બભૌ મહામન્ત્રહુતાર્ચિમાલી સદોગતઃ સન્ભગવાનિવાગ્નિઃ । તતઃ સ તૂર્ણં રુધિરોદફેનાં કૃત્વા નદીમાશુ રણે રિપૂણામ્
મહાન મંત્રોની જ્વલંત જ્યોતિથી શોભતો, એ દેવતુલ્ય અગ્નિ જેવો લાગતો. પછી તેણે યુદ્ધમાં દુશ્મનોના લોહી અને ફેનથી વહેતી નદી તરત જ ઉભી કરી.
જગામ સૌભદ્રમતીત્ય ભીષ્મો મહારથં પાર્થમદીનસત્વઃ । તતઃ પ્રહસ્યાદ્ભુતવિક્રમેણ ગાણ્ડીવમુક્તેન શિલાશિતેન
ભીષ્મે, અડગ મનવાળો મહારથી, સૌભદ્રને પસાર કરી પાર્થ તરફ આગળ વધ્યો. પછી તેણે અદ્ભુત પરાક્રમથી સ્મિત કરી, ગાંડીવથી છૂટેલી તીક્ષ્ણ શિલાવાળી બાણ ચલાવી—
વિપાઠજાલેન મહાસ્ત્રજાલં વિનાશયામાસ કિરીટમાલી। તમુત્તમં સર્વધનુર્ધરાણા- મસક્તકર્મા કપિરાજકેતુઃ
અર્જુને બાણોના જાળથી ભીષ્મના મહાશસ્ત્રોની વ્યવસ્થા તોડી નાખી. મસ્તક પર મુગટ ધારણ કરનાર અને બધા ધનુર્ધારોમાં શ્રેષ્ઠ એવા વાનરધ્વજધારી, કદી ન થાકતા—
ભીષ્મં મહાત્માઽભિવવર્ષ તૂર્ણં શરૌઘજાલૈર્વિમલૈશ્ચ ભલ્લૈઃ। તથૈવ ભીષ્માહતમન્તરિક્ષે મહાસ્ત્રજાલં કપિરાજકેતોઃ
એ મહાત્માએ ભીષ્મ પર ઝડપથી તીક્ષ્ણ બાણો અને શુદ્ધ ભલ્લોથી વરસાદ વરસાવ્યો. એ જ રીતે, વાનરધ્વજધારીના મહાશસ્ત્રોની વ્યવસ્થા પણ ભીષ્મે આકાશમાં તોડી નાખી.
તદ્દ્વૈરથં ભીષ્મધનઞ્જયાભ્યામ્
એ રીતે ભીષ્મ અને ધનંજય વચ્ચે દ્વિરસયુદ્ધ થયું.
દ્રૌણિર્ભૂરિશ્રવાઃ શત્યશ્ચિત્રસેનશ્ચ મારિષઃ। પુત્રઃ સાંયમનેશ્ચૈવ સૌભદ્રં પર્યવારયન્
દ્રૌણિ, ભૂરિશ્રવ, શલ્ય અને ચિત્રસેન તથા સામ્યમનિનો પુત્ર—all મળીને સૌભદ્રને ઘેરી લીધા.
સંસક્તમતિતેજોભિસ્તમેકં દદૃશુર્જનાઃ। પઞ્ચભિર્મનુજવ્યાઘ્રૈર્ગજૈઃ સિંહશિશું યથા
લોકોએ જોયું કે એ એકમાત્ર તેજસ્વી યુવાન પાંચ વીર પુરુષો સામે લડી રહ્યો છે—જેમ સિંહનું બચ્ચું હાથીઓ વચ્ચે હોય એમ.
નાતિલક્ષ્યતયા કશ્ચિન્ન શૌર્યે ન પરાક્રમે । બભૂવ સદૃશઃ કાર્ષ્ણેર્નાસ્ત્રે નાપિ ચ લાઘવે
કોઈ પણ માણસ, નિશાનદારી, શૌર્ય કે પરાક્રમમાં કૃષ્ણપુત્રને બરાબર નહોતો; શસ્ત્રકૌશલ્ય કે ચપળતામાં પણ નહીં.
તથા તમાત્મજં યુદ્ધે વિક્રમન્તમરિન્દમમ્। દૃષ્ટ્વા પાર્થઃ સુસંયત્તં સિંહનાદમથાનદત્
એ રીતે પોતાના પુત્રને યુદ્ધમાં શૂરવીરતા સાથે, દુશ્મનોને અપરાજિત અને સંપૂર્ણ તૈયાર જોઈ, પાર્થે સિંહની દહાડ કરી.
પીડયાનં તુ તત્સૈન્યં પૌત્રં તવ વિશાંપતે। દૃષ્ટ્વા ત્વદીયા રાજેન્દ્ર સમન્તાત્પર્યવારયન્
પોતાના પૌત્રે એ સૈન્યને ભારે દબાવી દીધું જોઈ, રાજા, તારા લોકો એના四 તરફથી ઘેરી વળ્યા.
ધ્વજિનીં ધાર્તરાષ્ટ્રાણાં દીનશત્રુરદીનવત્ । પ્રત્યુદ્યયૌ સ સૌભદ્રસ્તેજસા ચ બલેન ચ
ધૃતરાષ્ટ્રના સૈન્ય સામે, દુઃખી દુશ્મનોનો શત્રુ, નિર્ભય સૌભદ્ર તેજ અને બળ સાથે આગળ વધ્યો.
તસ્ય લાઘવમાર્ગસ્થમાદિત્યસદૃશપ્રભમ્ । વ્યદૃશ્યત મહચ્ચાપં સમરે યુધ્યતઃ પરૈઃ
યુદ્ધભૂમિમાં, દુશ્મનો સામે લડતો એ, એનું મહાન ધનુષ્ય સૂર્ય જેવું તેજસ્વી અને અદ્ભુત ઝડપથી ચાલતું દેખાતું હતું.
સ દ્રૌણિમિષુણૈકેન વિદ્ધ્વા શલ્યં ચ પઞ્ચભિઃ । ધ્વજં સાંયમનેશ્વૈવ સોઽષ્ટાભિશ્ચિચ્છિદે તતઃ
એણે દ્રૌણિને એક બાણથી, શલ્યને પાંચ બાણથી ઘાયલ કર્યો; પછી સામ્યમનિના પુત્રનો ધ્વજ આઠ બાણથી કાપી નાખ્યો.
રુક્મદણ્ડાં મહાશક્તિં પ્રેષિતાં સૌમદત્તિન । શિતેનોરગસંકાશાં પત્રિણાભિજઘાન તામ્
સૌમદત્તિએ ફેંકેલી સુવર્ણદંડવાળી મહાશક્તિને, એણે પાંખવાળી અને સાપ જેવી તીક્ષ્ણ બાણથી ભેદી નાખી.
શલ્યસ્ય ચ મહાવેગાનસ્યતઃ સમરે શરાન્। `ધનુશ્ચિચ્છેદ ભલ્લેન તીવ્રવેગન ફાલ્ગુનિઃ' જઘાનાર્જુનદાયાદશ્ચતુર્ભિશ્ચતુરો હયાન્
યુદ્ધમાં શલ્યે જોરદાર બાણ છોડ્યા ત્યારે, ફાલ્ગુનિપુત્રએ તીક્ષ્ણ ભલ્લથી એનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું અને ચાર બાણથી એના ચાર ઘોડા મારી નાખ્યા.
ભૂરિશ્રવાશ્ચ શલ્યશ્ચ દ્રૌણિઃ સાંયમનિઃ શલઃ। નાભ્યવર્તન્તં સંરબ્ધાઃ કાર્ષ્ણેર્બાહુબલોદયાત્
ભૂરીશ્રવ, શલ્ય, દ્રૌણિ, સામ્યમનિનો પુત્ર અને શલ—even ગુસ્સામાં—કૃષ્ણપુત્રના ઉદ્ભવતા બાહુબળ સામે ટકી શક્યા નહીં.
તતસ્ત્રિગર્તા રાજેન્દ્ર મદ્રાશ્ચ સહ કેકયૈઃ । પઞ્ચવિંશતિસાહસ્રાસ્તવ પુત્રેણ ચોદિતાઃ
પછી ત્રિગર્તો, રાજા, અને મદ્રો, સાથે કૈકયો—પંચવીસ હજાર—તારા પુત્ર દ્વારા ઉશ્કેરાઈને—
ધનુર્વેદવિદો મુખ્યા અજેયાઃ શત્રુભિર્યુધિ। સહ પુત્રં જિઘાંસન્તં પરિવવ્રુઃ કિરીટિનમ્
ધનુર્વેદમાં પારંગત, યુદ્ધમાં દુશ્મનો દ્વારા અપરાજિત એવા મુખ્ય વીરોએ, મુગટધારીને ઘેરી લીધો, તારાં પુત્રને મારવાનો ઇરાદો રાખીને.
તૌ તુ તત્ર પિતાપુત્રૌ પરિક્ષિપ્તૌ મહારથૌ । દદર્શ રાજન્પાઞ્ચલ્યઃ સેનાપતિરરિન્દમ
ત્યાં પિતા અને પુત્ર, બંને મહાન રથીઓ, ચારે બાજુથી ઘેરાયેલા હતા, અને પાંડવોના શત્રુઓને હરાવનારા, પાંછાલ સેનાપતિએ તેમને જોયા.
સ વારણરથોઘાનાં સહસ્રૈર્બહુભિર્વૃતઃ। વાજિભિઃ પત્તિભિશ્ચૈવ વૃતઃ શતસહસ્રશઃ
તેની આસપાસ હજારો હાથીઓ અને રથો, તેમજ લાખો ઘોડા અને પગદળના સૈનિકો ભેગા થયા હતા.
પારાવતાશ્વઃ સ રથમાસ્થાય પરવીરહા' ધનુર્વિષ્ફાર્ય સંક્રુદ્ધો નોદયિત્વા ચ વાહિનીમ્ । યયૌ તં મદ્રકાનીકં કેકયાંશ્ચ પરંતપ
પારાવત રંગના ઘોડાઓ જોડેલા પોતાના રથ પર ચઢીને, દુશ્મન વીરોને હરાવનારા, ધનુષ્ય તાણીને અને પોતાની સેના આગળ ધપાવીને, ક્રોધથી મદ્ર અને કૈકય સેનાના સામે ધસી ગયા.
તેન કીર્તિમતા ગુપ્તમનીકં દૃઢધન્વના। સંરબ્ધરથનાગાશ્વં યોત્સ્યમાનમશોભત
તે પ્રસિદ્ધ અને દૃઢ ધનુર્ધર, પોતાની ટુકડીનું રક્ષણ કરતા, રથ, હાથી અને ઘોડા સાથે યુદ્ધ માટે તત્પર થઈને તેજસ્વી દેખાતા.
સોઽર્જુનપ્રમુખે યાન્તં પાઞ્ચાલકુલવર્ધનઃ । ત્રિભિઃ શારદ્વતં બાણૈર્જત્રદેશે સમાર્પયત્
જ્યારે તે અર્જુનથી આગળ વધતો હતો, પાંછાલ કુળનો ગૌરવ, તેણે શરદ્વતના પુત્રને ત્રણ બાણથી કાંધ પાસે ઘાયલ કર્યો.
તતઃ સ મદ્રકાન્હત્વા દશૈવ દશભિઃ શરૈઃ । પૃષ્ઠરક્ષં જઘાનાશુ ભલ્લેન કૃતવર્મણઃ
પછી તેણે દસ મદ્ર યુધ્ધાઓને દસ બાણથી માર્યા અને તરત જ કૃતવર્માના પીછેહઠ રક્ષકને તીક્ષ્ણ શસ્ત્રથી ઘાયલ કર્યો.
દમનં ચાપિ દાયાદં પૌરવસ્ય મહાત્મનઃ । જઘાન વિમલાગ્નેણ નારાચેન પરંતપઃ
પછી તેણે મહાન પૌરવ વંશના વારસ દમનને, તેજસ્વી અગ્નિ જેવા લોખંડના બાણથી વધ કર્યો.
તતઃ સાંયમનેઃ પુત્રઃ પાઞ્ચાલ્યં યુદ્ધદુર્મદમ્ । અવિધ્યત્રિંશતા બાણૈર્દશભિશ્ચાસ્ય સારથિમ્
પછી સાંયમનિના પુત્રે, યુદ્ધમાં ઉગ્ર બનીને, પાંછાલના વડાને ત્રીસ બાણથી અને તેના રથચાલકને દસ બાણથી ઘાયલ કર્યા.
સોઽતિવિદ્ધો મહેષ્વાસઃ સૃક્કિણી પરિસંલિહન્। ભલ્લેન ભૃશતીક્ષ્ણેન નિચકર્તાસ્ય કાર્મુકમ્
ભારે ઘાયલ થયેલા તે મહાન ધનુર્ધરે, હોઠ ચાટતા, તીક્ષ્ણ ભલ્લથી સામે વાળા ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું.
અથૈનં પઞ્ચવિંશત્યા ક્ષિપ્રમેવ સમાર્પયત્ । અશ્વાંશ્ચાસ્યાવધીદ્રાજન્નુભૌ તૌ પાર્ષ્ણિસારથી
પછી તેણે તરત જ તેને પચ્ચીસ બાણથી ઘાયલ કર્યો અને રાજા, તેના બંને ઘોડા અને રથચાલકોને મારી નાખ્યા.
સ હતાશ્વે રતે તિષ્ઠન્દદર્શ ભરતર્ષભ । પુત્રઃ સાંયમનેઃ પુત્રં પાઞ્ચાલ્યસ્ય મહાત્મનઃ
હવે ઘોડા મરી ગયા પછી રથ પર ઊભેલો સાંયમનિનો પુત્ર, પાંછાલના મહાન પુત્રને જોયો, હે ભરતવંશી.
સ પ્રગૃહ્ય મહાઘોરં નિસ્ત્રિંશવરમાયસમ્ । પદાતિસ્તૂર્ણમાનર્ચ્છદ્રથસ્યં પુરુષર્ષભઃ
પછી તેણે ભયાનક અને ઉત્તમ લોખંડની તલવાર પકડી, પગદળ બનીને, ઝડપથી રથ પર ચઢી ગયો.