ્
એમાં શક્તિ અને પરાક્રમ ભરપૂર છે, અને હવે સાથીઓ પણ જોડાયા છે; એને યુદ્ધમાં ઇન્દ્ર પણ હરાવી શકે એમ નથી.
લબ્ધલક્ષઃ પ્રહારી ચ વયં ચ શ્રાન્તવાહનાઃ। પાઞ્ચાલૈઃ પાણ્ડવેયૈશ્ચ દિવસં ક્ષતવિક્ષતાઃ
એ નિશાન પર મારતો અને ઘાતક છે, જ્યારે અમારી સેનાએ આખો દિવસ પાંચાલો અને પાંડવો પાસેથી ઘાયલ અને થાકેલી છે.
ઇદાનીં યુધિ નિર્જેતું ન શક્યોઽસૌ સ રાક્ષસઃ । અસ્તમભ્યેતિ સવિતા રાત્રૌ યોદ્ધું કન શક્યતે। અવહારમતઃ કુર્મઃ શ્વો યોત્સ્યામઃ પરૈ સહ
હવે એ રાક્ષસને યુદ્ધમાં હરાવવો શક્ય નથી; સૂર્ય અસ્ત જઈ રહ્યો છે, અને રાત્રે યુદ્ધ કોણ કરી શકે? એટલે, ચાલો પાછા ફરીએ; કાલે ફરી દુશ્મન સામે લડશું.
પિતામહવચઃ શ્રુત્વા યથા ચક્રુઃસ્મ કૌરવાઃ । ઉપાયેનાપયાનં તે ઘટોત્કચભયાર્દિતાઃ
પિતામહના શબ્દો સાંભળી, કૌરવો એ પ્રમાણે જ ચાલ્યા; ઘાટોત્કચના ભયથી તેઓ ઉપાય કરીને પાછા ફર્યા.
કૌરવેષુ નિવૃત્તેષુ પાણ્ડવા જિતકાશિનઃ। સિંહનાદાન્ભૃશં ચક્રુઃ શઙ્ખાન્દધ્મુશ્ચ ભારત
કૌરવો પાછા ફર્યા ત્યારે વિજયી પાંડવો, હે ભારત, જોરદાર ગર્જના કરી અને શંખ વગાડ્યા.
એવં તદભવદ્યુદ્ધં દિવસં ભરતર્ષભ । પાણ્ડવાનાં કુરૂણાં ચ પુરસ્કૃત્ય ઘટોત્કચમ્
એ દિવસનું યુદ્ધ, હે ભારતશ્રેષ્ઠ, પાંડવો અને કુરુઓ વચ્ચે ઘાટોત્કચને આગળ રાખીને થયું.