એવમુક્ત્વા તતઃ સર્વે ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય સૈનિકાઃ। અભ્યદ્રવન્ત સંક્રુદ્ધા ભીમસેનં મહાબલમ્
આવી રીતે બોલ્યા પછી, ધૃતરાષ્ટ્રના બધા સૈનિકો ભારે ગુસ્સાથી ભીમસેન પર તૂટી પડ્યા.
ભગદત્તઃ પ્રભિન્નેન કુઞ્જરેણ વિશાંપતે । અભ્યયાત્સહસા તત્રયત્ર ભીમો વ્યવસ્થિતઃ
પછી, રાજા, ભગદત્ત પોતાના ઉશ્કેરાયેલા હાથી સાથે અચાનક ત્યાં પહોંચ્યો, જ્યાં ભીમ ઊભો હતો.
આપતન્નેવ ચ રણે ભીમસેનં શિલીમુખૈઃ । અદૃશ્યં સમરે ચક્રે જીમૂત ઇવ ભાસ્કરમ્
યુદ્ધમાં દોડતો ભગદત્તે તીક્ષ્ણ બાણોથી ભીમસેનને ઢાંકી દીધો, એમ કે میدانમાં ભીમ દેખાતો જ નહોતો, જાણે વાદળે સૂર્યને ઢાંકી નાખ્યો હોય.
અભિમન્યુમુખાસ્તત્તુ નામૃષ્યન્ત મહારથાઃ । ભીમસ્યાચ્છાદનં શઙ્ખ્યે સ્વબાહુબલમાશ્રિતાઃ
પણ અભિમન્યુને આગે રાખી મહારથીઓએ પોતાના બળ પર ભરોસો રાખીને, ભીમસેનને આવું ઢાંકાતું જોઈને સહન ન કર્યું.
ત એનં શરવર્ષેણ સમન્તાત્પર્યવારયન્ । ગજં ચ શરવૃષ્ટ્યા તુ બિભિદુસ્તે સમન્તતઃ
તેમણે ચારે બાજુથી બાણોની વરસાદ કરીને ભગદત્તના હાથીને પણ સર્વદિશાથી તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ કર્યો.
સ શસ્ત્રવૃષ્ટ્યાઽભિહતઃ સમસ્તૈસ્તૈર્મહારથૈઃ। પ્રાગ્જ્યોતિષગજો રાજન્નાનાલિઙ્ગૈઃ સુતેજનૈઃ
એ બધા મહારથીઓના શસ્ત્રવર્ષાથી પ્રાગ્યોતિષપુરના એ હાથીને અનેક તીક્ષ્ણ બાણોથી છિદ્ર કરી નાખ્યો.
સંજાતરુધિરોત્પીડઃ પ્રેક્ષણીયોઽભવદ્રણે। ગભસ્તિભિરિવાર્કસ્ય સંસ્યૂતો જલદો મહાન્
ઘાયલ થઈને હાથીના શરીરમાંથી લોહી વહેવા લાગ્યું, અને એ યુદ્ધમાં જોવા જેવું દૃશ્ય બન્યું, જાણે સૂર્યની કિરણોથી વાદળે છિદ્ર થઈ ગયું હોય.
સંચોદિતો મદસ્રાવી ભગદત્તેન વારણઃ। અભ્યધાવત તન્સર્વાન્કાલોત્સૃષ્ટ ઇવાન્તકઃ
ભગદત્તે ઉશ્કેરેલો અને મદથી ટપકતો એ હાથી, જાણે સમય દ્વારા મોકલાયેલો મૃત્યુદેવ હોય, એમ બધાની સામે તૂટી પડ્યો.
દ્વિગુણં જવમાસ્થાય કમ્પયંશ્ચરણૈર્મહીમ્। તસ્ય તત્સુમહદ્રૂપં દૃષ્ટ્વા સર્વે મહારથાઃ
એ હાથીએ પોતાનું ગતિ બમણી કરી, પગથી ધરતી ધ્રુજી ઉઠી, અને એનું વિશાળ રૂપ જોઈને બધા મહારથીઓ ચકિત થઈ ગયા.
અસહ્યં મન્યમાનાશ્ચ નાતિપ્રમનસોઽભવન્ । તતસ્તુ નૃપતિઃ ક્રુદ્ધો ભીમસેનં સ્તનાન્તરે
એ હાથીને અહોભાવ્ય માનીને, તેઓ ખુશ ન રહ્યા; ત્યારે ગુસ્સે ભરાયેલા રાજાએ ભીમસેનને છાતીમાં ઘા કર્યો.
આજઘાન મહારાજ શરેણાનતપર્વણા। સોઽતિવિદ્ધો મહેષ્વાસસ્તેન રાજ્ઞા મહારથઃ
મહારાજાએ તીક્ષ્ણ બાણથી ભીમને ઘાયલ કર્યો; એ રીતે રાજાના ઘા થી એ મહાન ધનુર્ધર અને મહારથી ઘાયલ થયો.
મૂર્ચ્છયાઽભિપરીતાત્મા ધ્વજયષ્ટિં સમાશ્રયત્। તાંસ્તુ ભીતાન્સમાલક્ષ્ય ભીમસેનં ચ મૂર્ચ્છિતમ્
મૂર્છા આવતાં ભીમસેને પોતાના ધ્વજદંડને પકડી લીધો; તેમને ડરાયેલાં જોઈને અને ભીમને મૂર્છિત જોઈને,
નનાદ બલવન્નાદં ભગદત્તઃ પ્રતાપવાન્। તતો ઘટોત્કચો રાજન્પ્રેક્ષ્ય ભીમં તથાઽઽગતં
ભગદત્તે પોતાની શક્તિથી જોરદાર દહાડ કર્યો; પછી, રાજા, ઘટોત્કચે ભીમને એ હાલતમાં જોઈને,
સંક્રુદ્ધો રાક્ષસો ઘોરસ્તત્રૈવાન્તરધીયત। સ કૃત્વા દારુણાં માયાં ભૂરૂણાં ભયવર્ધિનીમ્
કુપિત અને ભયાનક રાક્ષસ ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયો, અને ભય વધારતી ભયાનક માયા સર્જી.
અદૃશ્યત નિમેષાર્ધાદ્ધોરરૂપં સમાસ્થિતઃ। ઐરાવતં સમારૂઢઃ સ વૈ માયાકૃતં સ્વયમ્
અડધી પળમાં જ એ ભયાનક રૂપ ધારણ કરીને, પોતે જ સર્જેલા ઐરાવત પર આરૂઢ થઈને દેખાયો.
તસ્ય ચાન્યેઽપિ દિઙ્વાગા બભૂવુરનુયાયિનઃ। અઞ્જનો વમાનશ્ચૈવ મહાપદ્મશ્ચ સુપ્રભઃ
એ સાથે બીજા પણ સાથીઓ હતા: અંજન, વામન અને તેજસ્વી મહાપદ્મ.
ત્રય એતે મહાનાગા રાક્ષસૈઃ સમધિષ્ઠિતાઃ। મહાકાયાસ્ત્રિધા રાજન્પ્રસ્રવન્તો મદં બહુ
આ ત્રણેય મહાનાગો રાક્ષસો દ્વારા સંચાલિત હતા, તેમના શરીર વિશાળ હતા અને મદથી ટપકતા હતા, રાજા.
તેજોવીર્યબલોપેતા મહાબલપરાક્રમાઃ। ઘટોત્કચસ્તુ સ્વં નાગં ચોદયામાસ તં તદા
તેઓ તેજ, પરાક્રમ અને બળથી ભરપૂર, મહાબળશાળી હતા; ઘટોત્કચે પણ પોતાના હાથીને આગળ ધપાવ્યો.
સગજં ભગદત્તં તુ હન્તુકામઃ પરંતપઃ। તે ચાન્યે ચોદિતા નાગા રાક્ષસૈસ્તૈર્મહાબલૈઃ
શત્રુઓના દુઃખદાતા, ભગદત્તને અને તેના હાથીને મારવા ઇચ્છતો હતો. એ સમયે રાક્ષસોએ ઉશ્કેરેલા અન્ય શક્તિશાળી હાથીઓ પણ આગળ વધ્યા.
પરિપેતુઃ સુસંરબ્ધાશ્ચતુર્દંષ્ટ્રાશ્ચતુર્દિશમ્। ભગદત્તસ્ય તં નાગં વિષાણૈરભ્યપીડયન્
બહુ જ ગુસ્સામાં, ચાર દાંતવાળા એ હાથીઓ ચારેય દિશામાંથી દોડી આવ્યા અને ભગદત્તના હાથીને પોતાના દાંતોથી ઘાયલ કર્યો.
સ પીડ્યમાનસ્તૈર્નાગૈર્વેદનાર્તઃ શરાહતઃ। અનદત્સુમહાનાદમિન્દ્રાશનિસમસ્વનમ્
એ હાથીને બીજા હાથીઓએ અને બાણોથી પીડિત કરી દીધો, દુઃખથી ત્રાસી ગયો અને એણે ઇન્દ્રના વીજળી જેવો ભયાનક ગર્જન કર્યો.
વ્યવર્તત મહાઘોષો ભૈમસેનિશરાર્દિતઃ । મૃદિત્વા સર્વસૈન્યાનિ તવ પુત્રસ્ય ભારત
ભીમસેનના બાણોથી દુઃખી થયેલો એ ગર્જન કરતો હાથી પાછો વળી ગયો, અને તારા પુત્રની આખી સેનાને પછાડી નાખી.
તસ્ય તં નદતો નાદં સુઘોરં ભીમનિઃશ્વનમ્ । શ્રુત્વા ભીષ્મોઽબ્રવીદ્દ્રોણં રાજાનં ચ સુયોધનમ્
એ હાથીના ભયાનક અને ડરામણા ગર્જનનો અવાજ સાંભળી, ભીષ્મએ દ્રોણ અને સુયોધન રાજાને કહ્યું.
એષ યુધ્યતિ સંગ્રામે હૈડિમ્બેન દુરાત્મના। ભગદત્તો મહેષ્વાસઃ કૃચ્છ્રે ચ પરિવર્તતે
મહાન ધનુર્ધર ભગદત્ત દુષ્ટ હિડીમ્બના પુત્ર સાથે યુદ્ધમાં લડતો છે અને હવે ભારે મુશ્કેલીમાં છે.
રાક્ષસશ્ચ મહામાયઃ સ ચ રાજાઽતિકોપનઃ । એતૌ સમેતૌ સમરે કાલમૃત્યુસમાવુભૌ
એ મહામાયાવી રાક્ષસ અને અત્યંત ગુસ્સાવાળો રાજા—બન્ને યુદ્ધમાં આમને-સામને આવ્યા છે અને બંને કાળમૃત્યુ જેવા છે.
શ્રીયતે ચૈવ હૃષ્ટાનાં પાણ્ડવાનાં મહાસ્વનઃ । હસ્તિનશ્ચૈવ સુમહાન્ભીતસ્ય રુદિતધ્વનિઃ
પાંડવોના આનંદભર્યા જોરદાર જયઘોષ અને ડરાયેલા હાથીનો મોટો રડવાનો અવાજ સાંભળાય છે.
તત્ર ગચ્છામ ભદ્રં વો રાજાનં પરિરક્ષિતુમ્ । અરક્ષ્યમાણઃ સમરે ક્ષિપ્રં પ્રાણાન્વિમોક્ષ્યતિ
ચાલો, સૌના કલ્યાણ માટે, આપણે ત્યાં જઈને રાજાની રક્ષા કરીએ. જો યુદ્ધમાં તેની રક્ષા નહીં થાય તો તે ઝડપથી જીવ ગુમાવી દેશે.
તે ત્વરધ્વં મહાવીર્યાઃ કિં ચિરેણ પ્રયામહે । મહાન્હિ વર્તતે રૌદ્રઃ સંગ્રામો રોમહર્ષણઃ
શૂરવીરો, જલદી કરો! શા માટે વિલંબ કરીએ? અત્યારે ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ ચાલી રહ્યું છે.
ભક્તશ્ચ કુલપુત્રશ્ચ શૂરશ્ચ પૃતનાપતિઃ। યુક્તં તસ્ય પરિત્રાણં કર્તુમસ્માભિરચ્યુત
એ ભક્ત, કુળીન, શૂરવીર અને સેનાપતિ છે; અચ્યૂત, એને બચાવવું આપણું કર્તવ્ય છે.
ભીષ્મસ્ય તદ્વચઃ શ્રુત્વા સર્વ એવ મહારથાઃ । દ્રોણભીષ્મૌ પુરસ્કૃત્ય ભગદત્તપરીપ્સયા
ભીષ્મના આ વચન સાંભળી, બધા મહારથીઓ દ્રોણ અને ભીષ્મને આગળ રાખીને ભગદત્તને બચાવવા નીકળી પડ્યા.