તથૈવ પાર્ષતં શૂરં શલ્યઃ સમિતિશોભનઃ। આજઘાનોરસિ ક્રુદ્ધસ્તતો યુદ્ધમવર્તત
એ જ રીતે, યુદ્ધભૂમિના શોભા એવા શલ્યએ પણ ગુસ્સામાં આવીને, શૂરવીર પાર્ષતને છાતી પર ઘાયલ કર્યો. પછી યુદ્ધ ફરીથી ચાલુ થયું.
દૈવમેવ પરં મન્યે પૌરુષાદપિ સઞ્જય। યત્સૈન્યં મમ પુત્રસ્ય પાણ્ડુપુત્રેણ વધ્યતે
હે સંજય, મને તો લાગે છે કે માનવ પ્રયત્ન કરતાં ભાગ્ય જ વધુ પ્રભાવી છે, કારણ કે મારા પુત્રની સેના પાંડુપુત્ર દ્વારા મારાઈ રહી છે.
નિત્યં હિ મામકાંસ્તાત હતાનેવ હિ શંસસિ। અવ્યગ્રાંશ્ચ પ્રહૃષ્ટાંશ્ચ નિત્યં શંશસિ પાણ્ડવાન્
હે પ્રિય, તું હંમેશા મારા લોકોના મરણની જ વાત કરે છે અને પાંડવોને તો હંમેશા નિશ્ચિંત અને આનંદિત બતાવે છે.
વિભગ્નાંશ્ચ પ્રનષ્ટાંશ્ચ નિત્યં શંસસિ મામકાન્।' હીનાન્પુરુષકારેણ મામકાનદ્ય સઞ્જય । પાતિતાન્પાત્યમાનાંશ્ચ હતાનેવ ચ શંસસિ
તું હંમેશા મારા લોકોને તૂટેલા, ખોવાયેલા, અને શૂરવીરતા વગરના બતાવે છે, સંજય. તેઓ પડેલા, પડી રહ્યા છે, કે જાણે પહેલેથી જ મરી ગયા હોય એવી વાત કરે છે.
યુધ્યમાનાન્યથાશક્તિ ઘટમાનાઞ્જયં પ્રતિ। પાણ્ડવા હિ જયન્ત્યેવ જીયન્તે ચૈવ મામકાઃ
મારા લોકો પોતાની શક્તિ પ્રમાણે લડીને જીતવાનો પ્રયત્ન કરે છે, છતાં પાંડવો હંમેશા જીતે છે અને મારા લોકો હંમેશા હારી જાય છે.
સોઽહં તીવ્રાણિ દુઃસ્વાનિ દુર્યોધનકૃતાનિ ચ। શ્રોષ્યામિ સતતં તાત દુઃસહાનિ બહૂનિ ચ
હવે તો, હે પ્રિય, હું સતત દુઃખદ અને અસહ્ય રડવાનો અવાજ સાંભળતો રહીશ, જે દુર્યોધનના કારણે થયો છે.
તમુપાયં ન પશ્યામિ જીયેરન્યેન પાણ્ડવાન્ । મામકા વિજયં યુદ્ધે પ્રાપ્નુયુર્યેન સઞ્જય
હે સંજય, મને તો એવો કોઈ ઉપાય દેખાતો નથી, જેના દ્વારા મારા લોકો પાંડવોને હરાવી શકે અને યુદ્ધમાં વિજય મેળવી શકે.
ક્ષયં મનુષ્યદેહાનાં ગજવાજિરથક્ષયમ્। શ્રૃણુ રાજન્સ્થિરો ભૂત્વા તવૈવાપનયો મહાન્
હે રાજા, ધીરજથી સાંભળો, તમારી તરફ જે મનુષ્યો, હાથીઓ, ઘોડાઓ અને રથોનો મહાવિનાશ થયો છે તેની વાત હું કહું છું.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્તુ શલ્યેન પીડિતો નવભિઃ શરૈઃ। પીડયામાસ સંક્રુદ્ધો મદ્રાધિપતિમાયસૈઃક
પછી, શલ્યએ નવ તીરો મારીને ધૃષ્ટદ્યુમ્નને પીડાવ્યો, તો ધૃષ્ટદ્યુમ્ન પણ ગુસ્સામાં આવીને પોતાની રીતથી મદ્રરાજને પીડાવા લાગ્યો.
તત્રાદ્ભુતમપશ્યામ પાર્ષસ્ય પરાક્રમમ્ । ન્યવારયત યસ્તૂર્ણં શલ્યં સમિતિશોભનમ્
ત્યાં અમે પાર્ષતની અદ્ભુત વિરતા જોયી, કારણ કે તેણે યુદ્ધભૂમિના શોભા એવા શલ્યને ઝડપથી રોકી દીધો.
નાન્તરં દૃશ્યતે તત્ર તયોશ્ચ રથિનોસ્તદા। મુહૂર્તમિવ તદ્યુદ્ધં તયોઃ સમમિવાભવત્
એ સમયે એ બે રથીઓ વચ્ચે કોઈ અંતર દેખાતું ન હતું; થોડા સમય માટે તેમનું યુદ્ધ બરાબર સરખું ચાલતું હતું.
તતઃ શલ્યો મહારાજ ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્ય સંયુગે। ધનુશ્ચિચ્છેદ ભલ્લેન પીતેન નિશિતેન ચ
પછી, હે રાજા, યુદ્ધમાં શલ્યએ તીક્ષ્ણ અને સુવર્ણપંખી તીરથી ધૃષ્ટદ્યુમ્નનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું.
અથૈનં શરવર્ષેણ ચ્છાદયામાસ સંયુગે। ગિરિં જલાગમે યદ્વઞ્જલદા જલવૃષ્ટિભિઃ
પછી, યુદ્ધમાં તેણે ધૃષ્ટદ્યુમ્ન પર તીરોની વરસાદ કરી, જેમ વરસાદની શરૂઆતમાં વાદળો પર્વતને વરસાદથી ઢાંકી લે છે.
અભિમન્યુસ્તતઃ ક્રુદ્ધો ધૃષ્ટદ્યુમ્ને ચ પીડિતે । અભિદુદ્રાવ વેગેન મદ્રરાજરથં પ્રતિ
પછી, ધૃષ્ટદ્યુમ્નને પીડાતો જોઈને, અભિમન્યુ ગુસ્સામાં આવીને ઝડપથી મદ્રરાજના રથ તરફ દોડી ગયો.
તતો મદ્રાધિપસ્થં કાર્ષ્ણિઃ પ્રાપ્યાતિકોપનઃ । આર્તાયનિમમેયાત્મા વિવ્યાધ નિશિતૈઃ શરૈઃ
પછી કૃષ્ણપુત્ર ખૂબ જ ગુસ્સે થઈને મદ્રરાજ પાસે પહોંચ્યો અને સ્થિર મનવાળા આર્તાયનિને તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ કર્યો.
તતસ્તુ તાવકા રાજન્પરીપ્સન્તોઽર્જુનં રણે। મદ્રરાજરથં તૂર્ણં પરિવાર્યાવતસ્થિરે
એ પછી, રાજા, તમારા લોકો યુદ્ધમાં અર્જુન પર હુમલો કરવા ઉત્સુક બની, મદ્રરાજના રથને ઝડપથી ઘેરીને ઊભા રહ્યા.
દુર્યોધનો વિકર્ણશ્ચ દુઃશાસનવિવિંશતી। દુર્મર્ષણો દુઃસહશ્ચ ચિત્રસેનોઽથ દુર્મુખઃ
દુર્યોધન, વિકર્ણ, દુઃશાસન, વિવિંશતિ, દુર્મર્ષણ, દુઃસહ, ચિત્રસેન અને દુર્મુખ,
સત્યવ્રતશ્ચ ભદ્રં તે પુરુમિત્રશ્ચ ભારત। એતે મદ્રાધિપરથં પાલયન્તઃ સ્થિતા રણે
અને સત્યવ્રત તથા પુરુમિત્ર—ભગવાન તમારે કલ્યાણ કરે—એ બધા યુદ્ધમાં મદ્રરાજના રથની રક્ષા કરવા ઊભા રહ્યા.
તાન્ભીમસેનઃ સંક્રુદ્ધો ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ પાર્ષતઃ । દ્રૌપદેયાભિમન્યુશ્ચ માદ્રીપુત્રૌ ચ પાણ્ડવૌ
એના સામે ભીમસેન ક્રોધથી ભરાઈને, પૃષ્ઠતપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, દ્રૌપદીપુત્રો, અભિમન્યુ અને માદ્રીના બે પુત્રોએ મુકાબલો કર્યો.
ધાર્તરાષ્ટ્રાન્દશ રથાન્દશૈવ પ્રત્યવારયન્ । નાનારૂપાણિ શસ્ત્રાણિ વિસૃજન્તો વિશાંપતે
ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રોના દસ રથીઓને દસ પાંડવપક્ષના યુદ્ધવીરોને અનેક પ્રકારના શસ્ત્રો ચલાવી રોકી લીધા.
અભ્યવર્તન્તં સંહૃષ્ટાઃ પરસ્પરવધૈષિણઃ। તે વૈ સમેયુઃ સંગ્રામે રાજન્દુર્મન્ત્રિતે તવ
બધા પરસ્પર વિનાશની ઇચ્છાથી આનંદપૂર્વક આગળ વધ્યા; રાજા, તમારી ખોટી સલાહને કારણે એ યુદ્ધમાં એકબીજાને ભીડ્યા.
તસ્મિન્દશરથે ક્રુદ્ધે વર્તમાને મહાભયે। તાવકાનાં પરેષાં વા પ્રેક્ષકા રથિનોઽભવન્
જ્યારે એ દસ રથીઓનું યુદ્ધ ભયજનક રીતે ચાલી રહ્યું હતું, ત્યારે બંને પક્ષના રથીઓ માત્ર દર્શક બની ગયા.
શસ્ત્રાણ્યનેકરૂપાણિ વિસૃજન્તો મહારથાઃ। અન્યોન્યમભિનર્દન્તઃ સંપ્રહારં પ્રચક્રિરે
મહાન રથીઓએ અનેક પ્રકારના શસ્ત્રો ચલાવ્યા અને એકબીજાને للકારીને ભયંકર યુદ્ધ કર્યું.
તે તદા જાતસંરમ્ભાઃ સર્વેઽન્યોન્યં જિઘાંસવઃ । અન્યોન્યમભિમર્દન્તઃ સ્પર્ધમાનાઃ પરસ્પરમ્
ત્યારે બધા જ ગુસ્સામાં આવી, એકબીજાને મારવાની ઈચ્છાથી, પરસ્પર સ્પર્ધા કરતા અને દબાણ કરતા યુદ્ધ કરવા લાગ્યા.
અન્યોન્યસ્પર્ધયા રાજઞ્જ્ઞાતયઃ સંગતા મિથઃ । મહાસ્રાણિ વિમુઞ્ચન્તઃ સમાપેતુરમર્ષિણઃ
રાજા, સંબંધીઓ પરસ્પર સ્પર્ધા સાથે ભેગા થયા, ભારે શસ્ત્રો ચલાવ્યા અને ગુસ્સાથી એકબીજાને અથડાયા.
દુર્યોધનસ્તુ સંક્રુદ્ધો ધૃષ્ટદ્યુમ્નં મહારણે । વિવ્યાધ નિશિતૈર્બાણૈશ્ચતુર્ભિઃ સમરે દ્રુતમ્
દુર્યોધન તો ખૂબ ગુસ્સે થઈ, મહાયુદ્ધમાં ધૃષ્ટદ્યુમ્નને ચાર તીક્ષ્ણ બાણોથી ઝડપથી ઘાયલ કર્યો.
દુર્મર્ષણશ્ચ વિંશત્યા ચિત્રસેનશ્ચ પ?ઞ્ચભિઃ । દુર્મુખો નવભિર્બાણૈર્દુઃસહશ્ચાપિ સપ્તભિઃ
દુર્મર્ષણે વીસ બાણો, ચિત્રસેને પાંચ, દુર્મુખે નવ અને દુઃસહે સાત બાણો ચલાવ્યા.
વિવિંશતિઃ પઞ્ચભિશ્ચ ત્રિભિર્દુઃશાસનસ્તથા। તાન્પ્રત્યવિધ્યદ્રાજેન્દ્ર પાર્ષતઃ શત્રુતાપનઃ
વિવિંશતીએ પાંચ અને દુઃશાસને ત્રણ બાણો ચલાવ્યા; પણ પૃષ્ઠતપુત્ર, શત્રુઓને તપાડનાર, રાજા, એ બધાને જવાબમાં ઘાયલ કર્યા.
એકૈકં પઞ્ચવિંશત્યા દર્શયન્પાણિલાઘવમ્ । સત્યવ્રતં ચ સમરે પુરુમિત્રં ચ ભારત
પૃષ્ઠતપુત્રે પોતાના હાથની કુશળતા બતાવી, દરેકને પચીસ બાણોથી તથા યુદ્ધમાં સત્યવ્રત અને પુરુમિત્રને પણ ઘાયલ કર્યા.
અભિમન્યુરવિધ્યત્તુ દશભિર્દશભિઃ શરૈઃ। માદ્રીપુત્રૌ તુ સમરે માતુલં માતૃનન્દનૌ
અભિમન્યોએ દરેક પર દસ બાણો ચલાવ્યા અને માદ્રીપુત્રોએ યુદ્ધમાં પોતાના મામાને ઘાયલ કર્યા.