તતસ્તુ દ્રૌપદીપુત્રાઃ સૌભદ્રશ્ચ મહારથઃ। નકુલઃ સહદેવશ્ચ ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ પાર્ષતઃ
પછી દ્રૌપદીના પુત્રો, મહાન રથવીર સૌભદ્ર, નકુલ, સહદેવ અને પૃષ્ઠપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન,
પૃષ્ઠં ભીમસ્ય રક્ષન્તઃ શરવર્ષેણ વારણાન્। અભ્યવર્ષન્ત ધાવન્તો મેઘા ઇવ ગિરિવ્રજાન્
ભીમના પીઠ પાછળ રક્ષા કરતાં, દોડતા હાથીઓ પર તીરોની વરસાદ વરસાવતાં, જાણે વાદળો પર્વતો પર વરસાદ વરસાવે તેમ તીરો વરસાવ્યા.
નાકુલિસ્તુ શતાનીકઃ સમરે શત્રુપૂગહા । ક્ષુરૈઃ ક્ષુરપ્રૈર્ભલ્લૈશ્ચ પીતૈશ્ચાઞ્જલિકૈઃ શિતૈઃ। ન્યહનચ્ચોત્તમાઙ્ગાનિ પાણ્ડવો ગજયોધિનામ્
નકુલ, જે શત્રુસેનાનો વિનાશક છે, એણે યુદ્ધમાં કટારાં, પહોળા ફલાવાળા તીરો, કાંટાવાળા અને પીળા તીરો વડે હાથીસેનાના યોદ્ધાઓના માથાં કાપી નાખ્યા.
શિરોભિઃ પ્રપતદ્ભિશ્ચ બાહુભિશ્ચ વિભૂષિતૈઃ । અશ્મવૃષ્ટિરિવાભાતિ પાણિભિશ્ચ સહાઙ્કુશૈઃ
કાપેલા માથાં અને શોભાયમાન હાથ, સાથે હથિયાર પકડીને પડતા, જાણે પથ્થરવર્ષા થતી હોય તેમ દૃશ્ય દેખાતું હતું.
હૃતોત્તમાઙ્ગાઃ સ્કન્ધેષુ ગજાનાં ગજયોધિનઃ। અદૃશ્યન્તાચલાગ્રેકષુ દ્રુમા ભગ્નશિખા ઇવ
હાથીઓના ખભા પર, માથાં વિહોણા થયેલા હાથીયોદ્ધાઓ, જાણે પર્વતની ટોચ પર ટૂટી ગયેલા વૃક્ષો જેવા દેખાતા હતા.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નહતાનન્યાનપશ્યામ મહાગજાન્। પતતઃ પાત્યમાનાંશ્ચ પાર્ષતેન મહાત્મના
અમે જોયું કે, પૃષ્ઠપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ને બીજા અનેક મહાહાથીઓને ઘાયલ કર્યા અને તેઓ ધરાશાયી થતા હતા.
માગધોઽથ મહીપાલો ગજમૈરાવણોપમમ્। પ્રેષયામાસ સમરે સૌભદ્રસ્ય રથં પ્રતિ
પછી માગધ રાજાએ, જે ધરતીનો શાસક હતો, એણે એરાવત જેવો મહાન હાથી સૌભદ્રના રથ સામે મોકલ્યો.
તમાપતન્તં સંપ્રેક્ષ્ય માગધસ્ય મહાગજમ્ । જઘાનૈકેષુણા વીરઃત સૌભદ્રઃ પરવીરહા
માગધના એ મહાન હાથીને દોડતો જોઈને, શૂરવીર સૌભદ્રે એક જ તીરે તેને ઘાયલ કરી નાખ્યો.
તસ્યાવર્જિતનાગસ્ય કાર્ષ્ણિઃ પરપુરંજયઃ। રાજ્ઞો રજતપુઙ્ખેન ભલ્લેનાપાહરચ્છિરઃ
જ્યારે એ હાથી વળી પડ્યો, ત્યારે કાર્ષ્ણિ, જે શત્રુનગરોનો વિજેતા છે, એણે ચાંદીના પાંખવાળા પહોળા તીરે રાજાનું માથું કાપી નાખ્યું.
વિગાહ્ય તદ્ગજાનીકં ભીમસેનોઽપિ પાણ્ડવઃ। વ્યચરત્સમરે મૃદ્ગન્ગજાનિન્દ્રો ગિરીનિવ
પાંડવ ભીમસેન એ હાથીસેનામાં ઘૂસી ગયો અને યુદ્ધભૂમિમાં જાણે હાથીઓનો રાજા પર્વતોમાં ફરતો હોય તેમ ફરતો રહ્યો.
એકપ્રહારનિહતાન્ભીમસેનેન દન્તિનઃ। અપશ્યામ રણે તસ્મિન્ગિરીન્વજ્રહતાનિવ
અમે જોયું કે ભીમસેને એક જ ઘા માં અનેક હાથીઓને પછાડી દીધા હતા, અને એ હાથીઓ યુદ્ધભૂમિ પર વીંધાયેલા પર્વતો જેવાં પડ્યા હતા.
ભગ્નદન્તાન્ભગ્નકરાન્ભગ્નસક્થીશ્ચ વારણાન્। ભગ્નપૃષ્ઠત્રિકાનન્યાન્નિહતાન્પર્વતોપમાન્
અમે એવા હાથીઓને જોયા, જેમનાં દાંત તૂટી ગયા હતા, હાથ-પગ તૂટી ગયા હતા, જાંઘો અને પીઠ તૂટી ગઈ હતી, અને એ બધા પર્વત જેવી કાયાથી મરણ પામ્યા હતા.
નદતઃ સીદતશ્ચાન્યાન્વિમુખાન્સમરે ગતાન્। વિદ્રુતાન્ભયસંવિગ્નાંસ્તથા વિશકૃતોઽપરાન્
કેટલાંક હાથીઓ ગર્જના કરતા હતા, કેટલાંક બેસી પડ્યા હતા, કેટલાક ડરીને યુદ્ધમાંથી ભાગી ગયા હતા, અને કેટલાક તો ભયથી વિકૃત થઈને દોડતા હતા.
ભીમસેનસ્ય માર્ગેષુ પતિતાન્પર્વતોપમાન્ । અપશ્યં નિહતાન્નાગાન્રાજન્નિષ્ઠીવતોપરાન્
રાજા, મેં જોયું કે ભીમસેનના માર્ગમાં અનેક પર્વત સમાન મોટા હાથીઓ મરીને પડ્યા હતા અને એમની સુંડ જમીન પર લાંબી ફેલાઈ ગઈ હતી.
વમન્તો રુધિરં ચાન્યે ભિન્નકુમ્ભા મહાગજાઃ । વિહ્નલન્તો ગતા ભૂમિં શૈલા ઇવ ધરાતલે
બીજા મોટા હાથીઓના માથા ફાટી ગયા હતા, લોહી ઉગળી રહ્યું હતું અને એ હલકાઈને જમીન પર પડ્યા હતા, જાણે પર્વતો ધરા પર ધરાશાયી થાય.
મેદોરુધિરદિગ્ધાઙ્ગો વસામજ્જાસમુક્ષિતઃ । વ્યચરત્સમરે ભીમો દણ્ડપાણિરિવાન્તકઃ
ભીમસેનનું શરીર ચરબી અને લોહીથી લિપ્ત હતું, હાડકાંની મજ્જા પણ લાગેલી હતી, અને એ યુદ્ધભૂમિમાં દંડ પકડીને યમરાજ જેવો ફરતો હતો.
ગજાનાં રુધિરક્લિન્નાં ગદાં બિભ્રદ્વૃકોદરઃ । ઘોરઃ પ્રતિભયશ્ચાસીત્પિનાકીવ પિનાકભૃત્
વૃકોદર હાથીઓના લોહીથી ભીંજાયેલી ગદા પકડીને ભયાનક અને ભયપ્રદ દેખાતો હતો, જાણે પિનાક ધારી શિવ.
સંમથ્યમાનાઃ ક્રુદ્ધેન ભીમસેનેન દન્તિનઃ । સહસા પ્રાદ્રવન્ક્લિષ્ઠા મૃદ્ગન્તસ્તવ વાહિનીમ્
ભીમસેનના ક્રોધથી પીસાયેલા હાથીઓ અચાનક ગભરાઈને ભાગી ગયા અને દોડતી વખતે તમારી સેના પર ચડી ગયા.
તં હિ વીરં મહેષ્વાસં સૌભદ્રપ્રમુખા રથાઃ । પર્યરક્ષન્ત યુધ્યન્તં વજ્રાયુધમિવામરાઃ
પછી, સુભદ્રાપુત્ર સહિતના રથીઓએ ભીમસેનને ઘેરીને રક્ષ્યા, જેમ દેવતાઓ વજ્રધારી ઇન્દ્રની રક્ષા કરે છે.
શોણિતાક્તાં ગદાં બિભ્રદુક્ષિતાં ગજશોણિતૈઃ । કૃતાન્ત ઇવ રોદ્રાત્મા ભીમસેનો વ્યદૃશ્યત
ભીમસેન, હાથીઓના લોહીથી લથપથ અને ભયાનક મનોભાવ ધરાવતો, જાણે કાળમૃત્યુ પોતે લોહીથી રંજાયેલી ગદા પકડીને ઉભો હોય એમ દેખાતો હતો.
વ્યાયચ્છમાનં ગદયા દિક્ષુ સર્વાસુ ભારત। અપશ્યામ રણે ભીમં નૃત્યન્તમિવ શઙ્કરમ્
અમે જોયું કે ભીમ યુદ્ધભૂમિમાં ચારેય દિશામાં ગદા ફેરવતો હતો અને જાણે શિવ નૃત્ય કરે છે એમ દેખાતો હતો.
યમદણ્ડોપમાં ગુર્વીમિન્દ્રાશનિસમકસ્વનામ્ । અપશ્યામ મહારાય રૌદ્રાં વિશસનીં ગદામ્
મહાન રાજા, અમે એવી ભયાનક ગદા જોઈ, જે યમરાજના દંડ જેટલી ભારે અને ઇન્દ્રના વજ્ર જેવી ગર્જના કરતી, વિનાશક શસ્ત્ર હતી.
વિમિશ્રાં કેશમઞ્જાભિઃ પ્રદિગ્ધાં રુધિરેણ ચ। પિનાકમિવ રુદ્રસ્ય ક્રુદ્ધસ્યાભિઘ્નતઃ પશૂન્
એ ગદા વાળ અને લોહીથી લિપ્ત હતી, જાણે ક્રોધિત રુદ્ર પોતાના પિનાકથી પશુઓને સંહાર કરે છે.
યથા પશૂનાં સઙ્ઘાતં યષ્ટ્યા પાલઃ પ્રકાલયેત્। તથા ભીમો ગજાનીકં ગદયા સમકાલયત્
જેમ ગવાળો લાકડીથી ગાયોના ટોળાને હાંકે છે, તેમ ભીમે ગદાથી હાથીઓની ટુકડીને હાંકી નાખી.
ગદયા વધ્યમાનાસ્તે માર્ગણૈશ્ચ સમન્તતઃ। સ્વાન્યનીકાનિ મૃદ્ગન્તઃ પ્રાદ્રવન્કુઞ્જરાસ્તવ
ગદાના ઘા અને ચારે બાજુથી તીરો વાગતાં, તમારા હાથીઓ પોતાનાં જ સૈનિકોને દબાવીને ભાગી ગયા.
મહાવાત ઇવાભ્રાણિ વિધમિત્વા સ વારણાન્। અતિષ્ઠત્તુમુલે ભીમઃ શ્મશાન ઇવ શૂલભૃત્
મોટો પવન જેમ વાદળોને ઉડાડી દે છે, તેમ ભીમે હાથીઓને વિખેરી નાખ્યા અને ભયાનક યુદ્ધભૂમિમાં શૂળધારી શિવ જેમ અડગ ઊભો રહ્યો.
હતે તસ્મિન્ગજાનીકે પુત્રો દુર્યોધનસ્તવ। ભીમસેનં ધ્નતેત્યેવં સર્વસૈન્યાન્યચોદયત્
જ્યારે એ હાથીદળ નાશ પામ્યું, ત્યારે તમારા પુત્ર દુર્યોધને બધા સૈનિકોને ભીમસેન પર હુમલો કરવા પ્રેર્યા.
તતઃ સર્વાણ્યનીકાનિ તવ પુત્રસ્ય શાસનાત્। અભ્યદ્રવન્ભીમસેનં નદન્તં ભૈરવાન્રવાન્
પછી, તમારા પુત્રના આદેશથી બધા દળોએ ભયાનક ગર્જના સાથે ભીમસેન પર આક્રમણ કર્યું.
તં બલૌઘમપર્યન્તં દેવૈરપિ સુદુઃસહમ્ । આપતન્તં સુદુષ્પારં સમુદ્રિમિવ પર્વણિ
એ અણગમતું અને દેવો માટે પણ સહન કરવું મુશ્કેલ એવું સેનાનું મોટું ટોળું, પૂર આવે ત્યારે દરિયો જેવો અટકાવી શકાય એમ નહોતું, એ આગળ વધતું હતું.
રથનાગાશ્વકલિલં શઙ્ખદુન્દુભિનાદિતમ્ । અનન્તરથપાદાતં રજસા સર્વતો વૃતમ્
ચકચકાટ કરતા રથ, હાથી અને ઘોડાઓથી ભરેલું, શંખ અને ઢોલના ગર્જનાથી ગૂંજતું, ચારે બાજુથી પદાતી અને રથોથી ઘેરાયેલું અને ધૂળથી ઢંકાયેલું હતું.