તં મહૌઘમિવાયાન્તં સ્વાત્પતન્તમિવોરગમ્ । ભ્રાન્તાવરણનિસ્ત્રિંશં કાલોત્સૃષ્ટમિવાન્તકમ્
તે ભયાનક પ્રવાહ જેવો આગળ વધતો, શિકાર પર પડતા સાપ જેવો, ચમકતી તલવાર ફેરવીને, સમય દ્વારા મોકલાયેલા મૃત્યુ જેવો લાગતો હતો.
દીપ્યમાનમિવાદિત્યં મત્તવારણવિક્રમમ્ । અપશ્યન્પાણ્ડવાસ્તત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ પાર્ષતઃ
સૂર્ય જેવો તેજસ્વી અને પાગલ હાથી જેવી તાકાત ધરાવતો, ત્યાં પાંડવો અને પૃષ્ઠતના પુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ને તેને જોયો.
તસ્ય પાઞ્ચાલદાયાદઃ પ્રતીપમભિધાવતઃ। શિતનિસ્ત્રિંશહસ્તસ્ય શરાવરણધારિણઃ
પાંછાલના વારસે, હાથમાં તલવાર અને બાણોથી ઢાંકેલી ઢાલ લઈને, સામસામે ધસી આવતા તેને રોક્યો.
બાણવેગમતીતસ્ય તથાભ્યાશમુપેયુષઃ । ત્વરન્સેનાપતિઃ ક્રુદ્ધો બિભેદ ગદયા શિરઃ
જ્યારે તે બાણોની ઝડપને પણ પાર કરીને નજીક આવ્યો, ત્યારે ગુસ્સે ભરેલા સેનાપતિએ ઝડપથી ગદાથી તેના માથા પર પ્રહાર કર્યો.
તસ્ય રાજન્સનિસ્ત્રિંશં સુપ્રભં ચ શરાવરમ્ । હતસ્ય પતતો હસ્તાદ્વેગેન ન્યપતદ્ભુવિ
હે રાજા, જ્યારે તે માર્યો ગયો અને જમીન પર પડ્યો, ત્યારે તેની ચમકતી તલવાર અને સુંદર ઢાલ હાથમાંથી છૂટીને નીચે પડી ગઈ.
તં નિહત્ય ગદાગ્રેણ સ લેભે પરમાં મુદમ્। પુત્રઃ પાઞ્ચાલરાજસ્ય મહાત્મા ભીમવિક્રમઃ
ગદાના અગ્રથી તેને મારીને, પાંછાલ રાજાના ભીમ સમાન પરાક્રમી પુત્રે પરમ આનંદ મેળવ્યો.
તસ્મિન્હતે મહેષ્વાસે શલ્યપુત્રે મહારથે । હાહાકારો મહાનાસીત્તવ સૈન્યસ્ય મારિષ
શલ્યપુત્ર, જે મહાન ધનુર્ધર અને પરાક્રમી રથીઓમાં ગણાતો હતો, જ્યારે યુદ્ધમાં માર્યો ગયો, ત્યારે, હે મારિષ, તમારી સેના માં મોટો હાહાકાર મચી ગયો.
તતઃ સાંયમનિઃ ક્રુદ્ધો દૃષ્ટ્વા નિહતામાત્મજમ્ । અભિદુદ્રાવ વેગેન પાઞ્ચાલ્યં યુદ્ધદુર્મદમ્
પછી, પોતાના પુત્રને મરેલો જોઈને, સાંયમનિ ખૂબ જ ગુસ્સે થઈને, ઝડપથી પાંચાલના યુદ્ધમાં ઉગ્ર એવા વીર સામે દોડી ગયો.
તૌ તત્ર સમરે શૂરૌ સમેતૌ યુદ્ધદુર્મદૌ । દદૃશુઃ સર્વરાજાનઃ કુરવઃ પાણ્ડવાસ્તથા
યુદ્ધના મેદાનમાં એ બે વીર, બંને યુદ્ધમાં મસ્ત અને પરાક્રમી, સામસામે આવ્યા. એ દ્રશ્ય કૌરવો અને પાંડવો સહિત બધા રાજાઓએ જોયું.
તતઃ સાંયમનિઃ ક્રુદ્ધઃ પાર્ષતં પરવીરહા। આજઘાન ત્રિભિર્બાણૈસ્તોત્રૈરિવ મહાદ્વિપમ્
પછી, ગુસ્સે થયેલા સાંયમનિએ, શત્રુવીરોના સંહારક એવા પાર્ષતને ત્રણ તીરો મારીને, જાણે કોઈ મહારથી હાથીને અંકુશથી ઘાયલ કરે તેમ ઘાયલ કર્યો.
તથૈવ પાર્ષતં શૂરં શલ્યઃ સમિતિશોભનઃ। આજઘાનોરસિ ક્રુદ્ધસ્તતો યુદ્ધમવર્તત
એ જ રીતે, યુદ્ધભૂમિના શોભા એવા શલ્યએ પણ ગુસ્સામાં આવીને, શૂરવીર પાર્ષતને છાતી પર ઘાયલ કર્યો. પછી યુદ્ધ ફરીથી ચાલુ થયું.
દૈવમેવ પરં મન્યે પૌરુષાદપિ સઞ્જય। યત્સૈન્યં મમ પુત્રસ્ય પાણ્ડુપુત્રેણ વધ્યતે
હે સંજય, મને તો લાગે છે કે માનવ પ્રયત્ન કરતાં ભાગ્ય જ વધુ પ્રભાવી છે, કારણ કે મારા પુત્રની સેના પાંડુપુત્ર દ્વારા મારાઈ રહી છે.
નિત્યં હિ મામકાંસ્તાત હતાનેવ હિ શંસસિ। અવ્યગ્રાંશ્ચ પ્રહૃષ્ટાંશ્ચ નિત્યં શંશસિ પાણ્ડવાન્
હે પ્રિય, તું હંમેશા મારા લોકોના મરણની જ વાત કરે છે અને પાંડવોને તો હંમેશા નિશ્ચિંત અને આનંદિત બતાવે છે.
વિભગ્નાંશ્ચ પ્રનષ્ટાંશ્ચ નિત્યં શંસસિ મામકાન્।' હીનાન્પુરુષકારેણ મામકાનદ્ય સઞ્જય । પાતિતાન્પાત્યમાનાંશ્ચ હતાનેવ ચ શંસસિ
તું હંમેશા મારા લોકોને તૂટેલા, ખોવાયેલા, અને શૂરવીરતા વગરના બતાવે છે, સંજય. તેઓ પડેલા, પડી રહ્યા છે, કે જાણે પહેલેથી જ મરી ગયા હોય એવી વાત કરે છે.
યુધ્યમાનાન્યથાશક્તિ ઘટમાનાઞ્જયં પ્રતિ। પાણ્ડવા હિ જયન્ત્યેવ જીયન્તે ચૈવ મામકાઃ
મારા લોકો પોતાની શક્તિ પ્રમાણે લડીને જીતવાનો પ્રયત્ન કરે છે, છતાં પાંડવો હંમેશા જીતે છે અને મારા લોકો હંમેશા હારી જાય છે.
સોઽહં તીવ્રાણિ દુઃસ્વાનિ દુર્યોધનકૃતાનિ ચ। શ્રોષ્યામિ સતતં તાત દુઃસહાનિ બહૂનિ ચ
હવે તો, હે પ્રિય, હું સતત દુઃખદ અને અસહ્ય રડવાનો અવાજ સાંભળતો રહીશ, જે દુર્યોધનના કારણે થયો છે.
તમુપાયં ન પશ્યામિ જીયેરન્યેન પાણ્ડવાન્ । મામકા વિજયં યુદ્ધે પ્રાપ્નુયુર્યેન સઞ્જય
હે સંજય, મને તો એવો કોઈ ઉપાય દેખાતો નથી, જેના દ્વારા મારા લોકો પાંડવોને હરાવી શકે અને યુદ્ધમાં વિજય મેળવી શકે.
ક્ષયં મનુષ્યદેહાનાં ગજવાજિરથક્ષયમ્। શ્રૃણુ રાજન્સ્થિરો ભૂત્વા તવૈવાપનયો મહાન્
હે રાજા, ધીરજથી સાંભળો, તમારી તરફ જે મનુષ્યો, હાથીઓ, ઘોડાઓ અને રથોનો મહાવિનાશ થયો છે તેની વાત હું કહું છું.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્તુ શલ્યેન પીડિતો નવભિઃ શરૈઃ। પીડયામાસ સંક્રુદ્ધો મદ્રાધિપતિમાયસૈઃક
પછી, શલ્યએ નવ તીરો મારીને ધૃષ્ટદ્યુમ્નને પીડાવ્યો, તો ધૃષ્ટદ્યુમ્ન પણ ગુસ્સામાં આવીને પોતાની રીતથી મદ્રરાજને પીડાવા લાગ્યો.
તત્રાદ્ભુતમપશ્યામ પાર્ષસ્ય પરાક્રમમ્ । ન્યવારયત યસ્તૂર્ણં શલ્યં સમિતિશોભનમ્
ત્યાં અમે પાર્ષતની અદ્ભુત વિરતા જોયી, કારણ કે તેણે યુદ્ધભૂમિના શોભા એવા શલ્યને ઝડપથી રોકી દીધો.
નાન્તરં દૃશ્યતે તત્ર તયોશ્ચ રથિનોસ્તદા। મુહૂર્તમિવ તદ્યુદ્ધં તયોઃ સમમિવાભવત્
એ સમયે એ બે રથીઓ વચ્ચે કોઈ અંતર દેખાતું ન હતું; થોડા સમય માટે તેમનું યુદ્ધ બરાબર સરખું ચાલતું હતું.
તતઃ શલ્યો મહારાજ ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્ય સંયુગે। ધનુશ્ચિચ્છેદ ભલ્લેન પીતેન નિશિતેન ચ
પછી, હે રાજા, યુદ્ધમાં શલ્યએ તીક્ષ્ણ અને સુવર્ણપંખી તીરથી ધૃષ્ટદ્યુમ્નનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું.
અથૈનં શરવર્ષેણ ચ્છાદયામાસ સંયુગે। ગિરિં જલાગમે યદ્વઞ્જલદા જલવૃષ્ટિભિઃ
પછી, યુદ્ધમાં તેણે ધૃષ્ટદ્યુમ્ન પર તીરોની વરસાદ કરી, જેમ વરસાદની શરૂઆતમાં વાદળો પર્વતને વરસાદથી ઢાંકી લે છે.
અભિમન્યુસ્તતઃ ક્રુદ્ધો ધૃષ્ટદ્યુમ્ને ચ પીડિતે । અભિદુદ્રાવ વેગેન મદ્રરાજરથં પ્રતિ
પછી, ધૃષ્ટદ્યુમ્નને પીડાતો જોઈને, અભિમન્યુ ગુસ્સામાં આવીને ઝડપથી મદ્રરાજના રથ તરફ દોડી ગયો.
તતો મદ્રાધિપસ્થં કાર્ષ્ણિઃ પ્રાપ્યાતિકોપનઃ । આર્તાયનિમમેયાત્મા વિવ્યાધ નિશિતૈઃ શરૈઃ
પછી કૃષ્ણપુત્ર ખૂબ જ ગુસ્સે થઈને મદ્રરાજ પાસે પહોંચ્યો અને સ્થિર મનવાળા આર્તાયનિને તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ કર્યો.
તતસ્તુ તાવકા રાજન્પરીપ્સન્તોઽર્જુનં રણે। મદ્રરાજરથં તૂર્ણં પરિવાર્યાવતસ્થિરે
એ પછી, રાજા, તમારા લોકો યુદ્ધમાં અર્જુન પર હુમલો કરવા ઉત્સુક બની, મદ્રરાજના રથને ઝડપથી ઘેરીને ઊભા રહ્યા.
દુર્યોધનો વિકર્ણશ્ચ દુઃશાસનવિવિંશતી। દુર્મર્ષણો દુઃસહશ્ચ ચિત્રસેનોઽથ દુર્મુખઃ
દુર્યોધન, વિકર્ણ, દુઃશાસન, વિવિંશતિ, દુર્મર્ષણ, દુઃસહ, ચિત્રસેન અને દુર્મુખ,
સત્યવ્રતશ્ચ ભદ્રં તે પુરુમિત્રશ્ચ ભારત। એતે મદ્રાધિપરથં પાલયન્તઃ સ્થિતા રણે
અને સત્યવ્રત તથા પુરુમિત્ર—ભગવાન તમારે કલ્યાણ કરે—એ બધા યુદ્ધમાં મદ્રરાજના રથની રક્ષા કરવા ઊભા રહ્યા.
તાન્ભીમસેનઃ સંક્રુદ્ધો ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ પાર્ષતઃ । દ્રૌપદેયાભિમન્યુશ્ચ માદ્રીપુત્રૌ ચ પાણ્ડવૌ
એના સામે ભીમસેન ક્રોધથી ભરાઈને, પૃષ્ઠતપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, દ્રૌપદીપુત્રો, અભિમન્યુ અને માદ્રીના બે પુત્રોએ મુકાબલો કર્યો.
ધાર્તરાષ્ટ્રાન્દશ રથાન્દશૈવ પ્રત્યવારયન્ । નાનારૂપાણિ શસ્ત્રાણિ વિસૃજન્તો વિશાંપતે
ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રોના દસ રથીઓને દસ પાંડવપક્ષના યુદ્ધવીરોને અનેક પ્રકારના શસ્ત્રો ચલાવી રોકી લીધા.