અથૈનં રથબૃન્દેન કોષ્ઠકીકૃત્ય ભારત। શરૈઃ સુબહુસાહસ્રૈઃ સમન્તાદભ્યવારયન્
પછી, ભરત, રથોની ભીડથી તેને ઘેરીને, ચારેય બાજુથી અણગણિત તીરોની વરસાત કરીને હુમલો કર્યો.
શક્તીશ્ચ વિમલાકસ્તીક્ષ્ણા ગદાશ્ચ પરિઘૈઃ સહ । પ્રાસાન્પરશ્વથાંશ્ચૈવ મુદ્ગરાન્મુસલાનપિ
યુદ્ધમાં તેમણે તેના પર ચોખ્ખી અને તીક્ષ્ણ ભાલા, ગદા, લોખંડની લાઠીઓ, ભાલા, કુહાડા, મુગદર અને મસલાં ફેંક્યા.
ચિક્ષિષુઃ સમરે ક્રુદ્ધાઃ ફલ્ગુનસ્ય રથં પ્રતિ। શસ્ત્રાણામથ તાં વૃષ્ટિં શલભાનામિવાયતિમ્
યુદ્ધમાં ગુસ્સે થયેલા તેઓએ ફલ્ગુનના રથ પર શસ્ત્રોની એવી વરસાદ કરી, જે ટીડાની ટોળી જેવી લાગતી હતી.
રુરોધ સર્વતઃ પાર્થઃ શરૈઃ કનકભૂષણૈઃ । તત્ર તલ્લાઘવં દૃષ્ટ્વા બીભત્સોરતિમાનુષમ્
પार्थે ચારેય બાજુથી સોનાથી શોભિત તીરો વડે એ બધું રોકી દીધું; બીભત્સુની એ અતિમાનવીય ઝડપ જોઈને—
દેવદાનવગન્ધર્વાઃ પિશાચોરગરાક્ષસાઃ । સાધુસાધ્વિતિ રાજેન્દ્ર ફલ્ગુનં પ્રત્યપૂજયન્
દેવતાઓ, દાનવો, ગંધર્વો, પિશાચો, નાગો અને રાક્ષસો, હે રાજા, 'શાબાશ! શાબાશ!' કહીને ફલ્ગુનનું સ્તુતિ કરવા લાગ્યા.
સાત્યકિશ્ચાભિમન્યુશ્ચ મહત્યા સેકનયા વૃતૌ । ગાન્ધારાન્સમરે શૂરાઞ્જગ્મતુઃ સહસૌબલાન્
સાત્યકી અને અભિમન્યુએ પોતાની મોટી સેના સાથે યુદ્ધમાં શૂરવીર ગાંધાર અને સૌબલની સેનાઓ પર આક્રમણ કર્યું.
તત્ર સૌબલકાઃ ક્રુદ્ધા વાર્ષ્ણેયસ્ય રથોત્તમમ્ । તિશલશ્ચિચ્છિદુઃ ક્રોધાચ્છસ્ત્રૈર્નાનાવિધૈર્યુધિ
ત્યાં, ગુસ્સે થયેલા સૌબલોએ યુદ્ધમાં વિવિધ શસ્ત્રોથી સાત્યકીના ઉત્તમ રથને તોડફોડ કરી નાખ્યો.
સાત્યકિસ્તુ રથં ત્યક્ત્વા વર્તમાને ભયાવહે । અભિમન્યો રથં તૂર્ણમારુરોહ પરંતપઃ
પણ સાત્યકી એ ભયજનક યુદ્ધમાં પોતાનો રથ છોડીને, તરત જ પરંતપ અભિમન્યુના રથ પર ચડી ગયો.
તાવેકરથસંયુક્તૌ સૌબલેયસ્ય વાહિનીમ્ । વ્યધમેતાં શિતૈસ્તૂર્ણં શરૈઃક સન્નતપર્વભિઃ
પછી, એક જ રથમાં જોડાઈને, એ બંનેએ તીક્ષ્ણ અને પાંખવાળા તીરો વડે સૌબલની સેના તુરંત વિખેરી નાખી.
દ્રોણભીષ્મૌ રણે યત્તૌ ધર્મરાજસ્ય વાહિનીમ્ । નાશયેતાં શરૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ કઙ્કપત્રપરિચ્છદૈઃ
દ્રોણ અને ભીષ્મે યુદ્ધમાં મહેનત કરીને, તીક્ષ્ણ અને ગીધના પાંખવાળા તીરો વડે ધર્મરાજાની સેના નાશ કરી નાખી.
તતો ધર્મસુતોક રાજા માદ્રીપુત્રૌ ચ પાણ્ડવૌ । મિષતાં સર્વસૈન્યાનાં દ્રોણાનીકમુપાદ્રવન્
પછી ધર્મપુત્ર રાજા અને માદ્રીના બંને પુત્રોએ, બધાં સૈનિકોની નજર સામે, દ્રોણની ટુકડી પર આક્રમણ કર્યું.
તત્રાસીત્સુમહદ્યુદ્ધં તુમુલં રોમહર્ષણમ્ । યથા દેવાસુરં યુદ્ધં પૂર્વમાસીત્સુદારુણમ્
ત્યાં ખૂબ મોટું અને ભયાનક, રોમાંચક યુદ્ધ થયું, જેમ પ્રાચીન સમયમાં દેવો અને અસુરો વચ્ચે ભયંકર યુદ્ધ થયું હતું.
કુર્વાણૌ સુમહત્કર્મ ભીમસેનઘટોત્કચૌ। દુર્યોધનસ્તતોઽભ્યેત્ય તાવુભાવપ્યવારયત્
ભીમસેન અને ઘટોત્કચ મહાન કાર્ય કરી રહ્યા હતા ત્યારે દુર્યોધન બંનેને સામેથી રોકવા આવ્યો.
તત્રાદ્ભુતમપશ્યામ હૈડિમ્બસ્ય પરાક્રમમ્। અતીત્ય પીતરં યુદ્ધે યદયુધ્યત ભારત
ત્યાં હિડીંબપુત્ર ઘટોત્કચનું અદ્ભુત પરાક્રમ અમે જોયું, હે ભારત, તેણે યુદ્ધમાં પોતાના પિતાને પણ પછાડી દીધો હતો.
ભીમસેનસ્તુ સંક્રુદ્ધો દુર્યોધનમમર્ષણમ્। હૃદ્યવિધ્યત્પૃષત્કેન પ્રહસન્નિવ પાણ્ડવઃ
ભીમસેન તો ખૂબ જ ગુસ્સેમાં હતો. તેણે દુર્યોધનને, જે એકદમ અડગ હતો, હૃદયમાં તીક્ષ્ણ બાણ મારીને ઘાયલ કર્યો અને પાંડવ તો હસતો હોય તેમ લાગતો હતો.
તતો દુર્યોધનનો રાજા પ્રહારવરપીડિતઃ। નિષસાદ રથોપસ્થે કશ્મલં ચ જગામ હ
પછી રાજા દુર્યોધન એ ઘાતક પ્રહારમાંથી પીડાઈને પોતાના રથની બેઠકે બેસી ગયો અને બેભાન થઈ ગયો.
તં વિસંજ્ઞં વિદિત્વા તુ ત્વરમાણોઽસ્ય સારથિઃ । અપોવાહ રણાદ્રાજંસ્તતઃ સૈન્યમભજ્યત
તેને બેભાન જોઈ તેના સારથીએ તરત જ ઝડપથી રાજાને યુદ્ધભૂમિમાંથી દૂર લઈ ગયો, ત્યારબાદ તેની સેના તૂટી પડી.
તતસ્તાં કૌરવીં સેનાં દ્રવમાણાં સમન્તતઃ। નિઘ્નન્ભીમઃ શરૈસ્તીક્ષ્ણૈરનુવવ્રાજ પૃષ્ઠતઃ
પછી ભીમાએ તીક્ષ્ણ બાણોથી કૌરવોની ભાગતી સેના પર ચારેય બાજુથી પીછો કરી તેમને ધ્વંસ કરી નાખ્યા.
પાર્ષતશ્ચ રથશ્રોષ્ઠો ધર્મપુત્રશ્ચ પાણ્ડવઃ। દ્રોણસ્ય પશ્યતઃ સૈન્યં ગાઙ્ગેયસ્ય ચ પશ્યતઃ
પાર્ષત અને ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિર, દ્રોણ અને ગંગાપુત્રની નજર સામે, કૌરવોની સેના પર તૂટી પડ્યા.
જઘ્નતુર્વિશિકૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ પરાનીકવિનાશનૈઃ । દ્રવમાણં તુ તત્સૈન્યં તવ પુત્રસ્ય સંયુગે
તેણોએ તીક્ષ્ણ બાણોથી દુશ્મનના દળોને નાશ કરતા, યુદ્ધમાં તારા પુત્રની ભાગતી સેના પર આઘાત કર્યો.
નાશક્નુતાં વારયિતું ભીષ્મદ્રોણૌ મહારથૌ । વાર્યમાણં ચ ભીષ્મેણ દ્રોણેન ચ મહાત્મના
ભીષ્મ અને દ્રોણ જેવા મહાન યોદ્ધાઓ પણ તેમને રોકી શક્યા નહીં; ભીષ્મ અને મહાત્મા દ્રોણે બહુ પ્રયત્ન કર્યા છતાંયે રોકી શક્યા નહીં.
વિદ્રવત્યેવ તત્સૈન્યં પશ્યતોર્દ્રોણભીષ્મયોઃ। તતો રથસહસ્રેષુ વિદ્રવત્સુ તતસ્તતઃક
દ્રોણ અને ભીષ્મ જોતા હોવા છતાંયે, કૌરવોની સેના ભાગતી રહી; પછી હજારો રથો ચારેય બાજુ વિખેરાઈ ગયા.
તાવાસ્થિતાવેકરથં સૌભદ્રશિનિપુઙ્ગવૌ । સૌબલીં સમરે સેનાં શાતયેતાં સમન્તતઃ
સુભદ્રાપુત્ર અને શિનીકુળના શ્રેષ્ઠ યોદ્ધા, એક જ રથ પર ઉભા રહીને, સૌબલની સેના ને યુદ્ધમાં ચારે બાજુથી પરાજિત કરી.
શુશુભાતે તદા તૌ તુ શૈનેયકુરુપુઙ્ગવૌ। અમાવાસ્યાં ગતૌ યદ્વત્સોમસૂર્યૌ નભસ્તલે
એ સમયે, શૈનેય અને કુરુકુળના એ બે શ્રેષ્ઠ યોદ્ધા, આમાવાસ્યાની રાત્રે આકાશમાં ચમકતા ચાંદ્ર અને સૂર્ય જેવી તેજસ્વી લાગતા હતા.
અર્જુનસ્તુ તતઃ ક્રુદ્ધસ્તવ સૈન્યં વિશાંપતે । વવર્ષ શરવર્ષેણ ધારાભિરિવ તોયદઃ
પછી અર્જુન ગુસ્સે થઈને, હે રાજા, તારી સેના પર મેઘ જેવી બાણવર્ષા વરસાવતો ગયો.
વધ્યમાનં તતસ્તત્ર શરૈઃ પાર્થસ્ય સંયુગે। દુદ્રાવ કૌરવં સૈન્યં વિષાદભયકમ્પિતમ્
પછી પાર્થના બાણોથી ઘાયલ થતી, કૌરવોની સેના ભય અને નિરાશાથી ધ્રૂજતી ભાગી પડી.
દ્રવતસ્તાન્સમાલક્ષ્ય ભીષ્મદ્રોણૌ મહારથૌ । ન્યવારયેતાં સંરબ્ધૌ દુર્યોધનહિતૈષિણૌ
તેમને ભાગતા જોઈને, ભીષ્મ અને દ્રોણ એ મહાન યોદ્ધાઓ, દુર્યોધનના હિત માટે ઉત્સાહથી આગળ વધીને તેમને અટકાવ્યા.
તતો દુર્યોધનો રાજા સમાશ્વસ્ય વિશાંપતે । ન્યવર્તયત તત્સૈન્યં દ્રવમાણાં સમન્તતઃ
પછી રાજા દુર્યોધન, હે રાજા, સ્વસ્થ થઈને, ચારેય બાજુથી ભાગતી પોતાની સેના ને પાછી વાળી.
યત્ર યત્ર હિ પુત્રં તે યે યે પશ્યન્તિ ભારત। તત્ર તત્ર ન્યવર્તન્ત ક્ષત્રિયાણાં મહરથાઃ
હે ભારત, જ્યાં જ્યાં તારો પુત્ર દેખાતો, ત્યાં ત્યાં ક્ષત્રિયોના મહારથીઓ પાછા વળી જતા.
તાન્નિવૃત્તાન્સમીક્ષ્યૈવ તતોઽન્યેઽપીતરે જનાઃ। અન્યોન્યસ્પર્ધયા રાજઁલ્લજ્જયા ચાવતસ્થિરે
પછી, પાછા વળેલા યોદ્ધાઓને જોઈ, બીજા યોદ્ધાઓ પણ સ્પર્ધા અને લાજથી ઉભા રહી ગયા, હે રાજા.