પારાવતાશ્વઃ સ રથમાસ્થાય પરવીરહા' ધનુર્વિષ્ફાર્ય સંક્રુદ્ધો નોદયિત્વા ચ વાહિનીમ્ । યયૌ તં મદ્રકાનીકં કેકયાંશ્ચ પરંતપ
પારાવત રંગના ઘોડાઓ જોડેલા પોતાના રથ પર ચઢીને, દુશ્મન વીરોને હરાવનારા, ધનુષ્ય તાણીને અને પોતાની સેના આગળ ધપાવીને, ક્રોધથી મદ્ર અને કૈકય સેનાના સામે ધસી ગયા.
તેન કીર્તિમતા ગુપ્તમનીકં દૃઢધન્વના। સંરબ્ધરથનાગાશ્વં યોત્સ્યમાનમશોભત
તે પ્રસિદ્ધ અને દૃઢ ધનુર્ધર, પોતાની ટુકડીનું રક્ષણ કરતા, રથ, હાથી અને ઘોડા સાથે યુદ્ધ માટે તત્પર થઈને તેજસ્વી દેખાતા.
સોઽર્જુનપ્રમુખે યાન્તં પાઞ્ચાલકુલવર્ધનઃ । ત્રિભિઃ શારદ્વતં બાણૈર્જત્રદેશે સમાર્પયત્
જ્યારે તે અર્જુનથી આગળ વધતો હતો, પાંછાલ કુળનો ગૌરવ, તેણે શરદ્વતના પુત્રને ત્રણ બાણથી કાંધ પાસે ઘાયલ કર્યો.
તતઃ સ મદ્રકાન્હત્વા દશૈવ દશભિઃ શરૈઃ । પૃષ્ઠરક્ષં જઘાનાશુ ભલ્લેન કૃતવર્મણઃ
પછી તેણે દસ મદ્ર યુધ્ધાઓને દસ બાણથી માર્યા અને તરત જ કૃતવર્માના પીછેહઠ રક્ષકને તીક્ષ્ણ શસ્ત્રથી ઘાયલ કર્યો.
દમનં ચાપિ દાયાદં પૌરવસ્ય મહાત્મનઃ । જઘાન વિમલાગ્નેણ નારાચેન પરંતપઃ
પછી તેણે મહાન પૌરવ વંશના વારસ દમનને, તેજસ્વી અગ્નિ જેવા લોખંડના બાણથી વધ કર્યો.
તતઃ સાંયમનેઃ પુત્રઃ પાઞ્ચાલ્યં યુદ્ધદુર્મદમ્ । અવિધ્યત્રિંશતા બાણૈર્દશભિશ્ચાસ્ય સારથિમ્
પછી સાંયમનિના પુત્રે, યુદ્ધમાં ઉગ્ર બનીને, પાંછાલના વડાને ત્રીસ બાણથી અને તેના રથચાલકને દસ બાણથી ઘાયલ કર્યા.
સોઽતિવિદ્ધો મહેષ્વાસઃ સૃક્કિણી પરિસંલિહન્। ભલ્લેન ભૃશતીક્ષ્ણેન નિચકર્તાસ્ય કાર્મુકમ્
ભારે ઘાયલ થયેલા તે મહાન ધનુર્ધરે, હોઠ ચાટતા, તીક્ષ્ણ ભલ્લથી સામે વાળા ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું.
અથૈનં પઞ્ચવિંશત્યા ક્ષિપ્રમેવ સમાર્પયત્ । અશ્વાંશ્ચાસ્યાવધીદ્રાજન્નુભૌ તૌ પાર્ષ્ણિસારથી
પછી તેણે તરત જ તેને પચ્ચીસ બાણથી ઘાયલ કર્યો અને રાજા, તેના બંને ઘોડા અને રથચાલકોને મારી નાખ્યા.
સ હતાશ્વે રતે તિષ્ઠન્દદર્શ ભરતર્ષભ । પુત્રઃ સાંયમનેઃ પુત્રં પાઞ્ચાલ્યસ્ય મહાત્મનઃ
હવે ઘોડા મરી ગયા પછી રથ પર ઊભેલો સાંયમનિનો પુત્ર, પાંછાલના મહાન પુત્રને જોયો, હે ભરતવંશી.
સ પ્રગૃહ્ય મહાઘોરં નિસ્ત્રિંશવરમાયસમ્ । પદાતિસ્તૂર્ણમાનર્ચ્છદ્રથસ્યં પુરુષર્ષભઃ
પછી તેણે ભયાનક અને ઉત્તમ લોખંડની તલવાર પકડી, પગદળ બનીને, ઝડપથી રથ પર ચઢી ગયો.
તં મહૌઘમિવાયાન્તં સ્વાત્પતન્તમિવોરગમ્ । ભ્રાન્તાવરણનિસ્ત્રિંશં કાલોત્સૃષ્ટમિવાન્તકમ્
તે ભયાનક પ્રવાહ જેવો આગળ વધતો, શિકાર પર પડતા સાપ જેવો, ચમકતી તલવાર ફેરવીને, સમય દ્વારા મોકલાયેલા મૃત્યુ જેવો લાગતો હતો.
દીપ્યમાનમિવાદિત્યં મત્તવારણવિક્રમમ્ । અપશ્યન્પાણ્ડવાસ્તત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ પાર્ષતઃ
સૂર્ય જેવો તેજસ્વી અને પાગલ હાથી જેવી તાકાત ધરાવતો, ત્યાં પાંડવો અને પૃષ્ઠતના પુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ને તેને જોયો.
તસ્ય પાઞ્ચાલદાયાદઃ પ્રતીપમભિધાવતઃ। શિતનિસ્ત્રિંશહસ્તસ્ય શરાવરણધારિણઃ
પાંછાલના વારસે, હાથમાં તલવાર અને બાણોથી ઢાંકેલી ઢાલ લઈને, સામસામે ધસી આવતા તેને રોક્યો.
બાણવેગમતીતસ્ય તથાભ્યાશમુપેયુષઃ । ત્વરન્સેનાપતિઃ ક્રુદ્ધો બિભેદ ગદયા શિરઃ
જ્યારે તે બાણોની ઝડપને પણ પાર કરીને નજીક આવ્યો, ત્યારે ગુસ્સે ભરેલા સેનાપતિએ ઝડપથી ગદાથી તેના માથા પર પ્રહાર કર્યો.
તસ્ય રાજન્સનિસ્ત્રિંશં સુપ્રભં ચ શરાવરમ્ । હતસ્ય પતતો હસ્તાદ્વેગેન ન્યપતદ્ભુવિ
હે રાજા, જ્યારે તે માર્યો ગયો અને જમીન પર પડ્યો, ત્યારે તેની ચમકતી તલવાર અને સુંદર ઢાલ હાથમાંથી છૂટીને નીચે પડી ગઈ.
તં નિહત્ય ગદાગ્રેણ સ લેભે પરમાં મુદમ્। પુત્રઃ પાઞ્ચાલરાજસ્ય મહાત્મા ભીમવિક્રમઃ
ગદાના અગ્રથી તેને મારીને, પાંછાલ રાજાના ભીમ સમાન પરાક્રમી પુત્રે પરમ આનંદ મેળવ્યો.
તસ્મિન્હતે મહેષ્વાસે શલ્યપુત્રે મહારથે । હાહાકારો મહાનાસીત્તવ સૈન્યસ્ય મારિષ
શલ્યપુત્ર, જે મહાન ધનુર્ધર અને પરાક્રમી રથીઓમાં ગણાતો હતો, જ્યારે યુદ્ધમાં માર્યો ગયો, ત્યારે, હે મારિષ, તમારી સેના માં મોટો હાહાકાર મચી ગયો.
તતઃ સાંયમનિઃ ક્રુદ્ધો દૃષ્ટ્વા નિહતામાત્મજમ્ । અભિદુદ્રાવ વેગેન પાઞ્ચાલ્યં યુદ્ધદુર્મદમ્
પછી, પોતાના પુત્રને મરેલો જોઈને, સાંયમનિ ખૂબ જ ગુસ્સે થઈને, ઝડપથી પાંચાલના યુદ્ધમાં ઉગ્ર એવા વીર સામે દોડી ગયો.
તૌ તત્ર સમરે શૂરૌ સમેતૌ યુદ્ધદુર્મદૌ । દદૃશુઃ સર્વરાજાનઃ કુરવઃ પાણ્ડવાસ્તથા
યુદ્ધના મેદાનમાં એ બે વીર, બંને યુદ્ધમાં મસ્ત અને પરાક્રમી, સામસામે આવ્યા. એ દ્રશ્ય કૌરવો અને પાંડવો સહિત બધા રાજાઓએ જોયું.
તતઃ સાંયમનિઃ ક્રુદ્ધઃ પાર્ષતં પરવીરહા। આજઘાન ત્રિભિર્બાણૈસ્તોત્રૈરિવ મહાદ્વિપમ્
પછી, ગુસ્સે થયેલા સાંયમનિએ, શત્રુવીરોના સંહારક એવા પાર્ષતને ત્રણ તીરો મારીને, જાણે કોઈ મહારથી હાથીને અંકુશથી ઘાયલ કરે તેમ ઘાયલ કર્યો.
તથૈવ પાર્ષતં શૂરં શલ્યઃ સમિતિશોભનઃ। આજઘાનોરસિ ક્રુદ્ધસ્તતો યુદ્ધમવર્તત
એ જ રીતે, યુદ્ધભૂમિના શોભા એવા શલ્યએ પણ ગુસ્સામાં આવીને, શૂરવીર પાર્ષતને છાતી પર ઘાયલ કર્યો. પછી યુદ્ધ ફરીથી ચાલુ થયું.
દૈવમેવ પરં મન્યે પૌરુષાદપિ સઞ્જય। યત્સૈન્યં મમ પુત્રસ્ય પાણ્ડુપુત્રેણ વધ્યતે
હે સંજય, મને તો લાગે છે કે માનવ પ્રયત્ન કરતાં ભાગ્ય જ વધુ પ્રભાવી છે, કારણ કે મારા પુત્રની સેના પાંડુપુત્ર દ્વારા મારાઈ રહી છે.
નિત્યં હિ મામકાંસ્તાત હતાનેવ હિ શંસસિ। અવ્યગ્રાંશ્ચ પ્રહૃષ્ટાંશ્ચ નિત્યં શંશસિ પાણ્ડવાન્
હે પ્રિય, તું હંમેશા મારા લોકોના મરણની જ વાત કરે છે અને પાંડવોને તો હંમેશા નિશ્ચિંત અને આનંદિત બતાવે છે.
વિભગ્નાંશ્ચ પ્રનષ્ટાંશ્ચ નિત્યં શંસસિ મામકાન્।' હીનાન્પુરુષકારેણ મામકાનદ્ય સઞ્જય । પાતિતાન્પાત્યમાનાંશ્ચ હતાનેવ ચ શંસસિ
તું હંમેશા મારા લોકોને તૂટેલા, ખોવાયેલા, અને શૂરવીરતા વગરના બતાવે છે, સંજય. તેઓ પડેલા, પડી રહ્યા છે, કે જાણે પહેલેથી જ મરી ગયા હોય એવી વાત કરે છે.
યુધ્યમાનાન્યથાશક્તિ ઘટમાનાઞ્જયં પ્રતિ। પાણ્ડવા હિ જયન્ત્યેવ જીયન્તે ચૈવ મામકાઃ
મારા લોકો પોતાની શક્તિ પ્રમાણે લડીને જીતવાનો પ્રયત્ન કરે છે, છતાં પાંડવો હંમેશા જીતે છે અને મારા લોકો હંમેશા હારી જાય છે.
સોઽહં તીવ્રાણિ દુઃસ્વાનિ દુર્યોધનકૃતાનિ ચ। શ્રોષ્યામિ સતતં તાત દુઃસહાનિ બહૂનિ ચ
હવે તો, હે પ્રિય, હું સતત દુઃખદ અને અસહ્ય રડવાનો અવાજ સાંભળતો રહીશ, જે દુર્યોધનના કારણે થયો છે.
તમુપાયં ન પશ્યામિ જીયેરન્યેન પાણ્ડવાન્ । મામકા વિજયં યુદ્ધે પ્રાપ્નુયુર્યેન સઞ્જય
હે સંજય, મને તો એવો કોઈ ઉપાય દેખાતો નથી, જેના દ્વારા મારા લોકો પાંડવોને હરાવી શકે અને યુદ્ધમાં વિજય મેળવી શકે.
ક્ષયં મનુષ્યદેહાનાં ગજવાજિરથક્ષયમ્। શ્રૃણુ રાજન્સ્થિરો ભૂત્વા તવૈવાપનયો મહાન્
હે રાજા, ધીરજથી સાંભળો, તમારી તરફ જે મનુષ્યો, હાથીઓ, ઘોડાઓ અને રથોનો મહાવિનાશ થયો છે તેની વાત હું કહું છું.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્તુ શલ્યેન પીડિતો નવભિઃ શરૈઃ। પીડયામાસ સંક્રુદ્ધો મદ્રાધિપતિમાયસૈઃક
પછી, શલ્યએ નવ તીરો મારીને ધૃષ્ટદ્યુમ્નને પીડાવ્યો, તો ધૃષ્ટદ્યુમ્ન પણ ગુસ્સામાં આવીને પોતાની રીતથી મદ્રરાજને પીડાવા લાગ્યો.
તત્રાદ્ભુતમપશ્યામ પાર્ષસ્ય પરાક્રમમ્ । ન્યવારયત યસ્તૂર્ણં શલ્યં સમિતિશોભનમ્
ત્યાં અમે પાર્ષતની અદ્ભુત વિરતા જોયી, કારણ કે તેણે યુદ્ધભૂમિના શોભા એવા શલ્યને ઝડપથી રોકી દીધો.